Кіріспе
Қалқалылар түрлері
Түрлер қорабы
| аты = Шығыс сақалды кескел
| сурет = Шығыс сақалды кескел 9542.jpg
| сурет түсірілімі = Шығыс сақалды кескел, Pogona barbata
| мәртебесі = LC
| мәртебесінің жүйесі = IUCN3.1
| мәртебесінің дереккөзі =
| тұқымы = Pogona
| түрі = barbata
| авторы = Cuvier, 1829
| таралу картасы = Pogona barbata таралуы.png
| синонимдер =
| синонимдер дереккөзі =
Speciesbox
| name = Eastern bearded dragon
| image = Eastern bearded dragon 9542. jpg
| image caption = The eastern bearded dragon, Pogona barbata
|status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Pogona
| species = barbata
| authority = Cuvier, 1829
| range map = Pogona barbata distribution. png
| synonyms =
| synonyms ref =
Сипаттама
P. barbata – Погона тұқымдасының сегіз танылған түрінің бірі. Ересек еркектердің мұрынынан құйрық ұшына дейінгі ұзындығы шамамен 60 см-ге жетеді, ал әйелдердің жалпы ұзындығы 50 см-ге дейін жетеді. Басы ірі және үшбұрышты келген. Жұтқыншағы тікенді, қара-сұр қабыршақтармен жабылған, оларды көтеріп, әсерлі "сақал" жасауға болады. Бас артқы жағында, ауыз бұрыштарында, сыртқы құлақ тесіктерінде және іштің екі жағынан бойымен созылатын, бұрынғыларынан да ұзын тікенді қабыршақтардың бірнеше топтары орналасқан. Кеуде және құрсақ салыстырмалы түрде жіңішке және дорсовентральды бағытта жалпақ. Терісінің түсі көбінесе сұр-қара немесе қызыл болады, кейде қызғылт қоңыр, сары қоңыр немесе қара қоңыр түстерге боялуы мүмкін. Жастар ересектерге қарағанда ашық түсті болады және өскен сайын олардың түсі солғын тартады. Еректеген сайын басының алдыңғы бөлігіне ақшыл сары, көк немесе жасыл реңк пайда болады. Қозғанда және температура жоғары болғанда бас, қабырғалар мен аяқтар сарыдан қызғылт сарыға дейін өзгеріп, боялады. Бірақ көбінесе олар сарғыштан сұр және қараға дейін қараңғы түсті болады. Ауыздың ішкі жағы әдетте ақшыл сары түсті. P. barbata жақын туысы – орталық сақалды әуешайтанға ұқсас, бірақ одан дене бітімі мықтырақ емес және денедің бүйір жиегіндегі тікенді қатармен, ол алдыңғы қолға дейін жалғасады, ерекшеленеді.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ол көбінесе Австралияның шығысында, Кейп-Йорк түбегінің оңтүстігінде таралған, бірақ Кейп-Йорктан, Австралияның орталық аймақтарынан және тіпті Австралияның батыс жағалауынан да үлгілер жиналған.
Экология және мінез-құлық
Шығыс жүректі айдаһарлар күндіз белсенді болады. Олар ағаштарда тіршілік етеді және ағаш бұтақтары немесе құрғақ ағаштар сияқты көрінетін жерлерде қоныстанады, ал тым ыстық болғанда төменгі, салқын жерлерге шегінеді. Олар орталық жүректі айдаһардан көбірек агрессивті. Еркектер аумақтық болып келеді және өз аумағына тек аналықтары мен жас айдаһарларды ғана жібереді. Басым еркектер әдетте ең ірі айдаһарлар болып табылады және ең биік жерлерді иеленеді. Аналықтары жұмыртқа салу үшін құрғақ жерге үңгілер қазады. Қауіп сезгенде, мойнын қабарып, сақалын көрсетеді. Егер одан әрі ашуландырылса, аузын ашып, ауыз қуысының жарық сары түсін көрсетеді. Оның жақын туысы – орталық жүректі айдаһардың ауыз қуысы қызғылт-қоңыр түсті болады. Дегенмен, шығыс жүректі айдаһар өз туысынан гөрі сақалын жиірек көрсетеді.
Жыныстық макияж
Соңғы байқаулар көрсеткендей, жоғары температура кейбір шығыс қырлы кесірткелердің жыныстық құрамын өзгертуге себеп болды. Кейбір кесірткелер еркек белгілерін әйелдікке айналдырып, ZZ хромосомаларына ие болған генетикалық еркектерден ұрпақтар тудырды.
Диета
Шығыс сақалды айдаһар түрлі-түрлі кішкентай жануарлармен қоректенеді, олардың ішінде егеуқұйрықтар, кішірек бауырымен жорғалаушылар және жәндіктер бар. Егер ол тұтқында болса, жапырақты көкөністер, мысалы, кондық, ұсақ гүлдер, жемістер мен жидектерді де жейді.