Кіріспе

Грекия саясаткері (1790–1860)

Андреас Метаксас (Ανδρέας Μεταξάς; 1790 жыл 19 қыркүйек – 1860 жыл) – грек саяси қайраткері, Грек тәуелсіздік соғысының күресушісі және Кефалониядан шыққан дипломат. Ол 1843 жылдың 3 қыркүйегінен 1844 жылдың 16 ақпанына дейін Грекияның премьер-министрі болды. Революцияның әскери жетекшілерінің кейбіреуі (Макрияннис) Лалас шайқасында алған жарақатынан оған ирониялық түрде "Конте Лалас" деген лақап ат қойды.

Шығуы және жеке өмірі

1790 жылы Аргостолиде дүниеге келген ол 15 ғасырда Константинопольден Кефалонияға көшіп келген тарихи Метаксас әулетіне жатады. Ол Петрос Метаксас пен Виолетта Ловердудың екінші ұлы және Анастасиос, Паисиос және Иоаннис деген үш бауыры болды. Константинос Метаксас оның туысы еді. Ол ерекше білім алмағанымен, грек тілінен өзге итальян және француз тілдерін еркін меңгерген, сондай-ақ ежелгі грек тарихын жақсы білген. Грек революциясына бірнеше жыл қалғанда, ол француз әскеріндегі грек офицері Дионисийдің қарындасы Мариетта Вурвахиге үйленді, олардан екі ұл (Спирос және Петрос) мен екі қызы дүниеге келді. Революцияға дейінгі жылдары заңгер болып жұмыс істеді. Революция жарияланғанда, ол Пелопоннеске асығып барып, ағасы Анастасиос пен туысы Константиноспен бірге, Евангелинос Панастың көмегімен екі зеңбірекпен жабдықталған, Кефалониядан 350 адамнан тұратын әскери жасақ құрды. Олардың қатарында Виктор Герасимос Фокас, Константинос Фокас Карандинос және басқалары болды. Олар қарақшыларды қуамыз деген сылтаумен Анастасиос және Фокас Теодорату ағайындыларына тиесілі, 18 зеңбірек, 50 теңізші және 50 қарулы сарбазбен жабдықталған кемеге мінді. 1821 жылдың мамыр айының басында Гларенцадан шығып, Маноладаға бет алды. Олар басқа әскери басшылармен (Вилаетис, Сисинис және Плапутас) қосылып, содан кейін атақты албан сарбаздарының бекінісі болған Лаласқа жорық жасады. Аймақта болған шайқастар барысында және 13 маусымға дейін Лаластан барлық халық Патраға қашуға мәжбүр болғанда, Метаксас көзге түсті. Ол тіпті екі қолына да оқ тиді. Кейін Димитриос Ипсилантистің ұсынысымен ол қалған әскермен бірге Патраға жіберілді. Бірақ жарақатының салдарынан, ол революцияның саяси жағымен ғана айналысты. 1822 жылдың 25 мамырында «Атқарушы орган» бірауыздан шешім қабылдап, Метаксасты елге қызметтері үшін грек Пелопоннесінің азаматы деп жариялады. 1822 жылы полиция министрі, ал 1826 жылдың сәуір айында соғыс министрі болып тағайындалды. Ол Лерна диірмендері шайқасына қатысып, оның қорғанысын ұйымдастырды. Аргос Ұлттық жиналысының және Уақытша үкіметтің мүшесі болды. Георгиос Мавромихалис пен Герман III Ескі Патралықпен бірге, ол үкіметтен қаржы табу үшін Веронаға жіберілді, сондай-ақ Ұлы державаларды Грекияға қарсы қимыл жасамауға көндіруге тырысты, бұл оның досы Иоаннис Каподистрияның көмегімен сәтті аяқталды.

Каподистриялық кезең

Андреас Метаксас Иоаннис Каподистрияның сайлануының негізгі қозғаушы күші болды. Ол Каподистрияның берілген жақтасы болды және соңына дейін оның адал одақтасы болып қалды. Каподистрия оған жоғары дәрежелерге көтерілу арқылы құрмет көрсетті. Өзінің бастамасымен ол Панеллионға қосылды, Пелопоннес армиясының басшысы және Төтенше комиссары болып тағайындалды. Осы лауазымында Метаксас негізінен тактикалық армияны ұйымдастыруға көмектесті. 1831 жылы Каподистрия қанынан айырылғаннан кейін, Ресейге жақын болса да, Метаксас Августин Каподистрияның сайлануына қарсы болды, оны апатқа алып келетін қадам деп есептеді. Дегенмен, ол Иоаннис Колеттистің бұзықшылыққа ұмтылысынан алшақ жүрді. Осыған қарамастан, король Отто келгенге дейін ол уақытша үкімет мүшесі болып қалды.

Король Оттонның дәуірі

Регенттік кезінде ол Лакония префекті болып тағайындалды, ал кейіннен 1835 жылдың қазан айында Мемлекеттік кеңестің мүшесі болды. Бірақ көп ұзамай либералдық көзқарастары үшін Регенттік тарапынан Марсельге жер аударылды. Кейіннен ол Испанияға Грекия елшісі ретінде жіберілді. Метакса Грекияның саяси тарихында "премьер-министр" деп аталған алғашқы үкімет басшысы болды. Премьер-министр қызметін атқарган кезінде Метаксас тәртіпті сақтап, Бірінші Ұлттық Ассамблеяны құру үшін сайлау өткізуге қол жеткізді. Ол бес аймақта құрметті вице-президент болып сайланды және оның жұмысына қатысты. Келесі жылғы Бірінші кезеңнің (1844–1845) сайлауында ол Аттикадан депутат болып сайланды. Ол Колеттис үкіметінде Қаржы министрі болып тағайындалды, бұл қызметті 1844 жылдың тамызынан 1845 жылдың тамызына дейін атқарды, содан кейін Колеттистің конституцияны құлату әрекетінен кейін отставкаға кетті. Ол 1846 және 1847 жылдары сенатор, ал 1850 жылдан 1859 жылға дейін Аттикадан депутат болып сайланды. 1850 жылы ол генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, король Отто оны Құтқарушы орденінің Ұлы крестімен марапаттады. Сол жылдың 15 қыркүйегінде Грекия елшісі ретінде Стамбулға жіберілді. 1854 жылдың 10 наурызында Қырым соғысы басталғаннан кейін ол отставкаға кетіп, Афинаға оралды, онда саяси өмірден қол үзді. Ол Фессалия мен Эпирдегі көтеріліс қозғалысын құпия түрде қолдаған және корольдің асығыс шешімін өзгертуге ықпал еткен, ол патша сарайына құпия түрде барып, оны сонда бармауға көндірді, осылайша Грекия үшін кез келген құрбандықтың алдын алды. Өліміне аз уақыт қалғанда Отто оған үкімет құруды тапсырды, бірақ ол бас тартты. Андреас Метаксас Білім беруді және оқуды дамыту қоғамының, сондай-ақ көптеген қайырымдылық қорлардың президенті де болды. Өмірі бойы ол батыл, адал, патриот және мықты мінезді адам болды. Ол 1860 жылдың қыркүйегінде Афинада қайтыс болды.