Кіріспе

17 ғасырдағы күрделі сахналанған машиналық ойын Реставрация тамашасы - театр өндірісінің түрі, 17 ғасырдың аяғындағы Реставрация кезеңінде, ақша, уақыт, жиынтықтар және орындаушылар өндірісі үшін қажет. Бұл қойылымдар тамашалаушыларды күрделі қимыл-қозғалыс, акробатика, би, костюм, декорациялар, иллюзионисттік сурет, тұзақ есіктері және салютпен тартымды етіп көрсетті. Олар қазіргі заманғы көрермендер арасында танымал болғанымен, театр тарихшылары оларды тапқыр қалпына келтіру драмасына қарағанда қарапайым деп атады. Спектакльдің тамыры 17 ғасырдың басындағы соттың маскасында жатыр, бірақ ол француз операсынан идеялар мен технологияларды алды. Кейде "ағылшын операсы" деп аталатын тамашалар театр тарихшыларына оларды жанр ретінде айқындауға қарсылық білдіретін түрлі болды. Театрлық компаниялар үшін тамаша тамашалар қымбатқа айналды; сәтсіздік компанияны қарызға батырып жіберуі мүмкін, ал табыстылық едәуір пайда әкелуі мүмкін.

Анықтама

"Заңды" қалпына келтіру драмасы мен қалпына келтірудің тамаша, "музыкалық тамаша", "Дорсет бақшасының тамашасы" немесе "машиналық ойын" арасындағы айырмашылық - бұл түрден гөрі дәрежеге байланысты. Бұл кезеңдегі көптеген пьесаларда музыка, би, көрініс және әндер болды. Алайда, 1660-1700 жылдардағы қалпына келтіру кезеңінде Мильхус сегіз ғана санаған шынайы тамаша басқа масштабта жасалған. Көрнекілік көп сандаған сахналар мен орындаушылар, үлкен қаржылар, үлкен пайда табу мүмкіндігі және ұзақ дайындық уақытымен анықталады. Милус олардың жоспарлау, келісім-шарт жасау, салу және репетициялау үшін кем дегенде төрт-алты ай қажет екенін есептейді, бұл жаңа "заңды" пьеса үшін талап етілетін репетиция уақытының төрт-алты аптасымен салыстырғанда.

Арнайы әсерлер

Театр тарихшыларының алдыңғы буыны опералық тамашаларды сынға алды, мысалы Джон Драйденнің қымбат және дәмсіз "сәналар, машиналар және бос опералар" туралы пікірлері. Алайда, Самуэль Пеппистің күнделігі көрсеткендей, көрермендер спектакльдерді жақсы көретін. Драйден бірнеше барокколық машиналық пьесаларды өзі жазды. Біріншісі, "Айыпсыздықтың жағдайы" (1677), ешқашан сахнаға қойылмаған, өйткені оның тағайындалған компаниясы, Корольдің, оған капитал да, машиналары да жоқ еді: Джон Милтонның "Жоғалған жұмақ" драмалық нұсқасы, ол "көктегі көпіршіктегі көкпар немесе дөңгелек от көлі" үстінде "көкөртпен соққыланғандай болып көрінетін" "кәпіршік періштелерді" шақырды. Король компаниясының Корольдік театры, Дрюри-Лейн мұндай әсерлерді қоюға жарамаған. Алайда, "машина үйі" Дорсет Гардэнде тиісті жабдықталған, бірақ ол Король компаниясының бәсекелесіне, герцог компаниясына тиесілі. 1680 жылдары екі компания біріккенде және Драйден Дорсет бағына кіре алғанда, ол бүкіл қалпына келтіру кезеңінің ең көрнекті және арнайы эффекттермен жүкті машиналық пьесаларының бірі Альбион мен Альбанийді (1684-85) жазды: ПРОТЕЙС үңгірі теңізден шығады; ол перл анасы, коралл және түрлі қабыршақтармен әшекейленген бірнеше қақпақ тас жұмыстан тұрады. Қақпақтар арқылы теңіз және Довер теңізінің бөлігі көрінеді; үңгірдің ортасында үңгір сияқты қабықшалармен әшекейленген жартаста ұйықтап жатқан ПРОТЕЙС. Албион мен Акакия оны ұстап алады, ал симфония ойнаған кезде ол тұншығып кетеді, өйткені олар оны алға әкеледі, және ол арыстанға, крокодилге, айдаһарға айналады, содан кейін қайтадан өзінің пішініне айналады; ол сахнаның алдына шығып, ән салады ". Театр тарихшыларының арасында крокодилдер сияқты эффекттердің қалай пайда болғаны туралы дау бар. Реставрация театры үшін техника мен жиынтықтардың суреттері немесе сипаттамалары жоқ, бірақ XVII ғасырдың бірінші жартысынан бастап сот маскалары үшін, атап айтқанда Иниго Джонс пен оның шәкірті Джон Уэббтің жұмысы туралы кейбір құжаттамалар бар. Қоғамдық театрларға ақпараттың жетіспеуінің бір себебі - сахналық эффекттер, әсіресе машиналар, коммерциялық құпиялар болған. Театрлық эффекттер мен ойын үйлерін ойлап тапқандар өздерінің техникаларын бәсекелестерден қорғау үшін үлкен қиындықтарға ұшырады. Пьесалардың нақты технологиясын сахналық нұсқаулардан ғана анық білуге болады. Милхаус Дорсет бағында өткен спектакльдерді қарап, "сақтықпен бағалау" бойынша театр кем дегенде төрт адамды өз бетінше ұшуға жабдықталған және "протеус" сияқты "өңдеулер" үшін өте күрделі еден тұзақтары бар деп қорытынды жасайды. Элькана Сетлдің "Марокконың патшайымы" атты шығармасының бірінші басылымында басылған тақталар Реставрация кезеңінің сахналық жиынтықтарының қазіргі кездегі жалғыз суреттері болып табылады. Пеппистің күннамасындағы сахналық эффекттерді атап өтуі 1660 жылдары көрермендер көргенді бейнелеуге көмектеседі, бірақ ақпарат толық емес. 1670-1990 жылдардағы машиналық ойынның "алтын дәуірі" туралы сипаттамалар немесе реакциялар сақталмаған, бірақ оның технологиясының жалпы түсінігін Томас Бетертонды Дорсет Гардн Театрында шабыттандырған жақсы құжатталған француз және итальян операсы сахнасынан алуға болады.

1625-1660: Сот маскалары мен жасырын қойылымдар

XVII ғасырдың басында, Карл I соты үшін және соты жасаған маскаларда жылжымалы "сәулелер" - боялған қанаттар мен фондар - және ұшуға арналған техникалық "машиналар" немесе "құрылғылар" және басқа да арнайы эффекттер қолданылды. Уильям Давенанттың "Сальмацида Сполия" (1640), Азамат соғысына дейінгі соттың соңғы маскалары, королева Генриетта Мария (ол кезде жүкті) кіруін "көктің театрлық құрылғысымен төмен түседі". 1639 жылы Дэвенант патша патентін алып, осындай әсерлерге мүмкіндік беретін және музыка, сахна және биге мүмкіндік беретін технологиясы бар үлкен жаңа қоғамдық театр салуға рұқсат берді. Мұндай соттың драмалық техникасының қоғамдық театрға енуі "заңды" драматургтардың қарсылығына ұшырады, ал соғыс 1642 жылы театрларды жапты. Пуритандық режимнің 1642 - 1660 жылдардағы қоғамдық сахнаға тыйым салуы драмалық дәстүрге ұзақ және өткір үзіліс болды, бірақ театр индустриясын басып тастауда ешқашан сәтті болмады. Үлкен жеке үйлердегі қойылымдар әдеттегідей емес еді және күрделі жиынтықтарға ие болуы мүмкін, бұл Давенант операсының Родостың қоршауының алғашқы қойылымының үйі Ратланд үйінде болған суреттерінен көрінеді. Давенент кіру үшін 5 шиллинг алды. Кейбір кәсіби актерлер Лондондағы жасырын актерлік компанияларда биліктен қашып құтыла алды, мысалы Майкл Моунның Red Bull театрында. 1650-ші жылдардың соңында монархияның қалпына келуі жақын болды, ал Уильям Дэвенант сияқты драматургтар театрлық қызметін қайта бастады.

Уильям Давенант, импресарио

1660 жылы монархияны қалпына келтіруден кейін қоғамдық қойылымдарға тыйым салынғанда, Карл II драмаға бірден қолдау көрсетті және актерлік лицензиялар мен орындау құқықтарына қатысты жанжалға жеке қызығушылық танытты. Чарльз жер аударылған кездегі адалдықтарымен танымал болған Томас Киллигрю мен Уильям Дэвенент жаңа немесе жаңартылған патент театры үшін патша хаттары патентімен пайда болды. Киллигру Майкл Моунның "Кинг компаниясы" үшін білікті ардагер труппасын қолға алды және "негізінен жалғасып жатқан мәселе" (Хьюм) -мен бастады, Моун өзінің барлық классикалық репертуары үшін өзімен бірге әкелген дәстүрлі орындау құқықтарының артықшылығымен Уильям Шекспир, Бен Джонсон және Бомонт пен Флетчер тобы. Давенанттың "Дюк компаниясы" байқауы жас, бір-біріне тығыз байланысты труппасы және орындау құқықтарының аздығына байланысты екінші орынға түсті. Оларға тек Шекспирдің қысқаша және жаңғыртылған нұсқаларын, сондай-ақ Дэвенент жазған бірнеше пьесаны қоюға рұқсат етілді. Алайда, "жақсы импресарио" Давенант көп ұзамай Киллигрюге қарсы ойын өзгертіп, оның Азамат соғысына дейінгі музыка, би және тамаша визуалды эффекттер туралы арманын жүзеге асырды. 1660 жылдың күзінде Герцог компаниясы әлі де қаржыландыруды іздеп жүргенде (негізінен актерлер компанияның акцияларын сатып алу арқылы) және уақытша кварталдар орнатылған кезде, Король компаниясы жақсы қабылданатын өндірістерді ұсынды. Олардың Вере көшесіндегі жаңа театры толықтай іске қосылды. Адал театр тамашалаушы Сэмюэл Пеппс оны күнделік жазбасында "Англиядағы ең жақсы театр" деп атады, бұл сезімді ол алдағы онжылдықта бірнеше рет қайталап көруі керек еді және Майкл Мохунды "дүниедегі ең жақсы актер деп аталатын" сахнада ойнағанын көріп, таңғалғандығын жазды. Давенант өте артта қалды, бірақ өзінің барлық капиталын Линкольнның Инн-филдсіндегі жаңа жоғары деңгейдегі ойын үйін жабдықтауға арнады (бір мезгілде, үлкен көрегендікпен, Патша компаниясының жас жұлдызы Томас Бетертонды босатып жіберді), оны жұртшылық оң қабылдады.

Өңдеулі көрініс

Линкольн мейрамханасы 1661 жылы 28 маусымда ашылды. Бұл британдық сахнада қолданылған алғашқы "қозғалатын" немесе "өзгермелі" көрініс болды (яғни, каналда жүретін қанаттар немесе жалюзилер, оларды тегіс және механикалық түрде өзгерту мүмкін). Бұл қойылым Давенанттың бес жыл бұрын жазылған "Родостың қоршауы" операсының жаңартылған нұсқасы болды. Сценаларды немесе жалюзилерді кім суретке түсіргені немесе техникалық құрылысқа континенттік шеберлер жауапты болғаны белгісіз, бірақ нәтиже осындай сенсация болды, ол алғаш рет Карл II-ді қоғамдық театрға әкелді. Бәсекелесетін Король компаниясы кенеттен өзін бос үйлерге ойнап тапқан, өйткені Пеппс 4 шілдеде былай деп жазды: Мен театрға бардым [Вер көшесіне] және онда мен Кларацилланы көрдім (бұл мен алғаш рет көрдім), жақсы ойнады. Бірақ бұрын адамдар көп болған бұл үйді опера басталғаннан бері бос көру таңғалдырады. Менің ойымша, ол әлі де солай болады. Родостың қоршауы "12 күн бойы үзіліссіз, үлкен алғыстармен жалғасты". Бұл сол кездегі шектеулі аудитория үшін ерекше болды. 1661 жылы Линкольннің қонақүйі даласында (Гамлетті қоса алғанда) тағы төрт танымал Дьюк компаниясының "сценкалары бар" қойылымдары болғандықтан, олардың барлығы Пепписке қатты ұнаған, Король компаниясының өздерінің өзгермелі сахналық ойын үйін жедел тапсырудан басқа амалы жоқ. Линкольн мейрамханасы ашылғаннан кейін жеті ай өткен соң, Киллигру мен оның актерлері Бриджс-стриттегі жаңа, одан да керемет театр үшін тапсырыс берді. 1660-шы жылдардағы тамашаның күшейту соғысының алғашқы қадамы болған бұл театр Пепис пен оның әйелі осында опера көруге барғанда, "бізге бөлме жоқ деп айтты". 700-ден 2000-ға дейінгі көрермендер сыйымдылығы бар үлкен, бірақ шағын Реставрация ойын үйлері компаниялардың үлестерін сату арқылы қаржыландырылатын үлкен инвестициялар болды, сондықтан олар билет сатудан көбірек ақша табуға міндетті болды. Театрлар мен олардың техникалық жабдықтары ғана емес, бір спектакль үшін боялған пәтерлер, арнайы эффекттер және күрделі сахналық киімдер өте қымбат болды. Көрермендер сәнділік пен декорация мен киім-кешектің орындылығын бағалады: Пепис өзіне ұнамайтын пьесаны бірнеше рет көруге баратын, тек қана "жалын шалып жатқан қала" сияқты таңғажайып және жаңаша көріністерді көрудің рақатын көру үшін. Компаниялар бір-бірінен жоғары тұрып, қымбат бағаға сатып алуды талап етті, қаржысы күмәнді және әрқашанда инвестициялардың бірнеше сағат ішінде өртеніп кетуі мүмкін екендігі туралы хабардар болды. 1672 жылдың қаңтар айында Бриджс-стриттегі театр бүкіл декорациялар мен костюмдермен бірге өртеп жібергенде, бұл Король компаниясы ешқашан қалпына келмейтін экономикалық соққы болды. The Duke's Company компаниясы Давенент пен Томас Бетертонның бірлескен басқаруымен бірқалыпты жұмыс істеді, ал King's компаниясы одан әрі артта қалды, тек қана мәжбүрлі жауаппен және Киллигру мен Майкл Моун және Чарльз Харт сияқты күшті актерлер арасындағы созылмалы басқарушылық қақтығыстан зардап шекті, олар актерлік "сөйлесу" драмасына баса назар аударды. Айырмашылықты Пеппстің герцогтегі спектакльдерді үнемі артық көруінен және Беттертонның актерлік шеберлігіне деген құрметіне байланысты анықтауға болады. 1667 жылдың желтоқсан айында Мохан мен Харт арасындағы дау-дамайдан кейін Король компаниясы бірнеше күнге әрекет етуін тоқтатты. Шығындар көбейген сайын, түсімдер түспейтін күндер өте маңызды мәселе болды. Герцог компаниясының ең үлкен инвестициясы патшаның жауап беру мүмкіндігіне мүлдем жетпеді: Дорсет Гардэндегі "машина үйі".

Парадия

Тіпті Король компаниясы 1674 жылы Дрюри-Лейндегі жаңа жақсы жабдықталған ойын үйін алғаннан кейін де, олар оны толықтай пайдалана алмады, өйткені оларға бәсекелестік тамашаларды жасау үшін капитал жетіспеді. Оның орнына олар бір мезгілде Дьюктің 1670-ші жылдардың ортасындағы ең табысты ұсыныстарын Томас Даффетт жазған бірнеше бурлесктерді немесе пародияларды орнату арқылы пайдаланған. 1670-ші жылдардың ортасындағы жазбалар әсіресе толық емес, нақты күндер де, Дуффеттің шығармаларына жұртшылықтың реакциясы да белгісіз, бірақ басылған нұсқалары қазіргі сыншыларға өте қызықты болды. Олардың біріншісі, Марокконың императрицасы, бір мезгілде Сетлдің Марокконың императрицасы мен Давенанттың Макбетін бейімделген жаңа Дорсет бақшасының сәнді өндірісін карикатуралады, Дюфеттің үш сиқыршысы іс-әрекеттің ең биік нүктесінде шоқ үстінде ұшып келеді, содан кейін "Адамдар мен жындардың суреттерімен безендірілген салтанатты күймеде" сахнадан төмен түседі. "Мок Темпест" Дорсет бағында көрермендерге от жауған кезде "от, алма, жаңғақ" жаңбырлы шейкспирлік дауыл көрінісін жақсартады.

1680-жылдар: Саяси тамаша

1678-84 жылдардағы Папалық заговор мен Шектеу дағдарысы кезінде көркем фильмдерге аз инвестиция салынды. 1682 жылы компаниялар біріктіріліп, Драйден Дорсет Гарденнің техникалық ресурстарын пайдалана алды, ол тез арада "тамаша" және "бос опералардың" үстүртөліне қарсылық білдірді. Ол "Албион және Альбаниус" (1684-85) атты шығармасын жазған кезде, "Кіріспе" бөлімінде, Proteus үңгірінің теңізден көтерілгені туралы айтылған. Бұл жерде оның ұшқан павлиний машинасында Джуно: Бұлттар бөлінеді, және JUNO павлиндар тартқан машинада пайда болады; Симфония ойнап жатқанда, ол баяу алға жылжиды, ал төмен түсіп, ашылады және павлинийдің құйрығын ашып, өте үлкен, ол сахна мен сахна арасындағы сахнаның ашылуын толығымен толтырады. Чарльз II мен Стюарт әулеті туралы осы Тори пангиригіндағы ерекше көрнекі аллегорияда радикалды виг көшбасшысы Энтони Эшли Куперді бейнелейтін сурет бар, Шафтсберидің 1-ші графы "жұрттың қанаттарымен және денесін айналдырған жыландармен; оны бірнеше фанатикалық бүлікшіл бастар қоршап алады, олар одан улы затты сорып алады, ол оның бүйіріндегі краннан ағып шығады". Компанияның қаржылық болашағы үшін өкініштісі, Драйденнің пропагандалық шығармасы дайындалып жатқан кезде Карл II қайтыс болды. Джеймс II оны алмастырды, ал Шафтсбери қоздырған Монмут көтерілісі басталды. 1685 жылы 3 маусымда, премьера күні Монмут герцогы батысқа қарай қоныс аударды. "Халық қатты қорқып, бұл рәсім тек алты рет ғана орындалды, - деп еске алады Даунс. - Бұл айыптаудың жартысына да жауап бермегендіктен, компания қарызға батып қалды". Бұл жағымсыз сәтсіздік 1689 жылғы салтанатты революциядан кейінгі тыныш уақытқа дейін опералық тамашаға инвестиция салуды болдырмады.

1690-шы жылдар: Опера

Юнайтед компаниясының кірісін Дэвенант ұлдары қанды, олардың бірі Александр 1693 жылы елден қашуға мәжбүр болды және басқа да жарақаттанушы инвесторлар, Томас Беттертон күн сайынғы менеджер және продюсер ретінде әрекет етуді жалғастырды, Сесил Б. Демилдің ауқымында бюджетке ие болды. 1690-шы жылдардың басында ол Реставрация көркем жанрының үш операсын немесе әдетте осылай аталатын шоуларды сахналады: Массинджер / Флетчер / Беттертонның Диоклезиан (1689 90); Джон Драйденнің Король Артур (1690 91); және Шекспирдің жазғы түнгі түсінен Элькана Сеттлдің Элькананың Эльканеясы (1691 92), олардың барлығы Генри Перселлдің музыкасымен. Беттертонның көптеген монстрлары, айдаһарлары мен машиналары бар Диоклезианның сәнді әртүрлі ойын-сауық Диоклезиан, Массинджер мен Флетчердің Диоклезиан тарихынан 1690 жылдары танымал болды және Біріккен компания үшін қаржылық табысты болды. Драйденнің әлдеқайда маңызды "Король Артур" опералық ойын-сауық болды, ол алғашқы опералық ойын-сауық болды, оны Юм көркемдік жетістік деп санайды, Пурселлдің музыкасы ойын-сауықтың негізгі бөлігін ойнады және әндер "бір рет жақсы интеграцияланды". Тарихының соңында, Реставрация тамашасының экономикасы 1691-92 маусымдағы "Фейлік патшайымның" керемет өндірісімен бақылаудан тыс болды. Бұл үлкен жетістік болды, бірақ арнайы эффекттермен толтырылған және өте қымбат болғандықтан, оны пайда табу мүмкін емес болып шықты. Даунз былай деп еске алады: "Сот пен қала оны орнату шығындары өте жоғары болғандықтан, оған өте қанағаттанғанмен, компания аз пайда тапты". Оның 12 фут биіктігі бар фонтаны және алты билеуші маймылдар театр тарихында әйгілі болды. Реставрация кезеңінде тамаша спектакльдің күрт төмендеуі байқалды, бірақ 18-ғасырдың басында Лондонға итальяндық гран-операның салтанаты жеткенде, спектакль ағылшын сахнасында жалғасты. Экстравагантты машинаның қалпына келтіру экономикалық спиралі 18 және 19 ғасырдағы театр кәсіпкерлеріне драматургияны мүлдем тастап, актерлік құрамды барынша азайту, пантомима мен Гарлекиннің ақымақтық шоуындағы кез-келген таңқаларлық эффекттер мен көріністерді пайдалану, музыка, драматургтар мен актерлік құрамға қатысты шығындарсыз сабақ болды. Реставрациядағы тамаша көріністі қазіргі заманғы киноның фоны ретінде қайта тірілтуге аздаған әрекеттер жасалды: Терри Гиллиамның Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары, мүмкін, ең дәл реконструкция, суреттелген сахналар, механизмдер және сол кезеңнің әдеттегі жарық эффектілерімен.