Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құмырсқалар тұқымдасы
Family of dragonflies
Аэшнидтер, сондай-ақ құбыршақтар немесе тігіштер деп те аталады, құмырсқалардың бүкіл әлемге тараған тұқымдасы. Бұл тұқымға ең ірі құмырсқалар жатады.
The Aeshnidae, also called aeshnids, hawkers, or darners, is a family of dragonflies, found nearly worldwide. The family includes some of the largest dragonflies.
Сипаттама
Әлемде немесе дерлік бүкіл әлемде кең таралған туыстар – Аэшна және Анакс. Анакс туысына ең ірі құбылмалылар жатады, соның ішінде Солтүстік Америкадағы А. walsinghami, Гавайидегі А. strenuus, Еуропалық А. imperator және А. immaculifrons, сондай-ақ Африкадағы А. tristis. Бірақ олардың барлығын осы отбасының тағы бір өкілі – Азиялық Tetracanthagyna plagiata, қанаттарының ені және салмағы бойынша әлемдегі ең ірі құбылмалы басып өтеді. Бұл отбасыда 11 туысқа жататын Солтүстік Америкада 41 түр бар. Еуропалық түрлердің көп бөлігі Аэшна туысына жатады. Олардың американдық атауы "дарнер" атауы аналықтарының қарын бөлігінің тігін инесіне ұқсауынан туындаған, себебі олар жұмыртқа салар кезде жұмыртқа салу құбылысы арқылы өсімдік сабағын кесіп алады. Құбылмалылар ұшу кезінде жұптасады. Жұмыртқалар суға немесе оның жанына салынады. Личинкалары (нимфалар немесе наядтар) басқа отбасыларға қарағанда әдетте жіңішке болады, олардың төменгі еріні ұзын және жазық, созылатын қабілетіне ие. Личинкалар – су ортасында тіршілік ететін хищниктер, басқа жәндіктермен және тіпті шағын балықтармен қоректенеді. Ересектері ауада көп уақыт өткізеді және төрт үлкен, күшті қанаттарымен шаршамай ұша алады. Олар алға, артқа ұша алады немесе тікұшақтай тоқтаулы ұшуға қабілетті. Қанаттары әрқашан көлденең жазылады. Олардың қарын бөліктері ұзын және жіңішке. Көбінесе көк және немесе жасыл түсті, сондай-ақ қара және кейде сары түсті болады. Олардың ірі, жарты шар тәрізді, күрделі көздері орталық сызықта біріне-бірі жанасып, басқа бөліктерін жабады. Олардың көру қабілеті өте жақсы, және олар өткір, тістейтін ауыз мүшелерін пайдаланып, жәндіктерді ашкөздікпен жейді. Сондықтан олар адам баласына өте пайдалы. Оларды ұстап алу өте қиын, себебі олардың ұшу қабілеттері және өткір көру сезімі жоғары деңгейде.
Common worldwide or nearly worldwide genera are Aeshna and Anax. Anax includes some of the largest dragonflies, including the North American A. walsinghami, Hawaiian A. strenuus, European A. imperator and A. immaculifrons, and African A. tristis, but these are all exceeded by another member of the family, the Asian Tetracanthagyna plagiata, which by wingspan and weight is the world's largest dragonfly. There are 41 North American species in 11 genera in this family. Most European species belong to Aeshna. Their American name "darner" stems from the female abdomens looking like a sewing needle, as they cut into plant stem when they lay their eggs through the ovipositor. The dragonflies mate in flight. The eggs are deposited in water or close by. The larvae (nymphs or naiads) are generally slender compared to those of other families, with a long and flat extensible lower lip (labium). The larvae are aquatic predators, feeding on other insects and even small fish. The adults spend large amounts of time in the air and seem to fly tirelessly with their four large and powerful wings. They can fly forwards or backwards or hover like a helicopter. The wings are always extended horizontally. Their abdomens are long and thin. Most are colored blue and or green, with black and occasionally yellow. Their large, hemispherical, compound eyes touch in the midline and nearly cover their heads. They have an extremely good sight, and are voracious insect predators, using their sharp, biting mouthparts. They are therefore very beneficial to mankind. All are extremely hard to catch because of their flying abilities and keen sight.
Таксономия және тұқымдар
Бұл тұқымдасты Aeshnidae және Telephlebiidae деп бөлу туралы ұсыныс жасалды. Бұл атау грекше "Aechma" ("найза") сөзінің баспагерлік қатесінен туындаған болуы мүмкін. "Aeschnidae" жазуы бірнеше рет қолданылған, бірақ қазір бастапқы "Aeshnidae" атауына қайта оралды. Дегенмен, туыс атаулары (мысалы, Rhionaeschna) алғашқыда осылай жазылғандықтан "sch" әрпін сақтайды.
A proposal has been made to split this family into Aeshnidae and Telephlebiidae. The name may have resulted from a printer's error in spelling the Greek Aechma, "a spear". The spelling Aeschnidae has been intermittently used over a period of time, but is now abandoned for the original name Aeshnidae. However, derived genus names (such as Rhionaeschna) retain the 'sch' spelling, as this is how they were first cited.