Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекиялық Осман империясына қарсы жол тонаушысы және көтерілісші.
Greek anti Ottoman highwayman and insurgent
Клефті (/k//l//ɛ//f//t//s/; грекше κλέφτης, kléftis, көпше түрі κλέφτες, kléftes, "ұрлар" деген мағынаны білдіреді және бастапқыда "қарақшы" дегенді білдіруі мүмкін) – Осман империясының құрамында Грекия болған кезде ауылдық жерлерде тұратын, өздігінен арматоллои болып тағайындалған, Осман империясына қарсы көтерілісшілер және соғысқа дайын тау халқы болған жол тонаушылары. Олар 15 ғасырда Осман билігінен қашу үшін тауларға шегінген гректердің ұрпақтары еді. Клефт топтарында көптеген этникалық албандықтар да болды. Олар Осман билігіне қарсы үздіксіз соғыс жүргізіп, 19 ғасырға дейін қарақшылар ретінде белсенділіктерін жалғастырды. Клептомания және клептократия сөздері грек тіліндегі κλέπτειν (kléptein) түбірінен, яғни "ұрлау" деген мағынадан шыққан.
Klephts (/k//l//ɛ//f//t//s/; Greek κλέφτης, kléftis, pl. κλέφτες, kléftes, which means "thieves" and perhaps originally meant just "brigand") were highwaymen turned self appointed armatoloi, anti Ottoman insurgents, and warlike mountain folk who lived in the countryside when Greece was a part of the Ottoman Empire. They were the descendants of Greeks who retreated into the mountains during the 15th century in order to avoid Ottoman rule. Klepht bands also included many ethnic Albanians. They carried on a continuous war against Ottoman rule and remained active as brigands until the 19th century. The terms kleptomania and kleptocracy are derived from the same Greek root, κλέπτειν (kléptein), "to steal".
Шығу тегі
1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін және Морея деспотатындағы Мистра құлағаннан кейін, қазіргі Грекияның көп бөлігі Осман империясының билігіне көшті. Осман билігіне бағынбаған жалғыз аймақтар – грек халқы қоныстанған және Осман түріктеріне қол жеткізу қиын болған таулы өңірлер, сондай-ақ Венецияның бақылауындағы бірнеше аралдар мен жағалау аймақтары болды. Бұл жағдай 1821 жылға дейін сақталды. Дегенмен, Грекияның Македония, Фракия және Эпир сияқты жаңадан бағындырылған аймақтары 20 ғасырға дейін түріктердің билігінде болды. Грекия тарихында бұл кезең «Түркократия» деп аталады. Осман жерлері пашалықтарға, сондай-ақ эялеттерге бөлінді. Қазіргі Грекияны құрайтын жерлерде бұл Морея және Румелия болды. Пашалықтар санжақтарға бөлінді, олар көбінесе феодалдық чифликтерге (түрікше çiftlik (ферма), грекше τσιφλίκι tsifliki) бөлінді. Кез келген аман қалған грек әскері – тұрақты Византия әскерлері, жергілікті жасақтар немесе жалдамалы сарбаздар – Осман армиясына иеничар ретінде қосылуға, жергілікті Осман билеушісінің жеке әскерінде қызмет етуге немесе өзін-өзі қорғауға мәжбүр болды. Гректердің көптеген өкілдері өздерінің грек болмысын, православиелік дінін және тәуелсіздігін сақтау үшін қиын, бірақ бостандыққа жетелейтін бандиттік өмірді таңдады. Осы бандиттік топтар тез арада кедей және/немесе қаһарлы шаруалар, қоғамнан шеттетілгендер және қашқан қылмыскерлермен толықты. Осман билігіндегі клепттер көбінесе Осман билігінен қашу үшін, салықтардан, қарыздардан және Осман шенеуніктерінің кек алуынан құтылу үшін қашқан адамдар болды. Олар жолшыбайларды, оқшауланған елді мекендерді тонады және қалың таулар мен шұрайлы жерлерде өмір сүрді. Көптеген клептикалық топтар Грек Тәуелсіздік соғысына белсенді қатысты. Грек Тәуелсіздік соғысы кезінде клепттер арматолойлармен бірге грек күштерінің ядросын құрады және оның барлық кезеңінде маңызды рөл атқарды. Тиімді болмаса да, олар 1821-1827 жылдар аралығындағы уақытша үкіметтер үшін жалғыз сенімді әскери күш болды. Осы кезеңде тұрақты армия құруға үш рет әрекет жасалды, олардың сәтсіздігіне клепттер мен арматол басшыларының қарсылығы себеп болды. Джон Колиопулос 19 ғасырда клепттерді зерттеді және албандық «Беса» (албан мәдениеті) сияқты туыстық және құрмет қағидаларының клепттер арасында ғасырлар бойы албандық жалдамалы әскерлерімен байланыста болғаннан кейін пайда болуы мүмкін екенін айтты. Қолданыстағы грек тарихына қайшы, көптеген клепттер мен арматолдар Грек Тәуелсіздік соғысына өздерінің әскери қамқоршы-клиенттік қағидаларына сәйкес қатысты. Олар соғысты өздерінің іс-әрекет аймақтарын кеңейтудің экономикалық және саяси мүмкіндігі ретінде қарастырды. Клепттер мен арматолдар сияқты Балқан бандиттері – ұлттық тарихшылар тарапынан ұлттық батырлар ретінде даңқталған – шын мәнінде экономикалық мүдделермен жетекшілік етті, ұлттық жобалар туралы білмеді, Османдықтармен одақ құрды және мұсылмандармен қатар христиандарды да тонады.
After the Fall of Constantinople in 1453 and then the fall of Mistra in the Despotate of the Morea, most of the plains of present day Greece fell entirely into the hands of the Ottoman Empire. The only territories that did not fall under Ottoman rule were the mountain ranges (populated by Greeks and inaccessible to the Ottoman Turks), as well as a handful of islands and coastal possessions under the control of Venice. This situation lasted until 1821. However, the newly acquired territories of Greece, such as Macedonia, Thrace and Epirus, were in Turkish hands until the 20th century. This period of time in Greece is known as the Turkocracy. Ottoman lands were divided up into pashaliks, also called eyalets; in the case of the lands that form present day Greece, these were Morea and Roumelia. Pashaliks were further sub divided into sanjaks which were often divided into feudal chifliks (Turkish çiftlik (farm), Greek τσιφλίκι tsifliki). Any surviving Greek troops, whether regular Byzantine forces, local militia, or mercenaries had either to join the Ottoman army as janissaries, serve in the private army of a local Ottoman notable, or fend for themselves. Many Greeks wishing to preserve their Greek identity, Orthodox Christian religion, and independence chose the difficult but liberated life of a bandit. These bandit groups soon found their ranks swelled with impoverished and/or adventurous peasants, societal outcasts, and escaped criminals. Klephts under Ottoman rule were generally men who were fleeing vendettas or taxes, debts and reprisals from Ottoman officials. They raided travelers and isolated settlements and lived in the rugged mountains and back country. Most klephtic bands participated in some form in the Greek War of Independence. During the Greek War of Independence, the klephts, along with the armatoloi, formed the nucleus of the Greek fighting forces, and played a prominent part throughout its duration. Despite being ineffective, they were the only viable military force for the provisional governments of the 1821–1827 period. During that time period, three attempts were made at creating a regular army, and one of the reasons for their failure was the resistance of the klepht and armatoles leaders. John Koliopoulos studied the klephts in the 19th century, and stated that the principle of kinship and honour seen in Albanian [[Besa (Albanian culture) could be seen among the klephts after centuries of contact with Albanian irregulars. Contrary to conventional Greek history, many of the klephts and armatoles participated at the Greek War of Independence according to their own militaristic patron client terms. They saw the war as an economic and political opportunity to expand their areas of operation. Balkan bandits such as the klephts and armatoles – glorified in nationalist historiography as national heroes – were actually driven by economic interests, were not aware of national projects, made alliances with the Ottomans and robbed Christians as much as Muslims.
Әндер
Клефтік әндер, немесе балладалар, материктік Грецияда дамыды.
Klephtic songs , or ballads, were developed in mainland Greece.
Ас мәзірі
Гректің атақты клептика (немесе клефтика) тағамын "клефттердің стилінде" деп аударуға болады. Клефттер өздеріне мал болмағандықтан, қой немесе ешкі ұрлап, түтін көрінбеуі үшін етін тығыз жабылып пісіретін.
The famous Greek dish klephtiko (or kleftiko), a dish entailing slow cooked lamb (or other meat), can be translated "in the style of the klephts". The klephts, not having flocks of their own, would steal lambs or goats and cook the meat in a sealed pit to avoid the smoke being seen.