Кіріспе
Риччёто Канудо (Ricciotto Canudo; 2 қаңтар 1877, Gioia del Colle – 10 қараша 1923, Париж) – негізінен Францияда өмір сүрген ертедегі итальяндық кино теоретигі. 1913 жылы ол екі ай сайын жарық көретін «Монжой!» атты авангардтық журналды шығарып, онда әсіресе кубизмді насихаттады. Көптеген қозғалыстарға қатысқан, бірақ ешқайсысына шектелмеген Канудо шексіз энергияға толы болды. Ол поэзиямен айналысып, роман жазды (адамдар арасындағы психологияны баса назарға алып, оны «синестезизм» деп атады) және Францияның оңтүстігінде ашық аспан астындағы театр құрды. Өнер сыншысы ретінде ол Шагал сияқты таланттарды ашты, 1914 жылы Шагалдың көрмесін ұйымдастырды. Сол жылы Блез Сендрармен бірге Францияда тұратын шетелдіктерді француз армиясына қосылуға шақырды. Жауап берген 80 000 адамның ішінде Канудоның өзі де болды. Ол киноны «қозғалыстағы бейнелеу өнері» деп қарастырды және киноға «алтыншы өнер» деген атау берді, кейін ол «жетінші өнер» деп өзгертілді, бұл атау француз, итальян және испан өнерінің тұжырымдамаларында әлі де қолданылады. Кейіннен Канудо биді музыка мен поэзиямен қатар алтыншы – үшінші ырғақты өнердің алғы құралы ретінде қосты, соның нәтижесінде кино жетінші өнерге айналды. Канудо көбінесе киноның алғашқы эстетигі ретінде есептеледі, сондықтан оның «Манифесті» ағылшын тілді оқырмандар үшін маңызды. Канудоның бірнеше идеялары екі белгілі француздық кино тәжірибешісі – Жан Эпштейн мен Абель Ганстың жұмыстарында жақсы қабылдауға ие болды. Кейіннен Канудо биді алтыншы алғы құрал ретінде, музыка мен поэзиямен үшінші ырғақты өнер түрі ретінде қосты, бұл киноны жетінші өнер түріне айналдырды.
Ricciotto Canudo (kanydo; 2 January 1877, Gioia del Colle – 10 November 1923, Paris) was an early Italian film theoretician who lived primarily in France. In 1913 he published a bimonthly avant garde magazine entitled Montjoie!, promoting Cubism in particular. Involved in numerous movements yet confined to none, Canudo exuded seemingly boundless energy. He ventured into poetry, penned novels (pioneering a style emphasizing interpersonal psychology, which he dubbed sinestismo), and established open air theatre in southern France. As an art critic, he unearthed talents like Chagall, curating a Chagall exhibition in 1914. In that same year, alongside Blaise Cendrars, he issued a call for foreigners residing in France to enlist in the French army. Among the 80,000 who responded was Canudo himself. He saw cinema as "plastic art in motion", and gave cinema the label "the Sixth Art", later changed to "the Seventh Art", still current in French, Italian, and Spanish conceptions of art, among others. Canudo subsequently added dance as a precursor to the sixth—a third rhythmic art with music and poetry—making cinema the seventh art. Canudo is often regarded as the inaugural aesthetician of cinema, thus making his "Manifesto" pertinent for an English speaking readership. Several of Canudo's concepts found resonance with two prominent early French film experimenters—Jean Epstein and Abel Gance. Canudo later added dance as a sixth precursor, a third rhythmic art with music and poetry, making cinema the seventh art.
1-тармақ
Жеті өнер теориясы барлық санада жылдам тарап, бүкіл әлемге кеңінен таралды. Ол жанрлар мен идеялардың толық шатасуына қайта жаңғырыған бастаудың нақтылығын сыйлады. Мен осы жаңалықтан мақтан тұтпаймын, себебі кез келген теория оны басқаратын қағиданы ашумен бірге келеді. Мен оның сұлулығын жариялаймын, оны бекіту арқылы, оның қажеттілігін де жарияладым. Егер көптеген қасты дүкен иелері «жетінші өнер» терминін пайдаланып өнімдерінің және саудаларының құнын арттыра алады деп ойласа, олар «Өнер» сөзімен байланысты жауапкершілікті қабылдаған жоқ. [ ]]]
Монджой!
1913 және 1914 жылдар аралығында ол екі ай сайын шығатын «Монжой!» атты авангардтық журнал шығарды, ол француздық көркемдік империализмнің органы болды. Журналға қатысқан суретшілердің арасында Гийом Аполлинер, Морис Рейналь, Альберт Глейз және Джозеф Кэсси болды. Журнал поэзияға, прозаға, өнер, әдебиет, музыка және тарихқа қатысты мақалаларға ерекше назар бөлді. Оған Андре Салмон, Абель Ганс, Игорь Стравинский, Эрик Сати, Фернан Леже, Гийом Аполлинер, Блез Сендрарс, Альфредо Казелла, Рауль Дюфи, Стефан Цвейг, Роберт Делоне, Макс Джейкоб және Эмиль Верхерен сияқты авторлар үлес қосты. Журналдың бірінші саны 1913 жылғы 10 ақпанда жарық көрді. Екінші санында Игорь Стравинскийдің «Көктемнің құрбаны» жаңа балетін, жалған құдайларға табынушылыққа негізделген діни сенім туындысы ретінде таныстырған эссесі жарияланды. 1914 жылғы 18 наурызда шыққан «Монжой» журналының екінші томының арнайы саны толығымен 30-шы «Салон дез Индепенданс» көрмесіне арналды. Андре Салмонның мақаласында Джозеф Кэсси, Роберт Делоне, Марк Шагал, Элис Бейли, Жак Вильон, Соня Делоне, Андре Лот, Роджер де Ла Фресне, Моиз Кислинг, Осип Задкин, Люсьен Лафорж және Валентин де Сент-Пойнттың туындыларының суреттері берілді. 1920 жылы ол «Le Gazette de sept arts» авангардтық журналын, ал 1921 жылы «CASA» (Club des amis du septième art) киноклубын құрды. Оның ең танымал эссесі «Жетінші өнер туралы ойлар» («Réflexions sur le septième art») 1923 жылы Италияда немесе Францияда жарияланған бірнеше алдыңғы нұсқалардан кейін жарияланды.