Кіріспе

Нағыз қоңыздар тұқымдасы

Veliidae – Heteroptera кішітәртібіне жататын әлеуметтік жыртқыш жәндіктер тұқымдасы. Олар көбінесе рифльді қоңыздар, кішкентай су қоңыздары немесе кең иықты су қоңыздары деп аталады, себебі басының артындағы сегменті қылыштың қалған бөлігінен кеңірек болады. Rhagovelia туысы да толқынды қоңыз деп аталады. Veliidae-дің су үстінде жүруге мүмкіндік беретін ерекше дене құрылысы бар және олар нейстон болып табылады. Gerridae – бұл да жақын туысқан топ, ол да нейстон және екеуі де Gerroidea суперотбасына жатады. Дегенмен, Veliidae кішірек, олар тоғандарда, көл жағалауларында және бүкіл әлемдегі өзендерде кездеседі. Кейбір түрлерін суға жақын өсімдіктерде, тұзды суда немесе лайлы жерлерде де табуға болады.

Өмірлік цикл

Барлық гетероптерлер сияқты, Veliidae жұмыртқа, нимфа және ересек кезеңдерінен өтеді. Оларда 4-5 нимфалық сатысы болады. Ересектер мен нимфалардың екеуі де біріккен топтарда, еркін қауымдастықта өмір сүреді және көбінесе үлкен топтарда кездеседі. Жұмыртқалар әдетте су астында, өзен төсегіне, тастарға немесе өсімдік материалдарына жабысады және желатин тәрізді затпен байланыстырылады. Көптеген түрлерде аналықтары 30-дан аз жұмыртқа салады. Нимфалар ересектерге өте ұқсас, бірақ орта және артқы аяқтарында ересектердің екі сегментті тарсусына қарағанда бір сегментті тарсусы болады. Кейбір түрлер өзендердегі тасымалдарды немесе ағыстарды жақсы көреді, бірақ көптеген түрлер тыныш суды жақсы көреді.

Тарату

Veliidae – ең ірі герроморфандар отбасы, оған шамамен 1173 түр және 66 туыс кіреді. Бұл түрлердің қазіргі таралуы екі бастау орталығын көрсетеді: біреуі Үнді-Малай аймағында, екіншісі Кариб теңізінің жағалауында. Бұл нүктелер арасындағы географиялық қашықтық континенттердің қозғалысына байланысты болуы мүмкін. Қазір олар Антарктиданы қоспағанда, барлық құрлықтарда таралған.

Сипаттама

Veliidae - Gerridae-ге өте ұқсас. Бұл екі отбасын ажырату үшін қолданылатын ең тұрақты белгі – ішкі жыныс мүшелерінің айырмашылығы, алайда сыртқы көріністер әдетте отбасыларды ажырату үшін жеткілікті. Жалпы сипаттамасы былай: су өткізбейтін түктермен жабылған, сопақтан созылған денеге дейін. Қанаттары болуы немесе болмауы мүмкін; болған жағдайда қанаттар жақсы жетілгеннен бастап, қалыпты пішіннен айырылғанға дейін болады. Төрт буыннан тұратын мұртшасы бастан ұзын және жақсы көрінеді. Мұртшасы аристос емес. Көзі әдетте үлкен, бірақ қарақөздері (ocelli) жоқ. Еркектер мен ұрғашыларды алдыңғы тібікшелері арқылы ажыратуға болады. Еркектердің тібікшелері ұрғашылардың тегіс тібікшелеріне қарағанда кішкентай және ұстауға арналған тікенекті болып келеді.

Суда жүру

Veliidae суда жүре алады, себебі олар судың жоғары беттік кернеуін пайдаланады және салмағын көбірек суға бөлетін су өткізбейтін аяқтары бар. Gerridae көбінесе ұзын аяқтарымен ерекшеленсе де, Veliidae-дің аяқтары да салмақты салыстырмалы түрде үлкен аумаққа таратуға мүмкіндік береді. Мыңдаған суды тебілетін түкшелер бүкіл денесін жабады, сумен жанасудан туындаған ықтимал мәселелерді азайтады: егер жәндік суға батып кетсе, оның кішкентай түкшелері арасындағы ауа көпіршіктері оны қайтадан бетке көтереді.