Кіріспе

Математикада, поляк кеңістігінің ішкі жиыны, егер ол сол кеңістіктегі барлық Борель жиынтықтарын өлшейтін әрбір толық ықтималдық өлшемі бойынша өлшенетін болса, әмбебап өлшенетін болады. Атап айтқанда, әмбебап өлшенетін нақты сандар жиыны міндетті түрде Лебег өлшенетін болады (төменде қараңыз). Кез келген аналитикалық жиын әмбебап өлшенетін болады. Проективті анықтықтан, ал ол өз кезегінде жеткілікті үлкен кардиналдардан туындайды, барлық проективті жиын әмбебап өлшенетін болады.

Түпкіліктілік шарты

Өлшемнің ықтималдық өлшем болуы, яғни өзінің өлшемі 1-ге тең болуы керек деген талап, көрінетіндей қатаң емес. Мысалы, нақты сандардағы Лебег өлшемі ықтималдық өлшемі емес, бірақ кез келген жалпы өлшенетін жиын Лебег өлшенетін болады. Мұны түсіну үшін, нақты түзуді 1 ұзындығындағы санаулы көптеген интервалдарға бөлейік: N0=[0,1), N1=[1,2), N2=[2,3), N3=[3,4), N4=[4,5) және т.б. Енді μ-ді Лебег өлшемі деп алып, ν жаңа өлшемін былай анықтаймыз:

Осылайша, ν нақты сандардағы ықтималдық өлшем болып табылады, және жиын ν-мен өлшенетін болса, ғана Лебег өлшенетін болады. Көбірек айтқанда, кез келген жалпы өлшенетін жиын, барлық Борель жиындарын өлшейтін кез келген сигма-шекті өлшемге қатысты өлшенетін болуы керек.

Лебег өлшегіштігімен қарама-қарсы үлгі

Кантoр кеңістігінің ішкі жиыны деп есептейік; яғни нөлдер мен бірлердің шексіз тізбектерінің жиыны. Мұндай тізбектің басына екілік үтір қою арқылы, тізбекті 0 мен 1 (қоса алғанда) арасындағы нақты сан ретінде қарастыруға болады, бірақ бұл шамалы белгісіздік тудырады. Осылайша, біз оны [0,1] аралығының ішкі жиыны ретінде қарастырып, егер анықталған болса, оның Лебег өлшемін бағалай аламыз. Бұл шама кейде жиынның монета лақтыру өлшемі деп аталады, себебі ол әділ монетаны шексіз көп рет лақтырғанда, жиынның мүшесі болатын тыныш және құйрық тізбегін алу ықтималдығын көрсетеді. Таңдау аксиомасынан, Лебег өлшемі анықталмаған (немесе монета лақтыру өлшемі жоқ) кейбір жиындар бар екені шығады. Яғни, мұндай жиын үшін, әділ монетаны лақтырудың тізбегі осы жиынға түсу ықтималдығы анықталмайды. Бұл жиынның "өте күрделі" немесе "жаман мінезді" екенін көрсететін патологиялық қасиет. Мұндай жиыннан жаңа жиынды жасау үшін, әрбір тізбекте келесі операцияны орындаймыз: тізбектің әрбір жұп орнына 0 санын қойып, қалған сандарды орын босату үшін жылжытамыз. Бұл жиын интуитивті түрде қарапайым немесе жақсы мінезді болмаса да, монета лақтырудың тізбегі осы жиынға түсу ықтималдығы анықталған. Шындығында, жиынға кіру үшін монета әрбір жұп лақтыруда құйрық көрсетуі керек, бұл ықтималдығы нөлге тең. Дегенмен, бұл жиын жалпы өлшенбейді. Мұны көрсету үшін, оны жұп лақтыруда әрқашан құйрық, ал тақ лақтыруда әділ болатын монетамен тексеруге болады. Жиынның жалпы өлшенуі үшін, кез келген бұрыс монетаны қолдануға болады (тіпті бұрынғы лақтырулар тізбегін "есте сақтай алатын" монетаны да), және оның лақтырулар тізбегі жиынға түсу ықтималдығы анықталған болуы керек. Алайда, біз айтқан монетамен (жұп лақтыруда әрқашан құйрық, ал тақ лақтыруда әділ) тексергенде, жиынға түсу ықтималдығы анықталмайды (әділ монетамен тексеруге болмайтын себепті). Осылайша, бұл жиын жалпы өлшенбейді.