Кіріспе

Бахаи дініндегі теологиялық, әлеуметтік және рухани принциптер Бахаи ілімдері - Бахаи дінінің негізін қалаушы Бахаулла бахаи дінінде қалыптастырған және оның келесі басшылары: Бахаулла ұлы Абдул Баха және Абдул Баханың немересі Шоги Эффенди түсіндірген көптеген теологиялық, этикалық, әлеуметтік және рухани идеяларды білдіреді. Бахаилердің ілімдері әртүрлі жазбаларда жазылған. Бахаи дінінің ілімдері бірнеше бұрынғы діндердің (Зороастризм, индуизм, иудаизм, буддизм, христиандық және ислам) шынайы ілімдерімен біріктіріліп, бахаилер Құдайдан келген деп санайды. Бахаи ілімдеріне Құдай, оның пайғамбарлары / хабаршылары және адамзат туралы теологиялық мәлімдемелер, сондай-ақ этикалық және әлеуметтік ілімдер, соның ішінде жынысына, нәсіліне, ұлтына, түсіне немесе әлеуметтік тапқа қарамастан барлық адамдардың теңдігі, ғылым мен діннің үйлесімділігі, гендерлік теңдік, міндетті білім беру және байлық пен кедейліктің шектен тыс деңгейін жою.

Бірлік

Бахаи дінінің үш негізгі тұжырымдары, кейде "үш бірлік" деп аталады, діннің ілімдерінде басты орын алады. Олар - Алланың бірлігі, діннің бірлігі және адамзат бірлігі. Олар сондай-ақ Құдайдың бірлігі, діннің бірлігі және адамзат бірлігі деп аталады. Бахаи жазбаларында бір ғана, құдіреті шексіз құдай бар екендігі айтылады, ол өзінің хабарын бір қатар құдайлық хабаршылар немесе тәлімгерлер арқылы білдіреді, оларды бір адамзаттың бірлігі үшін бірте-бірте ашылған дін ретінде қарастырады, олардың барлығы ақылға қонымды жанға ие және тек түс пен мәдениетке байланысты ерекшеленеді. Бұл идея Бахаи сенімдерін түсіндіру үшін ғана емес, бахаилердің басқа діндерге деген көзқарасын түсіндіру үшін де маңызды. Әлемдегі әрбір нәсіл мен мәдениетті қабылдау бахаи демографиялық әртүрлілігін әкелді, әлемдегі екінші ең кең таралған дін болды және оның әдебиетін 800-ден астам тілге аударды.

Алланың бірлігі

Бахаилық көзқарас Құдайға негізінен монотеизмді көзқараспен қарайды. Құдай - өлмес, жаратылмаған, барлығының бастауы. Ол "білмейтін, қолжетімді емес, барлық Аянның бастауы, мәңгілік, барлығын білетін, барлық жерде бар және құдіреті шексіз Құдай" деп сипатталады. Оның бейнесі жаратылыста көрінеді. Жаратылыс мақсаты - жаратылыстың Жаратушысын тану және сүю қабілеті болуы. Бахаи сенімінде, адам мәдениеттері мен діндері Құдай мен оның табиғаты туралы түсініктері әртүрлі болғанымен, Құдайға қатысты әртүрлі сілтемелер бір және сол Біреуге қатысты. Бұл айырмашылықтар бір-бірін жоққа шығаратын мәдениеттердің татуластырылмайтын конструкциялары ретінде қарастырылмай, құдайлық хабарлар ашылған қоғамдардың әртүрлі қажеттіліктерін мақсатты түрде көрсетеді. Бахаи ілімінде Құдай адамдар үшін тым ұлы, оны дұрыс түсіне алмаймыз деп айтылады. Бахаи түсінігінде Құдайдың барлық қасиеттері, мысалы, Құдіреті шексіз және Сүйіспеншілігі шексіз, адамның күш пен сүйіспеншілік туралы шектеулі тәжірибелерінен алынған. Бахаулла Құдайды білу біз үшін анық болатын қасиеттермен шектеледі, сондықтан оны тікелей тану мүмкін емес деп үйретті. Бахаулла тағы былай дейді: Құдайдың қасиеттері туралы білім адамзаттың назарына Оның хабаршылары арқылы ашылады. Жаратылыстар мен шектеулі заттар туралы біліміміз олардың болмысын емес, қасиеттерін білетіндіктен, шексіз Құдайдың болмысын қалайша ұғынуға болады? Сондықтан да Алланы тану Оның болмысын емес, қасиеттерін түсінуді білдіреді. Бұл қасиеттерді білу адамның қабілеті мен күшіне сәйкес келеді, ол абсолютті емес. Бахаи жазбалары жеке тұлғасы бар (ақыл-ойға баулу және сүйіспеншілік сезіну қабілеті бар) жеке құдай туралы үйреткенмен, олар бұл адамның немесе физикалық нысанды білдірмейді деп анық айтады. Биологиялық бірлікке қатысты Бахаи жазбалары әртүрлі нәсілдер, ұлттар мен этникалық топтар арасындағы айырмашылықтар беткей (мысалы, тері түсі) немесе шыққан орта немесе білім алудағы айырмашылықтардың нәтижесі деп мәлімдейді. Бахаилердің негізгі ілімі - барлық бейбітшілікке қарсы іс-қимыл, бұл тек нәсілдік бейбітшілікке ғана емес, сонымен қатар жыныстық кемсітушілік сияқты басқа да бейбітшілікке қарсы іс-қимылдарды жоюға қатысты. Бахаи ілімдері этникалық және мәдени әртүрлілік әлі де болатынын, бірақ адамзат раса, ұлт немесе этникалық топ сияқты кез-келген қосалқы топқа емес, адамзаттың алғашқы адалдығы болады деп мәлімдейді. Соғыс қана емес, топтар арасындағы қақтығыстар да тоқтатылады. Бахаи жазбалары әлемнің және оның халықтарының бірлігі туралы сөйлесе отырып, бірлік біркелкілікке теңестірілмейді, бірақ бахаи жазбалары мәдени, ұлттық және жеке әртүрліліктің құндылығын "Бірлік әртүрлілікте" қағидасы арқылы растайды, онда адамзат бірлігін мойындаған кезде мәдени әртүрлілік атап өтілуі керек. Ол [сенім] этностық шығу тегінің, климаттың, тарихтың, тіл мен дәстүрдің, ой мен әдеттің әртүрлілігін елемейтін және оны басуға тырыспайтын, бұл әлемдегі халықтар мен ұлттарды ерекшелендіреді.

Діннің бірлігі

Бахаи ілімдері бойынша, пайғамбарлар / хабаршылар арқылы Құдай адамзатқа біртіндеп ашып, адамзаттың жетіліп, түсіну қабілеті өскен сайын, бір ғана дін бар деп айтады.

Әдеттегідей ашылу

Бахаилер Құдайға Алланың көріністері деп аталатын хабаршылар / пайғамбарлар арқылы адамзатқа өз еркін үнемі және кезең-кезеңмен ашады деп сенеді. Әр пайғамбар бір пайғамбарлық келісім жасап, бір дінге негіз салады. Бахаи жазбаларына сәйкес, аян алу процесі ешқашан тоқтамайды, бұл өз пайғамбары / хабаршысының түпкіліктілігіне сенетін көптеген басқа сенім жүйелеріне қайшы келеді. Құдайдың көріністері негізін қалаған бірінен соң бірі жалғасып келе жатқан діндердің жалпы тақырыбы - эволюциялық үрдіс бар және Құдайдың әрбір көрінісі адамзатқа бұрынғысынан да көп аян (немесе дін) әкеледі. Құдайдың көріністерінен келген аянның айырмашылығы Құдайдың көріністерінің ерекшеліктеріне тән емес, керісінше әртүрлі дүниелік, әлеуметтік және адам факторына байланысты;

Дін мектеп ретінде

Бахаи жазбаларының көпшілігінде діннің алғашқы түрлері ерте мектептер сияқты көрінеді. Бұл тұрғыдан алғанда, адам баласы бала сияқты, мектепте оқыған сайын, күрделі ойларды ұғыну қабілетімен жетіліп келеді. Әрбір кезде Құдайдың хабарын жеткізуші адамзаттың жетілу деңгейіне сәйкес келген деңгейде хабарды жеткізді. Әр пайғамбар мен оның ізбасарлары арасында келесі ұрпақ туралы жасалған үлкен келісім мен пайғамбар қайтыс болғаннан кейін діннің билігін жалғастыруға қатысты кіші келісімнің айырмашылығы бар. Бахаи сенімінде бұл келісім әр діннің діни жазбаларында пайғамбарлық ретінде айтылады, ал Құдайдың әр көрінісі, мысалы, Ыбырайым, Мұса, Иса, Мұхаммед, Баб және Бахаулла келесі көріністі пайғамбарлық етті. Ал, әр діннің ізбасарлары келесі көріністердің талаптарын тексеруге міндетті.

Әйелдер мен ерлердің теңдігі

Бахаи діні гендерлік теңдікті, ерлер мен әйелдердің тең екенін бекітеді. Бахаулла әйел мен еркектің рухани дәрежесінде ешқандай айырмашылық жоқ екенін атап өтті. Абдул-Баха ерлер мен әйелдердің бірдей қасиеттері мен ақыл-ойы бар екенін жазды және екі жынысты және өркениеттің жетістіктерін құстың екі қанатымен салыстырды, олардың әрқайсысы ұшу үшін қажет. Осы мағынада, жыныстардың теңдігі бахаилер үшін планетаның бірігуі мен әлемдік тәртіптің ашылуы үшін маңызды рухани және моральдық стандарт ретінде және жеке, отбасылық және қоғамдық өмірде осы қағидатты іске асырудың маңыздылығы ретінде қарастырылады. Бахаи ілімдері әйелдердің ерлерге рухани және әлеуметтік жағынан толық теңдігін растаса да, өмірдің белгілі бір салаларында жыныстық ерекшелік немесе жыныстық айырмашылықтың кейбір аспектілері бар. Бахаи әкімшілік жағынан, Әлемдік әділдік үйіне мүшеліктен басқа барлық лауазымдар ерлер мен әйелдерге ашық. Бұл ерекшеліктің нақты себебі айтылмаған, бірақ Абдул-Баха бұған даналық бар екенін айтты, ол ақырында анық болады. Ал әлемде ұлттық ассамблеяларда қызмет ететін әйелдердің орташа саны 39% -ға жетті.

Дін мен ғылымның үйлесімділігі

Ғылым мен діннің үйлесімділігі бахаи ілімдерінің негізгі қағидасы болып табылады. Бұл принципте шындық бір, сондықтан шынайы ғылым мен шынайы дін бір-бірімен үйлесімді болуы керек, осылайша ғылым мен дін қайшылықта деген көзқарасты жоққа шығарады. Абдул-Баха дінсіз ғылым материализмге, ал ғылымсыз дін ырымға әкеледі деп мәлімдеді. Бахаи ілімдері өнер, кәсіп, ғылым және мамандықтармен қатар, адамгершілік және рухани білімді насихаттауға бағытталған. Бахаулла әр адамның рухани қабілеттері рухани білімсіз жүзеге аспайтынын жазды, сондықтан балаларға ерте кезден рухани / діни білім беру қажет. Ол сондай-ақ, адамның жұмысы мен кәсібі әлеуметтік маңызды болғандықтан, ол үшін дүниелік білімнің маңыздылығын атап өтті. Бахаи ілімінде ата-аналардың міндеті балаларының білім алуына қамқорлық жасау және қыздардың білім алуына ерекше мән беру керектігі айтылған. Бахаи ілімдері бойынша, әлемдегі халықтар арасындағы қарым-қатынастың жақсаруы әлемдік бірлік пен бейбітшіліктің маңызды бөлігі болып табылады. Бахаи ілімдері қазіргі кездегі тілдердің көптігін бірлікке үлкен кедергі деп санайды, өйткені көптеген тілдердің болуы ақпараттың еркін ағынын тоқтатады және орташа адамға дүниежүзілік оқиғаларға қатысты әмбебап көзқарас алуды қиындатады. Бахаулла ортақ тілдің жоқтығын дүниежүзілік бірлікке үлкен кедергі деп үйретті, өйткені әртүрлі тілдерде сөйлейтін халықтар арасындағы қарым-қатынастың жоқтығы тілдің қате түсінілуі салдарынан дүниежүзілік бейбітшілікке бағытталған күш-жігерді бұзады; ол адамзат бір-бірін түсіну үшін, өз ана тіліне қоса мектептерде оқытылатын қосалқы тілді таңдауға шақырды. Ол қосалқы тіл қабылданмайынша, әлемнің әртүрлі бөліктері арасындағы толық бірлік жүзеге аспай қалатынын айтты. Алайда Бахаулла қосалқы тілдің бар табиғи тілдерді басып тастамауы керектігін және әртүрліліктегі бірлік ұғымын тілдерге қолдану керектігін атап өтті. Абдул-Баха кедейлік пен аса байлық пен мейірімді қоғамға жол берілмейтінін атап өтті, өйткені кедейлік адамдарды моральдандырды, ал аса байлық адамдарды тым ауыр жүкке түсірді. Бахаулла байлар кедейлерге қамқорлық жасауы керектігін жазды, өйткені кедейлер - Құдайдың сеніп тапсырғандары. Бахаи жазбаларында шындықты шын мәнінде зерттеу үшін біз өз бейбітшіліктерімізді тастауымыз керек және шындықтың негізі болып табылатын шындық бір болғандықтан, тәуелсіз зерттеу адамзат бірлігіне қарай күшті қадам болады. Бахаитанушы Иан Клюге шындықты өз бетінше зерттеуде ақыл-ойдың қолданылуы жарамды құрал бола ма, жоқ па деген сұраққа қатысты дін "ортақ рационализмнің" бір түрін ұсынады деп айтады. Бахаи ілімдерін түсіндіру туралы ол былай деп жазды: "ақыл бізге кейбір нәрселерді айта алады, бірақ басқаларын емес; ол белгілі бір білімді беру қабілетіне ие, бірақ оның да шектері бар". Ол мұны "ақыл қажет, бірақ жеткіліксіз" деген сөзбен түйіндеді. Абдул-Баха ақыл-ой мен ақыл-ойдың күші "нағыз тұжырымдар мен кемелді білімге берік" болады деп жазды, тек "Киелі Рухтың жарық етуімен" біріктірілгенде ғана. Бахаилер шындықты іздеудің "мәңгілік немесе аяқталмайтын процесі" деп аталатын жолмен бахаи жазбалары туралы күнделікті ой жүгіртуге және ой жүгіртуге шақырылады. Шоги Эффенди Бахаулланың "Оған соқыр түрде еруді талап етпейтінін" және бахаилерді "Оның сөздерін оқып, ілімдерін қарастырып, олардың құндылығын қазіргі проблемалар аясында бағалауға" шақыратынын айтады. Абдул Баха тағы да былай деп атап көрсетеді: "Құдай бізге рационалды ақыл-ой сыйлады, осы мақсат үшін, барлық нәрсеге ену үшін, шындықты табу үшін". Вольфганг Клебель бахаи ілімдерін түсіндіруде ақыл мен жүректің үйлесімділігін атап өтіп, "бізге екеуінің де, таза жүрек пен таза ақыл-ойдың да қажет екені анық" деп жазды және егер жүрек таза болмаса, ол "логикалық ақыл-ойды ластауы немесе тіпті бұрмалауы мүмкін" деп жазды. Бахаи жазбаларында тәуелсіз зерттеуге ерекше көңіл бөлінеді. Бахаи жазбалары шындықты іздеушіге жиі "Осыны жүрегіңнен ойла" деп сұрайды. Әбдул Баха: "Жүректерің ақиқаттың толық нұрын көрсететін жылтыр айнадай таза және таза болсын" деп жазды. Жүректе қарама-қайшылықтар да жоққа шығарылады. Баб былай деп жазды: "Осы екі шеттен асқан ортаңғы жолды жүрекпен ғана түсінуге болады. Құдай жүректі өзінің бірлігін және трансценденттілігін түсіну үшін жаратты, ал жүрек арқылы Құдайдың бірлігін іс-әрекет деңгейінде куәландыруға болады. Кейбіреулер жүрек пен ақыл-ойдың немесе сенім...

Рухани ілімдер

Бахаи жазбаларында адамдардың дамыта түсуі керек рухани қасиеттер мен құндылықтар туралы көптеген сөздер бар. Жақсы мінез-құлықтың элементтері, басқалармен қатар, сенімділік, шыншылдық, адалдық, адалдық, қозғаудың тазалығы, қызмет, әділдік, шамалылық, тазалық, қадір-қасиет және жамандаудан аулақ болу, ақыл-оймен және біліммен теңдестірілген. Бахаи жазбаларында Құдай жалғыз, жеке, қолжетімді емес, барлығын білетін, барлық жерде бар, шірімейтін және құдіретті Құдай ретінде сипатталады, ол ғаламдағы барлық нәрсенің жаратушысы. Құдай мен ғаламның мәңгілік болғаны, бастауы да, соңы да жоқ екені айтылады. Бахаи ілімдері бойынша, Құдай адамдар үшін толықтай түсініп, толық және дәл бейнесін жасауға тым ұлы. Сондықтан да Құдайды адам баласы Оның ашылған құпиясы арқылы, яғни Өзінің Мәнифестацияларының арқасында түсінеді. Бахаи дінінде Құдайға жиі атақтар мен атрибуттармен (мысалы, Баршаға құдіретті немесе Барша сүйіспеншілік) сілтеме жасалады, ал монотеизмге айтарлықтай мән беріледі. Бахаи ілімдері бойынша Құдайға қатысты қасиеттер Құдайды адамдық тұрғыда түсіндіру үшін, сондай-ақ адамдарға Құдайға құлшылық етуде өз қасиеттеріне назар аударып, рухани жолында өз әлеуеттерін дамытуға көмектеседі. Бахаи жазбаларында жанның Құдайға жақындауы, бахаи сеніміндегі рухани идеал, мойынсұну мен мойынсұну, адамзатқа қызмет ету және жүйелі түрде дұға ету және рухани тәжірибе арқылы жүзеге асатыны айтылады. Адам өлгенде, жан келесі дүниеге өтеді, онда оның рухани дамуы физикалық әлемде сотқа негізделеді және рухани әлемде алға жылжиды. Бахаилер қайта туылуға емес, жанның мәңгі өмір сүруіне сенеді. Көк пен тозақ - бұл осы дүниедегі және келесі өмірдегі қарым-қатынастарды сипаттайтын Құдайға жақын немесе алыстаған рухани күйлер, ал өлімнен кейін жететін сыйлық пен жазаның физикалық орындары емес.

Келіспеушіліктерді шешудің бір түрі ретінде консультациялар

Бахаи ұйымының негізгі функциясы - кеңес принципі. Бұл бахаи жазбаларында сипатталған және бахаи әкімшілігінің барлық деңгейлерінде қолданылатын қарсылықсыз талқылау және шешім қабылдау әдісін білдіреді. Консультация көпшілік пікірді қабылдайтын шешім қабылдау процесінен шығып, жалпыға бірдей қатысу мен тәртіпті ынтымақтастық арқылы шындықты табуға бағытталған шешім қабылдау процесіне өтуді көздейді.