Кіріспе

Istana Negara (Ағылшын тілінде: Мемлекеттік сарай, Paleis te Rijswijk) – Индонезияның алты президенттік сарайының бірі. Ол Орталық Джакартадағы Ветеран көшесінде орналасқан, ал Мердека сарайы оңтүстікке қарай орналасқан. Бұл 68 000 м² жалпы ауданы бар президенттік сарай кешенінің бөлігі болып табылады, және үш қосымша ғимаратты қамтиды: бұрын Президент кеңсесі ретінде пайдаланылған Бина Граха, батыс жағында орналасқан және мемлекеттік қонақ үй ретінде қолданылатын Висма Негара, сондай-ақ Индонезия Мемлекеттік хатшылығы министрлігінің кеңсесі. Istana Negara аталған көшеге солтүстік жақтан қарап тұр, ал Мердека сарайы Мердека алаңына және Ұлттық монументке (Монас) қарап тұр.

Бастауы

Ғимараттың құрылысы 1796 жылы басталды. Ол 1810-1819 жылдар аралығында үкіметте бірнеше жоғары лауазымды атқарған голландиялық Якоб Андрис ван Браамның жеке резиденциясы ретінде салынды. Бұл екі қабатты әсем ғимарат 18-ші ғасырдың соңында танымал болған Индия империясы стилінде салынған. Ғимарат Rijswijk Molenvliet (қазіргі Harmoni) ауданында орналасқан, ол сол кезде Батавияның Бовенстад ("жоғарғы қала") ең сәнді аудандарының бірі болып есептелді. Ғимарат генерал-губернатор Питер Жерардус ван Оверстратеннің қызмет мерзімінде, алдында Хотел дер Нидерланденге айналған тағы бір сәнді резиденция аяқталғаннан кейін салынды. Құрылыс бірнеше жылға созылды және ғимарат 1804 жылы толыққанды аяқталды.

Ағылшын дәуірі

Құрылыс аяқталған соң, ғимарат Хью Хоупқа, ел британ үкімділігінде болған кездегі британ комиссарына тапсырылды. Ван Брам өмірінің соңына дейін ғимараттың оңтүстігіндегі кішірек қанатта тұрды.

Бас губернатордың резиденциясы

Дж. А. ван Браам қайтыс болғаннан кейін, 1816 жылы үйді Голландия үкіметі иелігіне алды. Үкімет бұл ғимаратты барлық әкімшілік жұмыстардың орталығы ретінде және Батавияда болған кезде генерал-губернатордың ресми резиденциясы ретінде пайдаланды. Даенделс Голландиялық Үндістанның генерал-губернаторының Ватерлоо алаңындағы ресми резиденциясы болуы үшін жоспарлаған әлдеқайда үлкен ғимарат кешіктірілді, сондықтан ол 1828 жылы аяқталғаннан кейін де генерал-губернатордың резиденциясы ретінде пайдаланылмады. Генерал-губернатордың ресми резиденциясы болғандықтан, ван Браамның резиденциясы ресми түрде Hotel van den Gouverneur Generaal (Генерал-губернатордың қонақ үйі) деп аталды. Салтанатты шаралар, мысалы, ресми рәсімдер немесе әр сәрсенбі сайын өткізілетін Үнді кеңесінің мәжілісі сарайда ұйымдастырылды. Годерт ван дер Капелен 1820 жылы сарайда ресми түрде тұратын алғашқы генерал-губернатор атанды. Дегенмен, Богордағы Богор сарайы (Paleis te Buitenzorg) (Буитэнцорг) басты резиденцияға айналды, себебі генерал-губернаторлардың көпшілігі Богордың төбелігіндегі қоңыржай климатты артық жақсы көреді. 1848 жылы ғимараттың бірінші қабаты бұзылып, Король алаңына қараған бөлме сыртқы ортаға көбірек ашылатындай етіп қайта жобаланды.

Кеңейту: Мэрдека ордасы

Кейіннен сарай әкімшілік қажеттіліктердің өсуімен тым тар болып кетті, сондықтан 1869 жылы жаңа сарай жоспарланды. Жаңа сарай 1873 жылы аяқталды және ол Koningsplein (Патша алаңы) деп аталды. Екеуі бірге Рийсвик қаласындағы генерал-губернатор сарайының кешенін құрады. 1875 жылы кешен жаңа темір қоршаумен жабдықталды. Сарай қызметкерлерін орналастыру үшін қосымша үйлер салынды.

Жапондықтар басып алған жер

1942 жылы жапондықтар Голландияның Шығыс Индиясына сәтті шабуыл жасады. Генерал-губернатор Тьярда Ван Старкенборх 1942 жылғы 8 наурызда сарайда жапон әскеріне капитуляцияға қол қойды. Жапондық билік кезінде сарай 1945 жылы жапондардың қарсы тапсыруына дейін Сайко Шикиканның (әскер қолбасшысының) резиденциясы болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін ғимараттың алдыңғы фасадындағы Нидерландтың арыстан эмблемасы алынып тасталды. Құрылысынан бері осы ғимаратта көптеген маңызды оқиғалар болды. Олардың ішінде генерал-губернатор Грааф ван ден Боштің «культур системасы» жүйесін жариялауы, 1947 жылғы 25 наурыздағы Линггаджати келісімін ратификациялау рәсімі және 1949 жылғы 27 желтоқсанда Индонезияның тәуелсіздігін мойындау болды.

Сарайдың рөлі мен ерекшеліктері

Мердека сарайының сәулеті ХІХ ғасырдың басында Батавияда танымал болған Инди империясы стилінде салынған. Алғашқы жылдары 3375 м² аумақты құрайтын ғимарат екі қабатты болды. 1848 жылы жоғарғы қабатының бір бөлігі бұзылып, төменгі қабаты көбірек адамды қабылдау үшін кеңейтілді, соның нәтижесінде оның сыртқы келбеті ресмиленді. Сарай негізінен министрлерді тағайындау, конференциялар мен ұлттық кеңестерді ашу, халықаралық және ұлттық конгрестерді өткізу, ұлттық банкеттер мен мәдени шараларды ұйымдастыру сияқты мерекелік шаралар үшін басты орын ретінде қызмет етеді. Бұдан өзге, ол мемлекет басшысының әкімшілік кеңсесі болып табылады. Сарайдың алдыңғы бөлігінде негізінен мемлекеттік сыйлықтарды алмасу үшін пайдаланылатын және банкет залының жанында орналасқан бас қабылдау залы бар. Сарайдағы басқа бөлмелерге: кіреберіс, қонақ бөлмесі, вице-президентке арналған жатақ, қонақтарды күту бөлмесі және президент кеңсесі кіреді. Сарайда түрлі суреттермен безендірілген дәліздер арқылы байланысқан екі негізгі зал – Руанг Упакара және Руанг Джамуан орналасқан. Колониялық кезеңде Руанг Упакара (Сермониялық зал) бұрын би залы болған. Аталымына сәйкес, бұл зал сарайдағы ресми шараларды өткізуге арналған. Залда мәдени шараларды ұйымдастыру үшін қолданылатын явандық және балилік гамелан аспаптарының жиынтығы мен трибуна орналасқан. Руанг Джамуан (Банкет залы) сарайға келген мемлекеттік қонақтарға қонақжайлық көрсету және тамақ ұйымдастыру үшін пайдаланылады. Оның сыйымдылығы 150 адамға жетеді және Басуэки Абдулланың салған Рату Кидул суретімен әсемделген.