Кіріспе

Республика сарайы (القصر الجمهوري, ) – Бағдадта, Иракта король Фейсал II-нің бұйрығымен салынған сарай. Бұл Саддам Хусейннің шетелден келген мемлекет басшыларымен кездесуге жиі таңдайтын орны болған. 2003 жылы Иракқа жасалған шабуыл кезінде АҚШ сарайды нысана алмады, себебі онда құнды құжаттар болуы мүмкін деген сенімде болды. Сарайдың төңірегінде Жасыл аймақ қалыптасты. Сарай АҚШ-тың Иракты басып алу кезеңінде Коалиция күштерінің Ирактағы көпұлттық штаб-пәтері ретінде, ал 2009 жылы Бағдадта АҚШ-тың жаңа елшілігі ашылғанға дейін американдық дипломатиялық миссиясының негізгі операциялық базасы болып қызмет етті.

Ерте тарих

Сарайды ресми түрде 1950 жылдары Ирак патшасы Фейсал II египеттік ханшайым Сабиха Фазила Ханим Сұлтанмен жоспарланған үйленуінен кейін жаңа басты патшалық резиденция ретінде тапсырыс берді. Сәулетшісі – Англияның Бирмингем қаласынан шыққан, модернисттік жобаларымен танымал Ж. Брайан Купер. Лоуренс Райт салған сәулетшінің акварелі сол кездегі Корольдік сарайдың бастапқыда күмбез астындағы орталық бөлімінен және екі қанатынан тұруы жоспарланғанын көрсетеді. Ғимараттың қалған бөлігі, осы үш бөлімнен басталып, Саддам Хусейн кезінде қосылды, соның ішінде төбесіне үлкен қола портреттер орнатылды. Патша сарайының алдындағы фонтан бастапқы жобаның бір бөлігі болды. Жас патша сарайда тұруға үлкермеді, өйткені ол 1958 жылғы төңкеріс кезінде үйлену тойынан бұрын қаза тапты. Осылайша сарай Республика сарайы деп аталды. 1990 жылдардың басында Саддам өзінің сарайлары үшін түпнұсқа өнер туындылары конкурсын ұйымдастырды. Нахла – ирактық суретші, сәулетші және Ирак ұлттық симфониялық оркестрінің мүшесі. Ол конкурста бірінші орынды жеңіп алды және оның жұмысы басқа шеберлердің қолымен Республика сарайының солтүстік қанатында тасқа түсірілді. Оған қабырғалық суреттің жасалуына қатысуға рұхсат етілмеді, тіпті бүгінгі күнге дейін оны жеке көріп көрген жоқ. Ол аяқталған суретті алғаш рет веб-сайтта көрді. Нахла қазір Францияның Париж қаласында эмиграцияда тұрып жатыр. Нахланың суретке берген атауы, сурет бетіне араб тілінде жазылған, – «Бағдад, менің жаным».

Жақында болған тарих

Жаңа тұрғындар көшіп келгенге дейін сарай толығымен бос болды және тонаушылар оны біршама тонап кеткендіктен, ауыр мыс жалатылған есіктердің бір бөлігі алынып тасталған еді. Алайда, осы ғимараттың өзі 4/64 бронетанкі (3-ші жаяу әскер дивизиясы) мен 1/6 жаяу әскер (1-ші бронетанкі дивизиясы) осы аумақты қорғауының себебі емес. Бұл аумақ Баас партиясының барлық маңызды шенеуніктерінің тұрғын үйі және кеңсесі болып табылды, сонымен қатар коалициялық күштер іздеген көптеген құжаттар мен заттар осында сақталған. 2003 жылдың 9 сәуірінде коалициялық күштер осы аумаққа кірген кезде, тұрғындардың көпшілігі мүмкіндігінше жылдам қашып, тек алып жүре алатындарын ғана алып кетті.

Сарайды пайдалану

2003 жылдың сәуір айының басында-ақ, алғашқы жалдаушылардың бір бөлігі сарайдағы кеңсе кеңістіктерін пайдалана бастады, мысалы, жаңа Ирак Әділет министрлігін құруға жауапты болған Австралия Сыртқы істер кеңесінің Эндрю Голеджиновский (ORHA). Дегенмен, 2003 жылдың мамыр айында Республика сарайы көбінесе бос болды, себебі сол кезге дейін ешкім оның бақылаусыз екенін және кім бірінші келсе, соған орын берілетінін білмеді. Флорида Ұлттық гвардиясының 3/124-ші взводы сарайдың артындағы жеміс бақтарына орналасып, 2003 жылдың сәуірінен 2004 жылдың ақпанына дейін сарайдың және аймақтың үлкен бөлігінің қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Сарайға азаматтардың көптеп келуі бірден басталды, бастапқыда ORHA, АҚШ Қорғаныс министрлігінің қызметкерлері, АҚШ Мемлекеттік департаменті және олардың тиісті мердігерлері, соның ішінде азаматтық тұрмыс жағдайын қамтамасыз ету/логистикалық қызметтермен айналысатын компаниялар келді. Шамамен бір апта ішінде сарай толыққанды толды, адамдар жұмыс істеу үшін қолдарына барлық мүмкіндікті пайдаланды. Ғимаратты басқарудың орталықтандырылған жүйесі болмағандықтан, кейбір адамдар қораптар мен шайханаларды өздеріне тиесілі деп жариялады. Жұмыс орындары ұйықтауға да қолданылды, кеңсе толып кеткен жағдайларды қоспағанда. Коридорда жүргенде еденде ұйықтап жатқан адамдарды көру жиі кездесетін жағдай болды. Ыстыққа байланысты, адамдардың әртүрлі киімдерде ұйықтап жатқанын, ал басқалары олардан бірнеше метр қашықтықта жұмыс істеп жатқанын көру әдеттегі нәрсеге айналды. Соңында Хэллибертон сарайды кеңсе ретінде пайдалану үшін жаңғырту жөніндегі келісімшартқа қол қойды.

Жаңарту

2011 жылы Республика сарайы 2011 жылғы Араб Лигасының саммитіне дайындалып, жаңартылды. Жаңарту жұмыстарын түрік фирмасы жүргізді.

Бассейн

Сарайдың артында жартылай бүйрек пішіндес жүзу бассейні, көп деңгейлі секіру платформасы және бір жағында тас кабана/бассейн үйі орналасқан.

Ағымдағы тұрақтылық

Қауіпсіздік деңгейі жоғары аймақ болғанымен, көптеген ұйымдар Халықаралық аймақта (Жасыл аймақта) басқа, тығыз емес, жұмыс жағдайларын көп бұрын тапқан. Бұрын, "Шоке Пойнт Чарли" деп аталатын ұзақ дәліздің ортасындағы бір әйгілі есіктен өту үшін күрес күндері болған.