Кіріспе

Уильям Рикетс (1898–1993) – австралиялық керамист және өнер мен қолөнер қозғалысының мүсіншісі. 1898 жылы Виктория штатының Ричмонд қаласында туған Уильям 1934 жылы Виктория штатының Данденонг тауында тұрақты қоныс тепті. Ол керамист ретінде арнайы оқымаған және техникалық жағынан аса шебер болмаған (оның үлкен-кішілі жұмыстары көбінесе жарықтармен кемшілді), бірақ аборигендік руханилықты және табиғатқа құрметті қабылдайтын заманауи Австралия туралы оның көрегендігі оның барлық туындыларының басты ойы болды. Оның маңызды туындылары – Виктория штаты, Артур орындығындағы Сейвиндс бағындағы «Дромана» және Виктория штаты, Данденонг тауындағы Уильям Рикетс қасиетті ордасындағы «Гун Брут». Көптеген кішкентай туындылары Сиднейдегі Powerhouse мұражайының қорында сақталады. Оның мүсіндерінің фотосуреттері, әсіресе Питчи Ричи және Данденонг тауындағы қасиетті орындағы қиратылған мүсіндері Австралия кітапханаларының мұрағаттарында сақталған. Рикетс ешқашан бай болған емес, өнерін тапсырыспен сату арқылы өзін асырады және туындыларын сыйлық ретінде жасады. Бұл қолтаңбаланған кішкентай бұйымдар жеке коллекцияларда жиі ізделіс тапқан. 1949 жылдан 1960 жылға дейін ол Питжантжатжара және Арренте аборигендерімен бірге өмір сүру үшін Орталық Австралияға жиі сапарлады. Ол туғаннан абориген емес, бірақ өзін Питжантжатжара тайпасының асырап алған баласы деп есептеді. Орталық Австралиядағы көптеген жұмыстарын Алис-Спрингс маңындағы Питчи Ричиде қалдырды – бұл оның досы Лео Корбет басқаратын құс қорығы, өйткені ол ландшафтты осы мүсіндердің ажырамас бөлігі деп санайтын. 1912 жылдан 1920 жылға дейін Рикетс скрипкада ойнау, зергерлік бұйымдар жасау және сазды модельдеу дағдыларын жетілдірді. 1934 жылы ол өзінің маңызды көркемдік жұмысын бастады, қазір Уильям Рикетс қасиетті ордасы деп аталатын мүсіндер паркін құрды. Бұл жобада ол 1993 жылы қайтыс болғанға дейін жұмыс істеді. 1970 жылдары ол екі жыл бойы Үндістанда, көбінесе Пудучерридегі Шри Ауробиндо ашрамындағы рухани орталықта болды, үнді халқына рухани жақындық сезімдерін және олардың философиясы туралы білімдерін дамытты. Көптеген адамдар, соның ішінде Марсия Лэнгтон, Бруно Дэвид және Митчелл Роллс сияқты ғалымдар үшін Рикетс өзінің сенімдері мен мүсіндері расизмге, пайдалануға және примитивизмге толы даулы тұлға болып саналады. Рикетс ақ құтқарушы кешеніне ие деп есептеледі және ол «аборигендер мен континентті қорғауға шақырылғанын» және «өзінің жаратылыстанушысы австралиялық абориген арқылы оны табуға тырысқанын» айтқан. Рикетс қоршаған ортаға қатысты жеке қайғысын абориген халқының күйзелісімен салыстырады. Орталық Австралияға жасаған сапарлары даулы болып саналды және Рикетстің анаңгу халқының рөлі туралы дұрыс емес алдын ала пікірлері болғандықтан, түсініспеушіліктер мен шиеленістерге толы болды.

Уильям Рикетс қорығы

Рикетстің ең маңызды жұмысы – ол Поттердің паналағы деп атаған, бірақ қазір Уильям Рикетс паналағы деп белгілі мүсіндер саябағы. 1960 жылдары Виктория штатының үкіметі Рикетстен осы Паналақты сатып алып, оны халыққа ашық саябаққа айналдырды. Рикетс 1993 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды.

Дауылдан болған залал

2021 жылдың 9 маусымында Данденонг тауларында болған күшті дауыл Уильям Рикеттс қасиетті орнына (қорығына) кең ауқымды зиян келтірді. Көптеген ғимараттар мен мүсіндер құлаған ағаштар мен тармақтардың салдарынан зақымданды. Қасиетті орнының (қорығының) кем дегенде 2024 жылға дейін жабық күйінде қалуы күтілуде.