Кіріспе

эпилог (грекше ἐπίλογος epílogos, "қорытынды" ἐπί epi, "қосымша" және λόγος logos, "сөз") әдебиет шығармасының соңында әдебиеттің аяғында, әдетте, жұмысты жабу үшін қолданылады. Бұл оқиғаның ішкі тұғырынан баяндалады. Автор оқырманға тікелей сөйлегенде, ол сөзді кейінге қалдыру деп қарастыруға болады. Пролог - әдебиет немесе драма шығармасының басында, әдетте, оқиғаның басталуы және қызығушылықты туғызу үшін қолданылатын жазба. Кейбір жанрлар, мысалы теледидар бағдарламалары мен бейнеойындар, эпилогты "кіріспе" үшін "интро" қолдану үлгісінде "отро" деп атайды. Эпилогтар әдетте болашақта, негізгі оқиға аяқталғаннан кейін жасалады. Кейбір жанрлар ішінде оны жұмыстың келесі бөлімін көрсету үшін қолдануға болады. Сондай-ақ, ол оқырманның қызығушылығын қанағаттандыру және оқиғаның бүктелген тұстарын жабу үшін қолданылады.

Терминнің пайда болуы

Эпилог сөзінің алғашқы қолданылуы 15 ғасырда болды және ол әдеби шығарманың қорытынды бөлімі ретінде қолданылды. Орта ағылшын және орта француз тілдерінде "эпилог" термині қолданылған. Латын тілінде олар эпилогты қолданды, грекше - эпилогос, содан кейін эпилегейн. Оксфорд ағылшын сөздігінде эпилог сөзі алғаш рет 1564 жылы келтірілген: "Қазір сіз эпилогқа (айтсақ) немесе сіздің жұмыңыздың толық аяқталуына жеттіңіз". Бұған дейін OED тек 1474 жылы Кэкстонның "Эпилогацион" терминіне ғана сілтеме жасайды. Алайда, бұл термин кеңінен қолданылған жоқ, оның орнына мәтіннің соңғы сөздерін енгізу үшін conclusion термині қолданылды. Драмалық эпилогтың алғашқы үлгісі Джон Филипптің "Пациент пен Мик Гриселлдің ойыны" (1569) болып табылады. Драмалық емес басылымдарда сөз бұдан бұрын, мысалы, Тербервилдің Эпитафистарында (1566) кездеседі. Эпилог сөзін ортағасырлық пьесалардағы сөйлеулердің аяқталуын сипаттау үшін қабылдауға болады, бірақ сол кезде бұл негізінен кейінгі шығармалармен байланысты меңзеу үшін қолданылған. Грек драмаларының көпшілігі Хордан шыққан жолдармен аяқталады, бұл ерте заманғы драматургтардың эпилогаларынан, сондай-ақ ежелгі Рим драмаларынан ерекшеленеді. Америка жазушысы Генри Джеймс эпилогты соңғы "сыйлықтар, зейнетақылар, күйеулер, әйелдер, нәрестелер, миллиондар, қосымша абзацтар мен қуанышты пікірлер" бөлінетін орын деп атаған. Эпилог сөзін Пат Роджерс "парфяндық дарт" деп сипаттаған. Ол кейбір оқырмандар үшін шамадан тыс болуы мүмкін, өйткені "тезек ауысуы және темптің қарқынды өсуі" бар, ол тез арада "уақытлық бұранданың босауы" болып, бізге бірнеше жыл бойы тез алға жылжуға мүмкіндік береді. Эпилогтар, сондай-ақ, Аристотель енгізген метафора болған дәстүрлі "топои" -ден тұрады, бұл жазушылардың өздерінің әңгімелерінде дәлелдер жасауды бейнелейді.

Әдебиетте

Эпилог - кейіпкерлердің тағдырын ашып беретін оқиғаның соңында соңғы тарау. Кейбір эпилогтарда оқиғаның тақырыбына байланысты көріністер болуы мүмкін. Олар жалғасын көрсету үшін немесе барлық бос ұштарын жабу үшін пайдаланылуы мүмкін. Олар негізгі сюжет аяқталғаннан кейін едәуір уақыт ішінде пайда болуы мүмкін. Кейде эпилог басты кейіпкерге "еркін сөйлеуге" мүмкіндік беру үшін қолданылады. Эпилог алдыңғы әңгімедегідей баяндайтын стиль мен көзқараспен жалғаса алады, бірақ эпилогтың формасы кейде жалпы әңгімеден күрт өзгеше болуы мүмкін. Сонымен қатар оны жалғастыру ретінде пайдалануға болады.

Үрей және күмән романдары

Эпилог кейіпкерге қауіп төндіретінін көрсету үшін пайдаланылуы мүмкін. Оқырман қасқырдың өлтірілгеніне сенуі мүмкін, бірақ эпилог бұл шындық емес екенін көрсетеді, бұл оқиғаның қорқынышы мен құпиясын арттырады.

Балалар қиялы

Балалар қиялында оның белгілі бір мақсаты бар. Бұл сөздерді естіген адам болашақта не болатынын ойлап, қорқып қалмауы мүмкін. Бұл Гарри Поттер сагасында көрінеді, онда кейіпкерлердің бақытты аяқталуы бар, өйткені олар әлдеқайда үлкен және отбасылары бар. Бұл өздеріне жаман нәтиже әкеледі деп күткен оқырмандарына жұбаныш береді. Эпилогтар романның жанрларын мифтер мен аңыздарға ауыстыру үшін өтпелі кезең ретінде де қызмет етеді.

Пьесалары

Грек және Елизаветалық пьесаларда актер сахнаның алдына шығып, көрерменге тікелей сөйлейді. Олар кейіпкерлердің драмадағы қайғылы оқиғалардан кейін қандай қанағат сезінгендерін көрсетеді. Егер кейіпкердің ақыры қайғылы болса, эпилогтың баяндауышы көрерменге кейіпкердің жаман моральдық шешімдер қабылдағанынан кейін үйренуге болатын моральдық сабақ береді.

Грек пьесалары

Грек драмаларының көбісі хордың сөйлеген сөздерімен аяқталатын. Олар әдетте пьесаның моральдық мәнін қамтитын екі жолдан тұрады. Еврипидтің 9 пьесасында "дву экс махина" бар, ал тағы үш пьесасы "деус секілді адамнан асқан күш-қуатын иемденген адаммен аяқталады".

Рим драмалары

Рим драмаларының эпилогы қысқа, көбінесе плей-оффиске арналған өтініштерден тұрады. Бұл Теренстің сақталған пьесаларында және Плауттың комедияларында көрінеді. Плаутостың "Тринум", "Поенул", "Перса", "Милус Глориос" және "Куркулио" пьесаларының бәрі алғысқа шақырумен аяқталады. Бұл - көрермендерді қолдауға шақыру. Алайда, Эпидикуста эпилогта "Бізге қошемет көрсетіп, аяқтарыңызды созып, тұрыңыз" және Ститхуста "Бізге қошемет көрсетіп, содан кейін үйде өздеріңіздің партияңыз бар" деп айтылады. Бұл аудиторияны сырт әлемге жұмсақ түрде көшіріп, шындық сезімін қайта қалпына келтіру үшін алаңдататын стратегия болды.

Гендерлік рөл

Пролог пен эпилогтың екеуі де әйелдерге комедияларды орындауға және көрермендердің алғысын алуға мүмкіндік береді. Гейл Рубиннің "Қыздардағы сауда" және Лора Мулвидің "Көрнекі ләззат және баяндау киносы" мәдени феминизмге қызығушылық тудырды және әйелдердің театрға қатысуын арттырды. Дэвид Роберттің "The Ladies: Female Patronage of Restoration Drama" (1989) атты алғашқы еңбегінде театрлар әйел көрермендерге қас болған және прологтар мен эпилогтар осы ортаға ықпал еткен деп айтылады. Майкл Гэвин керісінше дәлелдейді және ойыншының әйелдерге тікелей сілтемесі әйел аудиторияның құндылығын көрсетті, бұл ойыншылар әйел болған кезде жиірек орын алған. Бұл әйелдердің бір-бірімен қоғамдық форумда алғаш рет араласқаны еді. Жан Марсден әйелдердің жыныстық қатынасына да көңіл бөлінген пьесалардың аз екенін анықтады. Әйелдердің әйелдерге айтқан сөздері жігерлендіретін материал береді. Олар әйелдердің қиялын көтеріп, ерлердің жыныстық қатынасын сынға алады. Бұл әйел-әйел паратексті әйел баяндамашыларға және аудиторияға пьесаның негізгі құрылымында жиі айтылмайтын сексуалдықты ұдайы сақтауға мүмкіндік береді. 1660 және 1714 жылдар аралығында барлығы 115 пролог пен эпилогтарда актерлер әйел аудиторияға сөйлейді немесе жыныстық қатынас туралы фактілерді айтады. Р. Бойльдің мырза Антониге жазған бір эпилогы ақындар әйелдерге тартымды болып көрінетін еркек кейіпкерлерді жасауға тырысады, бірақ жетіспейді деп мәлімдейді. Эпилогтар көбінесе ізгілік тақырыбын көтеріп, бірақ әйел аудиторияға арнағанда, олар әдетте пьесаның ізгілік жетіспеушілігін мақтап, оны сату нүктесіне айналдырады. Мысалы, Равенскрофттың "Қоғамдық әуесқой" (1672) романының эпилогы әйелдерге ізгіліктерді төмендету арқылы жағымды болуға тырысады, өйткені сөйлеуші әйелдердің ықыласына ие болу үшін Равенскрофт "ең үлкен азғын" болады дейді. Томас Райттың 1693 жылғы комедиясының эпилогы, "Әйелдік ерлік", Сюзанна Маунтфорт қарт әйелдердің "әдептілігімен мақтанатынын" мазақтайды, өйткені ол өнегеге жарамсыз. Кейбір кейінгі қалпына келтіру эпилогдарында ағылшын әйелдері басқа елдердің әйелдерімен салыстырғанда көбірек бостандыққа ие, мінез-құлықтары жақсы және бақытты өмір сүреді деп айтылады. Мысалы, Фрэнсис Мэннингтің "Барлығы жақсырақ үшін" (1702) эпилогы, онда ағылшын әйелдерінің Мадридтен келген әйелдерге қарағанда асыл тұқымдылығы жоғары екендігі айтылған. Энн Брейцегирдлдің Шэдвеллдің "Аморе биготасы" (1690) атты еңбегінің эпилогы испан әйелдері данарақ болса да, ағылшын әйелдері бақыттырақ, өйткені олар күйеулері сүйіктілері туралы білетінін біледі деп қорықпайды.

Операда

Өткен оқиғаға түсініктеме беру табиғатынан драмалық емес болғандықтан, оперлерде эпилогтар аз, тіпті прологтары бар операларда да. Эпилогтар деп аталатын шығармалардың арасында Стравинскийдің "Күзеңнің ілгерілеуі" және Оффенбахтың "Хоффманның әңгімелері" атты шығармаларының қорытынды көріністері бар. Соңғы сахналары эпилогтар ретінде сипатталатын басқа опералар: Моцарттың "Дон Джованни", Муссоргскийдің "Борис Годунов" және Делиустің "Феннимор мен Герда".

Фильмде

Фильмдердің соңғы көріністерінде кейіпкерлерге не болатыны қысқаша түсіндіріліп, бейнелер немесе клиптер монтаждалуы мүмкін. Мұндай фильмдердің бірнеше мысалдары: 9 to 5, American Graffiti, Changeling, Four Weddings and a Funeral, Гарри Поттер және өлім құрметі 2-бөлік, National Lampoon's Animal House, Babe: Pig in the City, Happy Feet Two, Титандарды еске алыңыз және Зак Снайдердің Әділет лигасы. "Ла-Ла-Лэнд" эпилогы бақытты аяқталуын көрсетеді, бұл нақты аяқталудың баламасы. Көптеген деректі фильмдер мен биофильмдерде эпилог мәтінге негізделеді, ол фильмде қамтылған оқиғалардан кейін субъектілерге не болғанын түсіндіреді.

Видеоойындарда

Видеоойындарда эпилогтар оқиғаның соңында, әдетте кредиттер оралғаннан кейін пайда болуы мүмкін. Ойын эпилогы кино мен әдебиеттегі эпилог сияқты жұмыс істейді, ол әңгіменің аяғына аяқтауды қамтамасыз етеді. Алайда, видео ойындардың эпилогының қалай әсер ететіндігі оқиғаның бірнеше аяқталуды қамтитын көркем шығармаларда қалай аяқталатынын анықтайды. Мысалы, 2012 жылғы Spec Ops: The Line видеоойынының төрт мүмкін аяқталуы бар, ал үш аяқталуы ойыншының эпилогта не істейтініне байланысты таңдалады. Эпилогтар сонымен қатар ойынның негізгі мазмұнын немесе кампаниялық режимін толықтыратын шеткі жүктелетін мазмұн немесе кеңейту пакеттері ретінде ұсынылуы мүмкін. Ойналатын кейіпкерлердің өліміне жол беретін бейнеойындарда эпилогта аман қалған кейіпкерлерге не болғанын және оқиға аяқталғаннан кейін олардың жағдайы қалай өзгергенін суреттей алады. Мысалы, 2015 жылғы видео ойынында Құтқарылғаннан кейін аман қалған кейіпкерлер (егер бар болса) өздерінің тәжірибелерін полицияға айтып береді. Бұл жүйе кеңейтілуі мүмкін; Fire Emblem сериясының көптеген ойындарында кейіпкерлер арасында қарым-қатынас орнатуға болады, бұл ойыншының кампания бойындағы әрекеттеріне байланысты кейіпкерлер үшін бірегей нәтижелерге мүмкіндік береді. Визуалды романда эпилог түрі де болуы мүмкін, ол ойыншының барлық сценарийлерін аяқтайды, көбінесе ойын толық аяқталғаннан кейін, барлық бірнеше аяқтауға жету арқылы; Цукихиме сияқты, барлық аяқталатын маршруттардың аяқтарына кеңейтетін эпилогты қамтиды, сондай-ақ прологтағы оқиғаларды түсіндіре отырып, ойынның қалған бөлігіне контекст береді.