Кіріспе

1995 жылы жарық көрген американдық автор Билл Брайсонның Ұлыбритания туралы әзіл-қалжыңға толы саяхат кітабы.

Шолу

Брайсон "Бірегей аралдан жазбалар" атты шығармасын туған елі – АҚШ-қа қайтуға бел буғанда жазды, бірақ өзінің жиырма жылдан астам уақыт бойы мекендеген Ұлыбританияны аралап, соңғы сапарға шығуға ниеттенді. Брайсон аралдың барлық бұрыштарын қамтиды, Батыс еліндегі Эксетерден Шотландияның солтүстік-шығыс шетіндегі Джон о'Гройтсқа дейінгі адамдармен сөйлесіп, танысты. Бұл сапар кезінде ол тек қоғамдық көлікті пайдалануды талап етті, бірақ екі рет сәтсіз болды: Оксфордширде және Джон о'Гройтсқа сапар кезінде көлік жалға алуға мәжбүр болды. Ол сондай-ақ 1973 жылы Британияға алғаш келген кезде Холлоуэй санаторийінде жұмыс істеген Вирджиния Уотерге қайта оралады. (Ол болашақ әйелімен Холлоуэйде жұмыс істеген кезде танысты.) Жолда Брайсон өзі барған жерлер туралы тарихи ақпарат береді және Ұлыбританиядағы мұраға таңғалады. Ол 445 000 тарихи ғимарат, 12 000 ортағасырлық шіркеу, белгілі бір көлік жолдарының 120 000 милі (193 121 км) және 600 000 археологиялық қызығушылық тудыратын орын бар екенін айтады. Сондай-ақ, сол кездегі Йоркшир ауылында Солтүстік Америкадағыдан көбірек 17 ғасырға дейінгі ғимараттар болған. Брайсон сондай-ақ, Ұлыбритания мен британдық ағылшын тілінің ерекшеліктеріне – әлемдік соғыстар мен Ұлы депрессия сияқты қиын кезеңдерде британдықтардың қарапайымдылығы мен қайтпас мінезіне құрмет көрсетеді (мысалы, алғаш келген кезде "counterpane" сөзінің мағынасын түсінбегендігі және оның тереземен байланысты екенін ойлағандығы. Бұл британдық ағылшын тілінде жамылғы деген мағына береді). Брайсон алғаш рет ағылшын темекі дүкеніне кіргенде алдындағы адамның "Жиырма номер 6" деп сұрағанын естіп, Британиядағы барлық нәрсе нөмір бойынша сатылады деп ойлағанын еске алады. (Ол кезде танымал бренд – Players No. 6, ал британдық ағылшын тілінде "жиырма" (сигарет) сұрау қалыпты жағдай, яғни бір қорап сигарет).

Қабылдау

2003 жылы Дүниежүзілік кітап күніне арналған сауалнамада BBC Radio 4 тыңдаушылары «Кіші аралдан жазбалар» кітабын Англияны ең жақсы бейнелейтін кітап деп дауыс берді. Кітап 1998 жылы Карлтон теледидары үшін бейімделді және 1999 жылдың 10 қаңтарынан 14 ақпанына дейін ITV телеарнасында алты бөлімнен тұратын, 30 минуттық деректі фильм ретінде көрсетілді. Кітап аудиокнига түрінде де қолжетімді. Кітап қысқартылып, Керри Шейл BBC Radio 4 үшін бес 15 минуттық эпизодта оқыды. Ол BBC Radio 4 Extra арнасында бірнеше рет қайталанды. Брайсон кітапта Дарем қаласын жоғары бағалады. Кейіннен ол 2005 жылдан 2011 жылға дейін Дарем университетінің канцлері болды. Британдық Нил Хамфристің «Енді кіші аралдан жазбалар» (Сингапурдың бұрынғы британдық колониясындағы тәжірибесі туралы) кітабының атауы Брайсонның кітабына сілтеме жасайды. Хамфристің 2012 жылғы сөзіне сүйенсек: «Билл Брайсонның саяхат кітаптарын оқығанда, мен Азияда осыған ұқсас нәрсе жасауға шабыттандым (кейбіреулер бұл көшіру болуы мүмкін! Әйбақай, Билл Брайсон мұндай айтпады!)».