Кіріспе

Батыс Австралиядағы сот

Батыс Австралияның аудандық соты – Батыс Австралиядағы аралық сот. Аудандық сот 1970 жылы Батыс Австралияның халқының өсуіне байланысты, қолданыстағы Магистратура соты мен Жоғарғы сотқа қосымша жүктеме салған кезде құрылды. Сот құрылғанда төрт судьядан тұрды: Сидней Говард Гуд, Уильям Пейдж Пиджен, Десмонд Чарльз Хинан және Роберт Эдмонд Джонс. Қылмыстық юрисдикцияда, ең жоғары жазасы 25 жылға бас бостандығынан айыру болатын, ауыр қылмыстық құқық бұзушылықтарды қарастырады. Азаматтық юрисдикцияда аудандық сот 750 000 долларға дейінгі азаматтық талаптарды қарастырады және жеке зиян келтіру істері бойынша өтемақы талаптарында шектеусіз юрисдикцияға ие. Магистратура сотының және кейбір трибуналдардың шешімдеріне аудандық сотта шағымдануға болады. Бұл сот Австралия сот жүйесінде төменгі сатыда орналасқан. Қазіргі аудандық сот төрағасы – Джули Энн Вейгер, ол 2020 жылдың 2 мамырынан бері осы лауазымды атқарып келеді.

Тарих

Аудандық сот құрылғанға дейін Батыс Австралияның сот жүйесі екі деңгейлі болды: төменгі деңгейде Кіші соттар және Жергілікті соттар болды, ал жоғарғы деңгейде тек Жоғарғы сот ғана болды. Жоғарғы сот барлық ауыр қылмыстар мен азаматтық істер бойынша сот өкіміне ие болды, ал Кіші соттар жеңіл қылмыстар бойынша сот өкіміне ие болды, сондай-ақ ауыр қылмыстар бойынша алдын ала тергеу жүргізуге құқылы болды. Жергілікті сот 1000 доллардан аспайтын азаматтық талаптарды қарауға құқылы болды, бірақ бұл талаптарға жерден шығару, жерге құқық, өсиет, қорлау, жала жабу, ұсыныстан бас тарту немесе некеге тұру туралы уәде бұзу сияқты жағдайлар кірмейтін. Шешім қабылдаудағы ең басты айырмашылық – Жоғарғы соттың қызметкерлері болған судьялардың және төменгі соттардың әкімшілік судьялары мен бейбіт судьялары арасындағы сот өкілеттігі болды. Осы кезеңде және 1960 жылдардың басында аралық сот құруға қоғамдық қызығушылық арта түсті. Округтік сот 1970 жылдың 1 сәуірінде губернатор Дуглас Кендрюдің 1970 жылдың 26 наурызындағы жарлығымен құрылды. Гриффиттің (1969) сөзімен айтқанда, Округтік сот «дами жөнелген қоғамда әділеттілікті тиімді қамтамасыз ету үшін» құрылды. Соңғы кезде азаматтық іс жүргізуде электрондық құжаттарды тіркеу және сот отырысын өткізу жүйесі енгізілді. Бұл жоғары сот, яғни ол қылмыстық істер бойынша шексіз сот өкілеттігіне ие және оның өкілеттігі заңмен бекітілген. Округтік сотқа қылмыстық істерді қарауға құқық берілген. Құрылған кезде Округтік сот тек 14 жылдан кем жаза көзделген ауыр қылмыстар бойынша сот өкіміне ие болды, себебі мұндай істер Жоғарғы сотта қаралатын. Сот жүйесі реформаланғаннан кейін Округтік соттың барлық ауыр қылмыстар бойынша сот өкілеттігі бар, бірақ адам өлтіру, кісі өлтіру, адам өлтіруге талпыну және тірі баланың тууына кедергі келтіру қылмыстарына қатысты емес. Округтік сот Жергілікті сот сияқты бірінші инстанциядағы соттың фактілерді қайта қарау туралы шағымдарын қарауы мүмкін. Округтік сот азаматтық істерді де қарауға құқылы. Бастапқыда сот құрылғанда талап етілетін соманың лимиті 6000 доллар болды. Округтік соттың әділеттік сот өкілеттігін пайдалана алатыны әлі белгісіз, алайда Округтік сот өзінің заңнамалық актісінде сотқа нақты орындау туралы әділеттік шешім шығаруға құқық берілмегенін мәлімдеді. Округтік соттың шешімдеріне шағымдануға болады. Шағымдар Жоғарғы соттың Апелляциялық бөліміне беріледі.

Ережелер

Аудандық сотта қаралатын істер 2005 жылғы Аудандық сот ережесіне (WA) сәйкес болуы тиіс. 1996 және 2005 жылдар аралығында Аудандық соттағы істер 1996 жылғы Аудандық сот ережесіне (WA) сәйкес жүргізілуі қажет болды. Бұл ережелер сот құжаттарын тіркеу және табыс ету, сотқа дейінгі іс жүргізу қағидалары, дәлелдерді ұсыну және қарастыру ережелерін қамтиды.

Сонымен қатар, Аудандық сотта қаралатын істер Жоғарғы сот ережелеріне де сәйкес болуы керек, егер олардың арасында қайшылық болса, онда 2005 жылғы Аудандық сот ережесі (WA) басымдыққа ие.

Перфтің тіркелімі

Аудандық сот бастапқыда Перттегі Ескі Жоғарғы Сот ғимаратында орналасқан, бірақ 1971 жылы он жылға дейін, 1982 жылға дейін Қоғамдық сенім кеңсесіне көшірілді. Дегенмен, 1990-жылдар мен 2000-жылдарда Аудандық соттың жүйелі түрде істер жиналып, Орталық заң соттары ғимаратына сыймай қалғаны анықталды. Аудандық соттың қазіргі орны, 500 Хей-стрит мекенжайындағы бұрынғы Сент-Джордж залы болды, және Мұражай Кеңесімен кеңескеннен кейін сот ғимаратының сыртқы қабырғаларында сақталды. Қазіргі Аудандық сот ғимаратының құрылысы 2005 жылы басталды және 2008 жылы аяқталды.

Тағайындау критерийлері

1969 жылғы Батыс Австралияның округтік соты заңы судьяларды тағайындау шарттарын белгіледі. Судьяларды Батыс Австралияның губернаторы тағайындайды және олардың қызмет мерзімі жақсы мінез-құлық сақтаған жағдайда сақталады, бірақ губернатор "Парламенттің екі палатасының ұсынысы бойынша кез келген округтік сот судьясын қызметтен алып тастауға және оның өкілеттіктерін жоюға" құқылы. Жоғарғы сот судьялары сияқты, округтік сот судьялары да 70 жасқа толғанда міндетті түрде зейнетке шығады. Судьялыққа үміткерлер Австралияда заңгер ретінде тіркелген және кемінде сегіз жылдық тәжірибесі болуы керек. Зейнетке шығып бара жатқан судья қатысқан іс әлі аяқталмаған жағдайда, сот отырысын немесе шешімді сол судья аяқтауы үшін қосымша судьялар тағайындалады.