Үпендракишор Рей Чоудхури: Баңладештің жазушы және суретшісінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Бенгал жазушысы және суретшісі Упендракишор Рей Чоудхури (12 мамыр 1863 жыл)

Отбасылық тарихы

Раи отбасы тарихы бойынша, олардың аталарының бірі Шри Рамсандер Део (Деб) қазіргі Батыс Бенгалияның Надия ауданындағы Чакда ауылында туған. Ол бақыт іздеп Шығыс Бенгалиядағы Шерпурға көшіп келді. Сол жерде Шерпурдағы замир үйінде ол Жашодал замидары Ража Гуничандрамен танысты. Гуничандра патша Рамсандердің әдемі сырт келбеті мен өткір зиясына әсерленіп, оны өзінің заминдари иелігіне алып кетті. Ол Рамсандерді күйеу баласы етіп, Жашодалда, Кишорганджта жер берді. Осыдан бастап Рамсандер Жашодалда тұра бастады. Оның ұрпақтары сол жерден көшіп, Кишоргандж ауданының Катиади упазиласындағы Масуа ауылына қоныстанды.

Блок жасаушы, баспашы және баспашы

Упендракишор Оңтүстік Азияда заманауи блок жасауды, оның ішінде жарты тонды және түсті блок жасауды алғаш рет енгізді. Ол өзінің «Чхеледер Рамаян» кітабының иллюстрацияларын ағаштан кескен блоктар арқылы көшірудің нашар сапасынан кейін, блок жасау технологиясын үйрену үшін Ұлыбританиядан кітаптар, химиялық заттар мен жабдықтар импорттады. Осыны меңгергеннен кейін, 1895 жылы ол 7 Шибнараин-лейн мекенжайында «U. Ray and Sons» атты блок жасау бизнесін құрды, ол бірден оның тұрғын үйі мен жұмыс орнына айналды. Ол блок жасаудың жетілдірілген әдістерімен тәжірибе жасады, ал оның блок жасау туралы бірнеше техникалық мақалалары Ұлыбританияда жарық көрген «Penrose Annual Volumes» жинағында жарияланды. Өмірінде шетелдік баспа сарапашысы Упендракишордың еңбегі Еуропа мен Америкадағы әріптестерінен гөрі әлдеқайда шығармашыл болғанын айтты, «оның процестік жұмыстың орталықтарынан алыс екенін ескерсек, бұл одан да таң қалдырады». Ол кітап шығаруды да жалғастырды, бірақ бастапқыда оларды басқа баспаханаларда басып шығарды. Оның тұрғын үйі мен бизнесі 1901 жылдан 1914 жылға дейін Сукеас көшесі, 22 мекенжайында орналасқан (қазіргі ғимарат 30Б Махендра Шримани көшесі деп аталады). «Сандеш» журналы алғаш рет 1913 жылы (бенгал тіліндегі 1320 жыл) жарық көрді. 1914 жылы ол Оңтүстік Азиядағы ең жақсы баспаханалардың бірі саналған «U. Ray and Sons» баспаханасын 100 Гарпар Роудта құрды. Ғимарат жоспарлары да оның өзімен жасалды. Ол ақ-қара және түсті фотосуреттерді ең жоғары дәлдікпен басып шығару үшін жаңа әдістерді әзірлегені үшін үнді және шетелдік мамандардың танылуын жедел алды. Осы бизнесті жүргізу мақсатымен оның ұлы Сукумар Рей Манчестер университетінің баспа технологиясы бөлімінде бірнеше жыл оқыды. Оның ғылыми қызығушылығын ғалымдар Ачарья Джагадиш Чандра Бос және Ачарья Прафулла Чандра Раймен жақын достығы одан әрі дамытты, олардың барлығы бір-біріне жақын жерде тұрып, жұмыс істеді. Оның жазған кітаптарының бірі – «Чотодер Шера Бигган Рочона Шонголон». Музыкамен айналысқан Упендракишор бенгал тілінде музыка туралы екі кітап жазды: «Сохадж Бехала Шеккха» – скрипкада ойнауды үйрену туралы және «Сикхак Баторике Гармония» – үнді музыкасына қосымша гармонияда ойнауды үйрену туралы. Бұл кітаптарды сол кездегі танымал музыка фирмасы – қол гармониясын ойлап тапқан Дварканат Гоузе құрған «Dwarkin & Son» баспасы шығарды. (Упендракишор 1875 жылы фирманың атын ойлап тапты).

Upendrakishore first introduced modern blockmaking, including half tone and color blockmaking, in South Asia. When the reproduction using woodcut line blocks of his illustrations for one of his books, Chheleder Ramayan, was very poor, he imported books, chemicals, and equipment from Britain to learn the technology of blockmaking. After mastering this, in 1895 he successfully set up a business, U. Ray and Sons, of making blocks at 7, Shibnarain Lane, which then became his residence cum workplace. He experimented with the process of advanced blockmaking, and several of his technical articles about blockmaking were published in the Penrose Annual Volumes published from Britain. In his own lifetime, a printing expert from abroad commented that Upendrakishore's contribution was far more original than that of his counterparts in Europe and America, “which is all the more surprising when we consider how far he is from hub centres of process work”. He also went on publishing books, but initially he had them printed in other printing presses. His residence and business was located at 22, Sukeas Street (now the premises has been renamed 30B, Mahendra Srimany Street) from 1901 to 1914. The Sandesh magazine was first published here in 1913 (Baisakh Bengali year 1320). In 1914 he founded what was then probably the finest printing press in South Asia, U. Ray and Sons at 100 Garpar Road. Even the building plans were designed by him He quickly earned recognition in India and abroad for the new methods he developed for printing both black and white and colour photographs with great accuracy of detail. It was with the intention of running this business that his son Sukumar Ray spent a few years at the University of Manchester's printing technology department. His scientific interests were further nurtured by his close friendship to the scientists Acharya Jagadish Chandra Bose and Acharya Prafulla Chandra Ray, all of whom lived and worked very close to each other. One of his written book is Chotoder Shera Biggan Rochona Shongkolon. Also a musician, Upendrakishore wrote two books about music in Bengali – Sohaj Behala Shikkha, about learning to play the violin, and Sikhak Batorike Harmonium, about learning to play the harmonium as an accompaniment to Indian music. These were published by Dwarkin & Son, which was a famous music firm of the times, established by Dwarkanath Ghose, the inventor of the hand harmonium. (Upendrakishore coined the name for the firm in 1875).

Оның балалары

Упендракишордың үлкен қызы Шухалата Рао әлеуметтік жұмыскер, балалар кітаптарының авторы және "Алок" газетінің редакторы болды. Ол "Шишу о Матри Мангал Кендро" (Балалар мен аналардың әл-ауқатын жақсарту орталығы) мен Орисса Нари Сева Сангхасын құрды. Оның үлкен ұлы белгілі Сукумар Рей болды. Екінші қызы Пунялата Чакраборти еді. Екінші ұлы Субиной Рей, ал ең кіші ұлы Субимал Рей болды.