Кіріспе

Британдық кеме жасаушы (1843–1928)

Джон Исак Торникрофт (1 ақпан 1843 – 28 маусым 1928) – ағылшын кеме жасаушысы, Торникрофт кеме жасау компаниясын құрған және Торникрофт әулетінің мүшесі.

Ерте өмір

Ол 1843 жылы Мэри Фрэнсис пен Томас Торникрофттың отбасында дүниеге келді. Ол Реджент-стрит политехникалық институтында оқыды, содан кейін Оңтүстік Кенсингтондағы Корольдік теңіз архитектурасы және теңіз инженерлік мектебіне түсті. Ол сол кезде әкесінің кабинетінде Nautilus бу кемесін жасауды бастады. Nautilus – сенімді қозғалтқышы бар жылдам кеме болды (оны да Торникрофт жасаған), ал 1862 жылы ол Университет регатасындағы қатысушыларды қуып жете алатын алғашқы бу кемесі болып танылды. Бұл жаңалық әкесіне 1864 жылы Чисвиктегі Честерманның кеме жасау орналысына жақын Темза бойындағы жер учаскесін сатып алуға мүмкіндік берді, осылайша Джон Торникрофттың кеме жасау мансабы басталды. 1866 жылы Торникрофт Честерманның орналысын толығымен иеленді, және Джон I. Торникрофт & Компания ресми түрде құрылды, бірақ бастапқыда Джон Торникрофт толық уақыт жұмыс істемеді. Оның орнына ол біраз уақыт Тайндағы Палмерс кеме құрылысы және темір компаниясында жұмыс істеді, содан кейін Глазго университетінде инженерлік диплом алу үшін оқыды. Глазгода ол Лорд Келвин мен профессор Маккуорн Рэнкиннің лекцияларын тыңдады. 1870 жылы Торникрофт Бланш Ада Кульге (1846–1936) үйленді, және олардың екі ұлы мен бес қызы болды. Олардың үш баласы – Джон Эдвард Торникрофт, Бланш Торникрофт және Исаак Томас (Том деп аталған) – отбасылық бизнеске қатысты.

Инженерлік мансап

Миранданың табыстары ұқсас кемелерге қосымша тапсырыстарға әкелді, соның ішінде 1876 жылы салынған және сол кезде таңғажайып жылдамдыққа ие болған Гитана. Торникрофт яхта сатудан гөрі, торпедалық қайықтарды құруда одан да табысты бизнес тапты. Ол 1873 жылы Норвегия үшін жіңішке болат плиталардан жасалған жеңіл кемемен бастады. Алғашқы торпедалық қайықтар шұңғыма торпедаларына арналған еді, бірақ 1876 жылы Уайтхедтен жаңа буынның өздігінен қозғалатын торпедалары келген кезде торпедалық қайық өзінің нақты түрін тапты. Торникрофт Гитана үлгісінде Корольдік теңіз күштері үшін HMS Lightning жобасын жасады, содан кейін тапсырыстар көбейе бастады. Джон Торникрофт торпедалық қайықтарды жеткізуші жалғыз өндіруші болған жоқ, бірақ оның ықпалы соншалықты зор болды, тіпті «Кемелер мен кеме қатынасы» энциклопедиясы оны торпедалық қайықтар индустриясының негізін қалаушы деп сипаттады. Локомотивтің қазандық жүйесінің салмағы жылдамдықты арттыруға мүмкіндік бермеді, сондықтан Торникрофт жақсартылған жүйеде жұмыс істеуге кірісті. Су түтікшелі қазандықтар бұрыннан бар еді, ал Торникрофт 1882 жылы Herreshoff дизайны бойынша осы типтегі қазандықтармен Peace өзендік бу кемесін салды. 1885 жылы оның жақсартылған жүйесі дайын болды және ол 1873 және 1924 жылдар аралығында алған 50-60 патенттің ең маңыздыларының біріне айналды. Жаңа қазандықтармен салынған испандық «Ариете» 1887 жылы сынақтарда жоғары жылдамдық көрсетті, ал 1894 жылы кемежай Корольдік теңіз күштеріне су түтікшелі қазандықтары бар алғашқы кеме болған HMS Speedy торпедалық канонерлік кемесін тапсырды. Джон Торникрофт 1896 жылы жергілікті Чизвик қалалық округі үшін бумен жұмыс істейтін жүк көлігін жасап, «Торникрофт бу тасымалы және вагон компаниясын» құрғанда жаңа бизнес саласына қадам басты. 1901 жылы ол әскери мақсаттағы ауыр жүк көліктері үшін соғыс министрлігінің конкурсында жеңіске жетіп, үлкен жетістікке қол жеткізді. 1898 жылы компания Басингстоукте жүк көліктері үшін жаңа зауыт ашты, ал «Торникрофт» компаниясы тез арада қаланың ең ірі жұмыс берушісіне айналды. Кейін компания жану қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін көлік құралдарын да шығара бастады, ал өндіріс 1969 жылға дейін Басингсток қаласында жалғасты. Ылдам кемелерді табу үшін Джон Торникрофт әртүрлі корпус пішіндерімен бірнеше сынақтар жасады, соңында жылдам моторлы қайықтар үшін қадамды корпусқа тоқтады. Бұл корпус пішіні қайықты судан көтеріп, жоғары жылдамдыққа жетеді. 1910 жылы Джон И. Торникрофт және компания 8 метрлік Миранда IV қайығын жобалап, құрды. Ол Торникрофт бензиндік қозғалтқышымен жұмыс істейтін бір қадамды гидроплан болды. 1915 жылы Джон Торникрофт Корольдік теңіз күштерінің жағалаудағы қызмет үшін торпедалармен қаруланған жылдам моторлы қайықты пайдалануға болатынын ұсынды, ал 1916 жылдың қаңтарында компания он екі 12 метрлік (40 фут) қайыққа тапсырыс алды, бұл Корольдік теңіз күштеріне және кейін басқа теңіз күштеріне жеткізілген жағалау моторлы қайықтарының ұзақ тізімінің бастауы болды. «Ховеркрафт мұражайында» Джон Торникрофттың эксперименттері үшін пайдаланған бірнеше корпус үлгілері сақталады. Ең көнесі 1877 жылы салынған. Ол 1902 жылғы таққа отыру салтанатында рыцарь атағын алды, сондай-ақ 24 қазан күні Букингем сарайында король Эдуард VII-ден марапат алды.

Мұра

Джон Торникрофт 1928 жылы қайтыс болды және оның өнертабыстары мен инженерлік дағдылары үшін көптеген адамдар есте сақтады. Оның ұлы Джон Эдвард Торникрофт (1872–1960) және немересі Джон Уорд Торникрофт (1899–1989) екеуі де Джон И. Торникрофт & Компанияның төрағасы қызметін атқарды. Оның қызы Бланш Торникрофт (1873–1950) отбасылық бизнеске белсенді қатысып, әкесінің тәжірибелеріне үлкен үлес қосты және 1928 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін кем дегенде он жыл бойы компания үшін модельдік корпус сынақтарын жүргізе берді. Thornycroft компаниясының атауы 1960 жылдары автокөлік бизнесінен, ал 2001 жылғы 1 қарашада Vosper Thornycroft VT Group plc болып қайта құрылғаннан кейін кеме жасау саласынан да жойылды.