Кіріспе

Француздық бронежабдықты барлау көлігі, француздық дөңгелекті танк жойғыш.

AMX 10 RC – Nexter Systems компаниясы жасаған, бронежабдықты барлау мақсатындағы француздық бронетехникалық жауынгерлік машинасы. 1981 жылдан бері француз кавалериялық бөлімдерін жарақтандырып келеді, 2021 жылы француз армиясында 240-тан астам машина қызметте болды. 108 данасы Мароккоға, ал 12 данасы Катарға сатылды. "RC" дегені – "Roues Canon", яғни "дөңгелекті зеңбірек". Ағылшын тіліндегі газеттер оны жиі қате түрде жеңіл танк деп атайды, бұл француз тіліндегі "char" терминінің дұрыс емес аудармасы. "Char" сөзі ағылшын тіліндегі "танк" сөзінен гөрі бронетехникалық жауынгерлік машиналардың кең ауқымын білдіреді. AMX 10 RC амфибиялық AMX 10P-ден ерекшеленеді: олардың автомобиль бөліктері ортақ, бірақ майдандағы міндеттері мүлдем бөлек. AMX 10 RC көбінесе қауіпті аймақтарда барлау миссияларында немесе оттық қолдау үшін қолданылады. 2021 жылдан бастап Франция оны EBRC Jaguar машинасымен біртіндеп алмастырып келеді.

Жобалау және әзірлеу

AMX 10 RC-нің алғашқы жұмыстары 1970 жылы басталды. 1976 жылы прототиптерді сынақтан өткізу жұмыстары басталды. Бірінші өндіріс үлгісі 1981 жылы Сурдундағы 2-ші гусарлық полкіне тапсырылды. Көлік құралында қуатты 105 мм-лік GIAT зеңбірегі алюминийден дәнекерленген мұнараға орнатылған. TK 105 мұнарасында үш экипаж мүшесі орналасқан, ал жүргізуші корпустың алдыңғы бөлігінде отырады. Зеңбіректі бағыттау үшін COTAC атыс басқару жүйесі қолданылады. Ол алты дөңгелекті жетекке ие. AMX 10 RC корпусты бұру үшін сырғанау әдісін пайдаланады.

Қозғалтқыш

AMX 10 RC бастапқыда Hispano Suiza HS 115 2, көп отынды, сұйық салқындатылған, турбокомпрессорлы V8 қозғалтқышын, 3200 айналымда қолданды. 1985 жылы Baudouin 6F11 SRX турбокомпрессорлы дизельді қозғалтқышы, өндіріс көлемін қысқарту ретінде, сондай-ақ француз армиясының барлық AMX 10 RC машиналарына болашақта қайта жабдықтау үшін таңдалды. Бұл қозғалтқыш жоғары қуаты бар, бірақ француз армиясында 3000 айналымға дейін шектелген. Стандартты жабдыққа 12 вольт/100 ампер сағаттық алты аккумуляторы бар 24 вольт электр жүйесі кіреді. Корпустың арт жағындағы екі жағына сумен жылжу үшін екі су сорғысы орнатылған.

Беріліс

AMX 10 RC көліктерінде төрт алға және төрт кері бағыттағы қатынастары бар, түрі белгісіз преселекторлы беріліс қоробкасы қолданылады. Айналысқыш электромагниттік түрде басқарылады, ал беріліс қоробкасы момент түрлендіргішімен жабдықталған. Екі су сорғысын (воджет) іске қосу үшін қуат алыну құрылғысы пайдаланылады. AMX 10 RC жерді сырғытып (скид) жүргізіледі және орын ауыстыру бұрылысын (pivot turn) жасай алады.

Суспензия және жүріс құралы

6x6 AMX 10 RC Мессье Авто Индустриясы ұсынған, өзгертілетін жерден биіктігі және еңісі бар гидропневматикалық серіппелі жүйемен жабдықталған. Орталықтандырылған майлау және доңғалақтың қысымын реттеу жүйесі орнатылған. Әр доңғалақтың тірегінде серіппелік амортизатор орнатылған.

AMX-10 RCR жаңғырту

2010 жылы Nexter 256 AMX 10 RC көліктерін RCR (Rénové; жаңартылған) конфигурациясына дейін жаңғыртуды аяқтады. Бұл бағдарламаға түрлі жүйелер, қосымша бронь, SAGEM өндірісіндегі белсенді өзін-өзі қорғау жүйесі, LIRE (Leurre InfRarougE, инфрақызыл алдау шарасы), SIT (Système d'Information Terminal) V1 ұрыс алаңындағы басқару жүйесі, Galix түтін гранаталарының іске қосылғыштары, ЖҚҚ қорғанысына енгізілген өзгерістер және серікпе аспаның жақсартуы кірді. Жылдамдық қораптары және тактикалық байланыс Thales Communications & Security PR4G VS4 арқылы толықтырылды. Интеграцияны DCMAT (Direction Centrale du Matériel de l'Armée de Terre, Құрлық әскерінің Орталық жабдық басқармасы) жүзеге асырды.

Үлгілер

AMX 10 RTT: APC нұсқасы. AMX 10 RAC: 90 мм-лік зеңбірекпен қаруланған TS 90 мұнарасымен жабдықталған. AMX 10 RAA: AAA нұсқасы алғаш рет 1981 жылы Саториде таныстырылды. Ол екі 30 мм автокөліктік зеңбірекпен қаруланған үлкен мұнараға ие болды. AMX 10 RC TML 105: AMX 10 RC Tourelle Modulaire Légère (Жеңіл модульді мұнара) орнатылған, тұрақтандырылған G2 жоғары қысымды 105 мм зеңбірек, GALIX шашырату құрылғылары және жаңа көру құралдарымен жабдықталған. Автоматты зарядтағышпен екі адамдық конфигурация опция ретінде ұсынылды.

Пайдалану тарихы

Француз армиясының AMX 10 RC машинасы енгізілгеннен бері көптеген операциялық аймақтарда қолданылды, соның ішінде Бірінші Ырақтық соғысы, Ауғанстандағы соғыс, Мали, Косово және Ақсарық жағалауы. Ресей-Украина соғысы кезінде AMX 10 RC 2023 жылғы украиндық қарсы шабуылында Запорожьеде қолданылды. Алғаш 2023 жылдың қаңтарында уәде етілген, олар төрт айдан кейін Украинаның 37-ші теңіз бригадасының құрамында украин қызметіне кірді. Украиналық экипаждар көлікті пайдалануды үйрену үшін Францияда бір айлық оқудан өтті. 2023 жылдың 2 шілдесінде, украиндық қарсы шабуыл кезінде, олардың оттық қолдау үшін жақсы болғанына қарамастан, бас қарудың тұрақтандырғышының болмауы және жеңіл бронясы оларды алдыңғы шабуылдарға жарамсыз етті. Бір жағдайда, жақын жерде жарылған 152 мм-лік артиллериялық снарядтардың сынықтары броняны тесіп, сақталған оқ-дәрілерді жарылтып, көлікті жойды және төрт адамнан тұратын экипажды өлтірді. Француз әскери сарапшылары AMX 10 RC оттық қолдау көрсетуде және майдан желісіндегі жарықтарды пайдалануда тиімді екенін ескертті, бірақ ол заманауи танкке қарсы қару-жараққа қарсы тұруға немесе негізгі шайқас танктерінің орнына қолдануға арналмаған. Көлік қатты жолдарда ұзақ уақыт пайдаланылса, оның қоробкасында да проблемалар туындауы мүмкін. Бір AMX 10 RC Ресей Федерациясының күштері тарапынан басып алынып, 2023 жылдың 15 тамызында Мәскеудегі әскери көрмеде көрсетілді. Oryx мәліметінше, 2023 жылдың 30 шілдесіне дейін украин қызметіндегі 38 AMX 10 RC машинасының 4-і қарсы шабуыл кезінде жоғалды: біреуі жойылды, екеуі тасталды және біреуі ресейлік күштер басып алды.