Кіріспе
Cairnryan (; Càrn Rìoghain немесе Machair an Sgithich) - Шотландияның Дамфрис және Галлоуэй аймағындағы Вигтауншир тарихи округіндегі ауыл. Ол Лох Райанның шығыс жағасында, Стрейнрейрден солтүстікке қарай 6 миль (10 км), ал Глазгоудан оңтүстік-батысқа қарай 81 миль (130 км) қашықтықта орналасқан.
Тарих
Cairnryan – негізгі A77 тас жолынан Лох Райанға қарай созылған сызықтық елді мекен. Ол 1701 жылы Лохриан үйінің салынуымен құрылды, ол Лейтенант-полковник Эндрю Агнюдің, 9-шы Кроахтың (ауылдың солтүстігіндегі көптеген үйлермен бірге) Лохриан иелігіндегі жұмысшылары үшін салынған еді. Ауылға жақын орналасқан, Кейн төбесінің жанындағы жергілікті тақта карьері үйлер үшін тақталарды қамтамасыз етті. Иелікте бұғы бағы мен боулинг алаңы болған. Лохриан үйі 1820 жылдары қайта жаңартылып, негізгі жолдан көрінеді. 1800 жылдарға дейін Cairnryan Айрға қарайтын автобус маршрутындағы маңызды аялдама болды, осы жағалаудың қысқа бөлігіндегі жартылай дюжина қонақүйлер орналасқан. Сонымен қатар, ол сол жолмен өтетін көліктерді тонаған қарақшылардың жиналатын орны ретінде жағымсыз беделге ие болды. Екі жүз жыл бойы Cairnryan терең сулы мүмкіндіктерімен танымал болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үш портовый пирс және жақын маңдағы Странраермен ауылды байланыстыратын әскери темір жолымен No.2 әскери портына айналды. Жаңа темір жол желісін салу үшін ауылдың көл жағындағы үйлер бұзылып, тұрғындары басқа жерге көшірілгеніне байланысты жергілікті халық азайды. Салынған үш пирстен тек біреуі ғана сақталды, біреуі бөлшектелді, ал екіншісі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай (оқ-дәрі жарылысынан) қиратылды. Қалған пирс қазір нашар күйде (бірақ әлі де балық аулаушылар пайдаланады). Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі тағы бір рөлі – екі Mulberry портының кейбір бөліктерін салу, одақтастар D-күнінен кейін тәуелді болған жүзбелі порттар. Әскерлер жергілікті әскери лагерьлерде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Атлант мұхитындағы U қайықтар флоты Лох Райанда капитуляциялап, портта тоқтатылды, содан кейін Солтүстік арнаға сүйреліп батырылды, бұл операция "Operation Deadlight" деп аталды. 1950 жылдардың басында ауылдың оңтүстік жағындағы Клэддиберн террасасында үйлер салынды, бұл ауылдың халқын арттырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде (кем дегенде 1958 жылға дейін) порт темір жолмен және "Liberty" және "Victory" кемелерімен артық/мерзімі өткен оқ-дәрілерді қабылдау үшін пайдаланылды, олар терең суға тастау үшін десанттық кемелерге тиеліп жіберілді. Темір жолмен тасымалданатын оқ-дәрілердің вагондарына "Дэви Джонстың шкафы, Cairnryan" деген мекенжай жазылған. Оларды өңдеу және жою жұмыстарын 13-ші рота Корольдік пионер корпусы жүзеге асырды, ол Лох Райан қонақ үйінің артындағы армия лагерінде (қазіргі демалыс лагері) орналасқан. 1957 және 1958 жылдары Cairnryan Lighterage Wharf және порт/пирс тағы бір рет "Operation Hardrock" деп аталатын бірлескен армия/ӘӘК операциясында пайдаланылды. Бұл операция "MGM 5 Corporal" зымырандарын ұшырған Оңтүстік Уист зымырандар полигонына қызмет ететін алыс орналасқан Сент-Килда аралында зымырандарды бақылау стансасын салуға арналған. Әуежай құрылысын жүргізумен Корольдік әуе күштерінің 5004-ші әуеайлақты салу эскадрильясы айналысты. Персонал, жабдықтар және басқа да құралдар пирс, Cairnryan және Сент-Килда арасында Портсмутте орналасқан 76-шы эскадрилья РАСК басқаратын РАСК десанттық танктерін пайдалана отырып тасымалданды. Әскери порттың қызметі 1960 жылдардың басында тоқтады, онда крандар мен темір жол желісі сияқты барлық әскери инфрақұрылым тасталды, содан кейін бөлшектелді, теңіз жағажай мен жеңіл кемежайдан басқа. 1960 жылдардың соңында кемелерді бөлшектеу негізгі өнеркәсіпке айналды. Британдық авианосецтер HMS Centaur, HMS Bulwark, HMS Eagle және HMS Ark Royal, сондай-ақ HMS Mohawk және HMS Blake сияқты көптеген кемелер бөлшектеуге жіберілді. 1980 жылы "Ross Revenge" траулері жойылды, сонда "Radio Caroline" ұйымы кемені жаңа радиостанциясы үшін сатып алды. 1973 жылдың шілдесінде Townsend Thoresen Cairnryan-дағы Lighterage Wharf-тен Ларнге жолаушылар мен автомобильдерді тасымалдау үшін Ionic Ferry кемесін пайдалана отырып, "roll on, roll off" паром қызметін бастады. Кейіннен қызмет коммерциялық көліктерге де ұзартылды. 1987 жылы Townsend Thoresen "Herald of Free Enterprise" апатынан кейін P&O European Ferries атауын өзгертті, өйткені P&O жаңа ғана European Ferries бас компаниясын сатып алды. 2011 жылы Stena Line автокөлік паромдарын Stranraer портынан Cairnryan-нан солтүстікке қарай орналасқан Old House Point-ке, Белфаст портына ауыстырды.
Кемежай
Кейррян Шотландия мен Солтүстік Ирландияны байланыстыратын екі паром терминалына ие. Біріншісі, Кэрнрианның оңтүстігінде орналасқан, 1973 жылы ашылды, бастапқыда «Таунсенд Торесен» компаниясы, ал қазір «P&O Ferries» компаниясы қызмет көрсетеді, Шотландияны Ларн портымен байланыстырады. Бұл терминалдың бір бөлігі Cairnryan Lighterage Wharf-ті пайдаланады. Екіншісі, Странраер портындағы терминалды алмастыру мақсатымен салынған, Кэрнрианның солтүстігіндегі Олд Хаус Пойнт-те 2011 жылы ашылды және «Stena Line» компаниясы басқарады, ол Белфаст портына, Белфаст қаласына қатынайды.
Көлік
Wigtownshire Community Transport компаниясы басқаратын автобус желісі Кернрайан және Странраер қалалары арқылы P&O Ferries және Stena Line паром терминалдары арасында қатынайды. Странраер теміржол стансасы автобус аялдамасынан шамамен 15 минуттық жерде орналасқан. Stena Line Белфастқа және одан қайтатын белгілі бір рейстермен байланыстыратын паром терминалы мен Айр теміржол стансасы арасында автобус қызметін ұсынады.