XIII ғасырдағы Владимир князі Дмитрий Александрович

Кіріспе

13 ғасырдағы Владимирдің ұлы князі

Дмитрий Александрович (Дмитрий Александрович; 1250–1294) 1276 жылдан 1281 жылға дейін және 1283 жылдан 1293 жылға дейін Владимирдің ұлы князі болды.

Өмірбаян

Дмитрий Александр Невскийдің екінші ұлы еді. Ағасы Василий жас кезінде қайтыс болған соң, Дмитрий әкесінің басты мұрагері болды. 1259 жылы Александр оған Новгородты басқаруды тапсырды. Бірақ Александр 1264 жылы қайтыс болғаннан кейін, новгородтықтар Дмитрийді туған жері Переславль Залесскийге қуды, оның жастығын сылтау етіп. Төрт жылдан соң, Дмитрий 18 жасқа толғанда, оны Новгородқа қайта қабылдады және болашақ күйеу баласы Псков князі Даумантамен бірге Раквере шайқасында Ливон орденінің рыцарларына қарсы жергілікті жасақты басқарды. Келесі он жыл бойы ол Новгородты бақылау үшін ағалары Ярослав III және Кострома князі Василийге қарсы күресті. 1276 жылы ағалары қайтыс болғаннан кейін, ол Владимир мен Новгород тақтарына отырды. Екі жылдан кейін ол өзі билік ететін Копорье бекінісін салды. Новгородтықтар көтеріліс шығарып, Дмитрийді Копорье мен Новгородты тастап кетуге мәжбүр етті. Дмитрий Новгородты бағындырумен айналысып жатқанда, оның кіші інісі Андрей Городецкий Алтын Ордаға барып, ханнан Дмитрийді Ұлы князь ретінде алмастыруға рұқсат алды. 1281 жылы Андрей Ресейге оралып, Ростов және Ярославль князьдерімен күш біріктіріп, Дмитрийдің жерлерін қиратқаннан кейін, оның астанасы Переславльді басып алды. Дмитрий Копорьеге қашып кетті, бірақ новгородтықтардың қолдауын ала алмағандықтан, солтүстікке, шамасы Скандинавияға шегінуге мәжбүр болды. Екі жылдан кейін Дмитрий Ресейге қайтып келді, бірақ оның жері моңғолдар мен ағасы Андрейдің шабуылынан қираған еді. Содан кейін ол Қара теңізге барып, сол кезде Алтын Орданың ең үлкен жауы болған Ноғай ханмен кездесті. Ресейдегі билігін арттыруды көздеген Ноғай, Дмитрийдің Ұлы князьдік таққа таласуына қолдау көрсетуге уәде берді. Бұл туралы естіген Андрей Владимир мен Новгородқа деген талаптарынан бас тартып, Городецке қайтты. 1285 жылы Андрей тағы да моңғол әскерін Ресейге әкелді, бірақ олар Дмитрий мен оның одақтастары тарапынан жеңіліске ұшырады. Соңында, 1293 жылы Андрей Дмитрийге қарсы моңғолдар мен ру князьдерін біріктіре алды. Қан төгісті күресті жаңартқысы келмеген Дмитрий 1293 жылы монах болып кешіп, келесі жылы қайтыс болды. Ол Переславль Залесскийдегі Спаситель соборында жерленді.

Dmitry was the second son of Alexander Nevsky. When his elder brother Vasily died young, Dmitry remained the chief heir to his illustrious father. As early as 1259, he was left by Alexander in charge of Novgorod. Upon Alexander's death in 1264, however, the Novgorodians expelled Dmitry to his native Pereslavl Zalessky, citing his youth as a pretext. Four years later, when Dmitry had turned 18, he was welcomed back to Novgorod and — together with his future son in law, Daumantas of Pskov — led a local militia against Livonian Knights in the Battle of Rakvere. During the following decade, he struggled for control of Novgorod against his uncles, Yaroslav III and Vasily of Kostroma. In 1276, when his elders died, he finally ascended the coveted thrones of Vladimir and Novgorod. Two years later, he founded a great fortress of Koporye, which he intended to rule himself. The Novgorodians revolted, forcing Dmitry to leave Koporye and Novgorod altogether. While Dmitry was preoccupied with pacifying Novgorod, Andrey of Gorodets (Dmitry's younger brother) went to the Golden Horde and received from the khan permission to replace Dmitry as the Grand Prince. In 1281, Andrey returned to Russia, joined his forces with princes of Rostov and Yaroslavl and, after much devastation to Dmitry's lands, seized his capital Pereslavl. Dmitry fled to Koporye but, failing to win support of Novgorodians, had to retreat further northward, probably to Scandinavia. Two years later, Dmitry returned to Russia, only to find his lands ravaged by the Mongols and his brother Andrey. Thereupon he went to the Black Sea and met Nogai Khan, who was the greatest enemy of the Golden Horde at that time. Wishing to increase his authority in Russia, Nogai vowed to support Dmitry in his struggle for the grand ducal throne. On hearing about this, Andrey renounced his claims to Vladimir and Novgorod and returned to Gorodets. In 1285 Andrey again brought Mongol hordes to Russia, but these were expelled by Dmitry and his allies. Finally, in 1293 Andrey managed to unite the Mongols and Rus' princes in opposition to Dmitry. Reluctant to renew fratricidal hostilities, Dmitry took monastic vows in 1293 and died the next year. He was buried in the Saviour Cathedral of Pereslavl Zalessky.

Генетика

2023 жылы палеогенетиктер (Zhur және басқалар) оның Y хромосомалық желісінің Рюриковичтер әулетінің көптеген қазіргі өкілдеріне тән екенін анықтады. Зерттеу нәтижелері Acta Naturae журналында жарияланды. Ғалымдар оның митохондриялық F1b1 a3a2a гаплотобын, ол Шығыс Еуразия кластеріне жатады, және Y хромосомалық гаплотобын N1a1a1a1a1a1a7a (N1a1 L550>Y4339>VL11) деп анықтады.