Итальян балеринасы Карлотта Гризи

Кіріспе

Италиялық балет бишісі Карлотта Гризи (шын аты Каронне Адель Жозефина Мари Гризи; 28 маусым 1819 – 20 мамыр 1899) – итальяндық балет бишісі. Ол Истриядағы Визинадада (қазіргі Хорватиядағы Вижинада) дүниеге келген. Оның ата-анасы театрмен байланысты болмаса да, ол опералық отбасында өсті. Ол Миландың Театро алла Скала балет мектебінде, содан кейін биші және балетмейстер Жюль Перродан оқыды. Ол әсіресе Гизель классикалық рөлімен танымал болды.

Өмірбаян

1836 жылы Лондондағы дебюті кезінде Гризи жетістікке жеткен биші Жюль Перромен бірге өнер көрсетті. Кейін ол Париждегі «Ренессанс» театрында (1840) өнер көрсетті, ал бір жылдан кейін Перромен Еуропаның басқа да аймақтарына гастрольдік сапарға шықты. Перроның байланыстары арқасында олар Париж, Лондон, Вена, Мюнхен және Милан қалаларында жұмыс істеді, онда ол ән шырқады және би биледі. Оның екі дарынының ішінде билеуі ерекше атаққа ие болды. Ол Перроның сол кезде зор қызығушылық тудырған хореографиясын орындап, көпшілік пен сыншылардың назарын аударды. Дегенмен, оның ең маңызды рөлі – Жизель болды. Бұл екі актілі балеттің әлемдік премьерасы 1841 жылдың 28 маусымында Париждегі «Théâtre de l'Académie Royale de Musique» театрында өтті. «Альбрехт» рөлін Лусьен Петипа (үлкен Мариус Петипаның ағасы) орындады, ал Вилис патшайымы Мюртаның рөлі Адель Думилятрға бұйырды. Бұл оқиға сенсация тудырып, сыншылар Жизельді өз заманының ең ұлы балеті және романтикалық шедевр «Сильфид»тің сәтті жалғасы деп жариялады. Ол Гризиді Париждегі алғашқы толық көлемді балетінде бірден жұлдыз ретінде таныстырды. Оның жалақысы 1842 жылы 5000 франктан 12000 франкқа, ал 1844 жылы 20000 франкқа дейін өсті, сонымен қатар қосымша төлемдер де болды. Бұл оның Жюль Перромен қарым-қатынасындағы өзгерістің бастауы болды. Би тарихшысы Лилиан Мур оның туралы: «Гризиде романтикалық кезеңнің басқа да көрнекті балериналарының барлық жақсы қасиеттері біріктірілді: Тальонидің жеңілдігі, Эсслердің техникалық шеберлігі мен мінездік бейнелеу қабілеті және Серритоның қуанышты, шаттыққа толы өнері. Гризи өнерінің бір саласы бойынша өзінің әріптестерінен асып түскенімен, оның жан-жақтылығы бәрінен де жоғары болды» дейді. Грисидің батыстағы соңғы қойылымы Пол Тальонидің «Метаморфозалар» (немесе «Сатанелла», 1849) балетінде болды. 1850 жылы ол Перромен Санкт-Петербургке, Ресейге келді, онда ол балетмейстер болып тағайындалған еді, және ол Императорлық Үлкен Каменный театрында Жизель биін орындады. Ресейдегі алғашқы Жизельді Фанни Эсслер билегендіктен, Грисидің осы рөлді түсіндіруіне бастапқы реакция ыстық болған жоқ. Алайда, уақыт өте келе ресейліктер оның талантын бағалай бастады. Ол 1850 жылдан 1853 жылға дейін Санкт-Петербургтегі Императорлық театрлардың бірінші балеринасы болды, Перромен ғана емес, сонымен қатар Джозеф Мазильемен де жұмыс істеді, ол оның үшін «La Jolie Fille de Gand» және «Vert Vert» балеттерін қойды. 1854 жылы ол қызы Джули Маримен бірге Ресейден Варшаваға кетіп, билеуді жалғастыруды жоспарлады. Бірақ ол балеттен кетуге көндірген ханзада Леон Радзивиллден жүкті болды. Гризи 1855 жылы екінші қызы Леонтин Гризиді дүниеге әкелді және 34 жасында Женевадағы Сен-Жанға қоныстанды. Ол соңғы 46 жылын тыныш зейнеткерлікте өткізді. Ол 1899 жылдың 20 мамырында 79 жасында онда қайтыс болды. Гизелдің авторларының бірі, Карлоттаның қарындасы Эрнестинаға үйленген Теофил Готье оның биін балалықтай әдемілікпен, қуанышпен және жұқпалы шаттықпен сипаттады. Карлотта Гризи әйгілі сопрано әншілері Джудитта мен Джулия Гризидің туысы болды.

At her 1836 debut in London, Grisi performed with the accomplished danseur Jules Perrot. She next appeared in Paris at the Théâtre de la Renaissance (1840) and a year later, toured with Perrot to other parts of Europe. Through Perrot's contacts, the pair worked in Paris, London, Vienna, Munich, and Milan where she sang and danced. Of her two talents, it was her dancing that was acclaimed. By dancing Perrot's choreography, which at that time was receiving great attention, she gained notable attention of both the public and the critics. Her greatest role however was that of Giselle. The world première of this two act ballet was on 28 June 1841 at the Théâtre de l'Académie Royale de Musique, Paris. The part of "Albrecht" was danced by Lucien Petipa (the brother of the great Marius Petipa), with the part of Myrtha, Queen of the Wilis danced by Adèle Dumilâtre. It caused a sensation and inspired its reviewers to proclaim Giselle to be the greatest ballet of its time and a triumphant successor to the Romantic masterwork La Sylphide. It immediately established Grisi as a star in her very first full length ballet in Paris. Her salary grew from 5,000 francs to 12,000 in 1842 and 20,000 by 1844, with additional performance fees on top. It also marked the beginning of a change in her relationship with Jules Perrot. Dance historian Lillian Moore says of her "In Grisi were united all the best attributes of the other outstanding ballerinas of the romantic period: the buoyant elevation of Taglioni, the technical virtuosity and mimic powers of Elssler, and the joyous, exuberant facility of Cerrito. If she could not claim to surpass her peers in any one aspect of her art, Grisi outstripped them all in versatility." Grisi's last performance in the west was in Paul Taglioni's Les Métamorphoses (aka Satanella, 1849). In 1850, she joined Perrot in St. Petersburg, Russia, where he had been appointed ballet master, and she danced Giselle at the Imperial Bolshoi Kamenny Theatre. The first Giselle in Russia had been danced by Fanny Elssler, and so the initial reaction to Grisi's interpretation of the role was not enthusiastic. However, over time the Russians appreciated her talents. She was prima ballerina of the St. Petersburg Imperial Theatres in St. Petersburg from 1850 to 1853, working not only with Perrot but also Joseph Mazilier who staged for her La Jolie Fille de Gand and Vert Vert especially for her. In 1854, with her daughter, Julie Marie, she left Russia for Warsaw, where she intended to continue dancing. But she became pregnant by Prince Léon Radziwill, who persuaded her to retire from ballet at the height of her fame. Grisi gave birth to her second daughter, Léontine Grisi, in 1855 and at the age of 34 settled in Saint Jean, Geneva to live at Villa Grisi (also called Villa Saint Jean; no longer extant), for the next 46 years of her life in peaceful retirement. She died there on 20 May 1899, at age 79. One of the creators of Giselle, Théophile Gautier, who was married to Carlotta's sister Ernestina, described her dancing as having a childlike artlessness, a happy and infectious gaiety. Carlotta Grisi was the cousin of the famous soprano singers, the sisters Giuditta and Giulia Grisi.

Белгілі рөлдері

Гизелдің басты рөлін жасады (Жюль Перро, Жан Коралли және Адольф Адам. 1841). Шығыс биі «Ла Периде» Пери/Лейланың екі рөлін жасады (Жан Коралли және Фридрих Бургмюллер. 1843). «Пакитадағы» басты рөлді жасады (Жозеф Мазильер және Эдуард Дельдевез. 1844). «Pas de Quatre» (Жюль Перро және Чезаре Пуньи. 1845) қойылымында екінші балерина болды. «Le Diable à quatre» (Жозеф Мазильер және Адольф Адам. 1845) қойылымында Мазурка рөлін жасады.