Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аустро-Венгрия әскери-теңіз күштерінің офицері Джованни (Иван) Биажио Луппис Фрейхерр фон Раммер (1813 жылғы 27 тамыз – 1875 жылғы 11 қаңтар), кейде хорват тілінде Vukić деп те аталатын, Аустро-Венгрия әскери-теңіз күштерінің офицері және өзі жүретін торпеданың алғашқы прототиптерін жасау үшін комиссияны басқарды.
Austro Hungarian Navy officer
Giovanni (Ivan) Biagio Luppis Freiherr von Rammer (27 August 1813 – 11 January 1875), sometimes also known by the Croatian name of Vukić, was an officer of the Austro Hungarian Navy who headed a commission to develop the first prototypes of the self propelled torpedo.
Алғашқы жылдар
Джованни Луппис (немесе Иван Луппис) 1813 жылы Риека қаласында (кейін Фiume деп аталды) дүниеге келді, ол сол кезде Ильрия провинцияларының құрамында болды, бірақ көп ұзамай Австрияға қайта өтті. Оның әкесі Фердинандо Карло, Пореч және Вис ақсүйектерінен, анасы Джованна Парич (Парич, Перич), Дубровник Республикасының ақсүйегінен шыққан. Италия-хорват тегінің әртүрлілігіне байланысты, оның отбасы кейде Вукич деп те аталды, бұл Луппис есімінің хорватшаға аудармасы (екеуі де "қасқыр" деген мағынаны білдіреді), ал оның өзі кейде Иван Вукич деп те аталады, әсіресе хорваттардың арасында. Фiume қаласында Джованни Луппис отбасының кеме иелігінде үлкен қуат болды. Луппис Фiume гимназиясында және Венециядағы теңіз академиясы, Collegio di marina-да оқыды. Кейін ол баронша Элиза де Зоттиге үйленді. Ол Венециялық-Австрия теңіз күштерінде (1849 жылдан кейін К. у. К. Kriegsmarine) қызмет етіп, фрегат капитаны (Fregattenkapitan) шеніне дейін көтерілді. 1848-1849 жылдары Венецияны блокадалаған кемелерде офицер болып жұмыс істеді.
Giovanni Luppis (or Ivan Lupis) was born in the city of Rijeka (then Fiume) in 1813, which was at the time part of the Illyrian Provinces, but soon passed back to Austria. His parents were Ferdinando Carlo, nobleman of Poreč and Vis, and Giovanna Parich (Parić, Perić), noble of Republic of Dubrovnik. Because of his mixed Italian Croatian ancestry, his family was at different times also known as Vukić, a Croatianized variant of the name Lupis (both meaning "wolf"), and he himself is occasionally referred to as Ivan Vukić, especially by Croatians. In the city of Fiume, Giovanni Luppis's family has been powerful shipowners. Luppis attended a gymnasium in Fiume and the Collegio di marina, the Austrian naval academy in Venice. Then he married a noblewoman, the Baroness Elisa de Zotti. He served in the Venezianisch Österreichische Kriegsmarine (after 1849 K. u. K Kriegsmarine ) and rose up the ranks to the position of Frigate Captain (Fregattenkapitan). In 1848/1849 he was an officer on the ships that blockaded Venice.
"Сальвакост" (Жар бойынан құтқарушы)
XVIII ғасырдың ортасында Австрия әскери-теңіз артиллериясының офицері жау кемелеріне қарсы қолдану үшін үлкен жарылғыш заттарды тасымалдайтын, бу немесе ауа қозғалтқышымен қоздырылатын және кабель арқылы қашықтан басқарылатын шағын қайық жасау идеясын ойлап тапты. Ол қайтыс болғаннан кейін, өзінің өнертабысын жетілдіріп үлкермей, жария етпей тұрып, осы аты-жөні белгісіз офицердің құжаттары капитан Джованни Лупписке тиесілі болды. Ол кемелерді жоюға арналған, адамсыз, құрлықтан басқарылатын және жарылғыш зарядтары соқтығысқан сәтте жарылатын қозғалмалы құрылғыны көз алдына елестетті. Оның алғашқы прототипі бір метрлік ұзындықта, шыны қанаттары бар және жағалаудан ұзын арқандар арқылы басқарылды. Бұл үлкен салмағына байланысты сәтті болмады. Екінші модельде винтті қозғалтқыш ретінде сағат механизмі пайдаланылды. Жарылғыш заттар кормада орналастырылып, тапанша тәрізді басқару құралы арқылы тұтандырылды, ол өз кезегінде мұрын, борты немесе мачта арқылы іске қосылды. Онда екі руль болды: біреуі оңға, екіншісі солға бұрылатын, олар құрлықтан арқандар/сымдармен басқарылды. Көптеген тәжірибелерден кейін, "6 м" деп белгіленген бұл жоба ақыры жұмыс істеді, бірақ жеткілікті деңгейде емес. Ол оны "Сальвакосте" деп атады, итальян тілінде "Жағаны сақтаушы" деген мағынаны білдіреді. 1860 жылы Луппис әскери-теңіз флотынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, император Франц Иосифке '6 м' дизайнын көрсетуге ұсыныс жасады, бірақ әскери-теңіз комиссиясы жақсырақ қозғалтқыш және басқару жүйелері болмағандықтан оны қабылдаудан бас тартты.
About the middle in the 18th century, an officer of the Austrian Marine Artillery conceived the idea of employing a small boat carrying a large charge of explosives, powered by a steam or an air engine and remotely steered by cable to be used against enemy ships. Upon his death, before he had perfected his invention or made it public, the papers of this anonymous officer came into the possession of Capt. Giovanni Luppis. He envisioned a floating device for destroying ships that would be unmanned and controlled from land, while the explosive charges would detonate at the moment of impact. His first prototype was one metre long, had glass wings, and was controlled via long ropes from the coast. It didn't succeed due to it being too cumbersome. The second model was built with a clock mechanism as the engine for the propeller. The explosives were in the stern and were ignited through a pistol like control, which in turn was activated through the bow, the sides or the mast. It had two rudders: one turned to the right, the other to the left, that were moved by ropes/wires from land. After numerous experiments, this design, marked '6 m', finally performed but not well enough. He nicknamed it 'Salvacoste', Italian for "Coastsaver". In 1860, after Luppis had retired from the Navy, he managed to demonstrate the '6 m' design to the Emperor Franz Joseph, but the naval commission refused to accept it without better propulsion and control systems.
Роберт Уайтхедпен кездесу
1864 жылы Фиумеде болашақ мэр Джованни де Чиотта Лупписті жергілікті “Stabilimento Tecnico Fiumano” зауытының директоры, британдық машина инженері Роберт Уайтхедпен таныстырды, олар “salvacoste” құрылғысын одан әрі дамыту жөнінде келісімшартқа қол қойды. Уайтхед Луппистің бұрынғы жұмыстарын қарастырғаннан кейін модель жасады, бірақ идеяның жүзеге аспайтынына көз жеткізді. Уайтхед бұрынғы жобаларды айтарлықтай өзгертті және кеме суының сызығынан төмен жарылғыш зарядтарды қашықтан іске қосу мәселесін қарастыра бастады, бұл су үстінен бомбалаудан әлдеқайда тиімдірек болатын. Содан кейін Уайтхед су астында жүретін құрылғы жасап, оған қысылған ауамен жұмыс істейтін қозғалтқыш, сондай-ақ тереңдігі мен бағытын автоматты түрде басқару жүйесін орнатты. 1866 жылдың 21 желтоқсанында алғашқы автомобиль торпедасы, енді Minenschiff деп аталды, бағалау мақсатымен Австро-Венгрия мемлекеттік теңіз комиссиясының алдында ресми түрде көрсетілді. Бұл модельдің диаметрі 355 мм, ұзындығы 3,35 м, салмағы 136 кг, ал жарылғыш заттардың салмағы 8 кг болды. Теңіз комиссиясы оны қабылдады, ал 1867 жылдың 6 наурызында үкімет өнертапқыштармен сынақ өндірісі үшін келісімшарт жасасып, өндіріс шығындарының барлығын төлеуге міндеттенді. Уайтхед авторлық құқықтарды сақтап қалды және тіпті Лупписпен жаңа келісімшартқа отырды. Алайда, бұл Уайтхедке болашақ сатудың барлығын толық бақылауға мүмкіндік берді. 1867 жылдың 27 мамырында теңіз күштері өнертапқышқа 200 000 форинт (Фюме Империяның венгр бөлігінде орналасқан) роялти төледі. Өнертабыс жалпы алғанда перспективалы деп есептелді, бірақ өндірістің алғашқы жылдарында жеткілікті тапсырыс болмағандықтан, “Stabilimento” дағдарысқа ұшырап, 1873 жылы банкротқа ұшырады. Содан кейін Уайтхед оны өз иелігіне алып, 1875 жылдың басында “Robert Whitehead-тің Торпедо Фабрикасы” деп аталған жеке компанияға айналдырды. Джованни Лупписи 1 тамыз 1869 жылы император Франц Йозефтің жарлығымен барон фон Раммер (“батырушы”) деген атақ берілді. Ол 1875 жылдың 11 қаңтарында Комо қаласына жақын Лаглио коммунасындағы Торриджия ауылында (frazione) қайтыс болды.
In Fiume in 1864, the future mayor Giovanni de Ciotta introduced Luppis to the British machine engineer Robert Whitehead, manager of the local factory "Stabilimento Tecnico Fiumano", with whom he signed a contract to develop the 'salvacoste' further. After looking at Luppis's previous efforts Whitehead built a model but decided that the idea was not viable. Whitehead then significantly altered the previous designs and started to think about the problem of setting off explosive charges remotely below a ship's waterline, this being far more effective than above water bombardment. Whitehead then made a device running under water and installed an engine running on compressed air, as well as automatic guidances for the depth and direction. On 21 December 1866 the first automobile torpedo, now named Minenschiff, was officially demonstrated in front of the Austro Hungarian State Naval Commission for evaluation. This model was 355 mm in diameter and 3.35 m in length, weighing 136 kg with 8 kg of explosives. The naval commission accepted it, and subsequently on 6 March 1867 the government contracted the inventors for a test production and agreed to pay all the production costs. Whitehead retained the copyrights and even negotiated a new contract with Luppis. This however gave Whitehead full control of all future sales. On 27 May 1867, the navy paid 200,000 forints in royalties to the inventor (Fiume being located in the Hungarian part of the Empire). The invention was generally regarded as a promising one, but in the first years of production there were not enough orders, so "Stabilimento" went through a crisis and went bankrupt in 1873. Whitehead then took it over and at the beginning of 1875 transformed it into a private company called 'Torpedo Fabrik von Robert Whitehead'. Giovanni Luppis was given the noble title of Baron von Rammer ('the sinker') by Kaiser Franz Josef on 1 August 1869. He died in the borough (frazione) of Torriggia, in the municipality of Laglio, near Como on 11 January 1875.