Кіріспе

Хосе Хоакин де Олмедо и Марури (20 наурыз 1780 – 19 ақпан 1847) – 1845 жылдың 6 наурызынан 1845 жылдың 8 желтоқсанына дейін Эквадор президенті болған. Ол – патриот және ақын, испан капитаны Дон Мигель де Олмедо и Трояно мен Гуаякилдік Ана Франсиска де Марури и Салаваррияның ұлы.

Өмірбаян

1820 жылдың 9 қазанында Олмедо және басқалар Гуаякиль қаласын Испаниядан тәуелсіз деп жариялады. Ол Ольмедоның еркіне қарсы Симон Боливар Гран-Колумбияға біріктіргенге дейін Гуаякильдің еркін провинциясының президенті болды. Ол сонымен қатар екі рет Гуаякиль қаласының мэрі болды. Гуаякильдің Колумбияға қосылуы салдарынан Олмедо өз еркімен Перуге эмиграцияға кетті. Ол Перу саясатына белсенді қатысып, елдің алғашқы Конституциялық Конгресіне қатысты және Еуропада, әсіресе Франция мен Португалияда елдің дипломаттық өкілі болды. Ол 1830-1831 жылдары Эквадордың вице-президенті, ал 1845 жылдың 6 наурызынан 8 желтоқсанына дейін Эквадор президенті болды, сол жылдың 18 маусымындағы төңкеріс әрекетінен құтылды. Ол сонымен қатар патриоттық тақырыптарды баса көрсететін белгілі ақын болды. Оның ең танымал туындысы – «Юниннің жеңісі», онда Латын Америкасының Испаниядан тәуелсіздік үшін күрескен жауынгерлері инкалардың заңды мұрагерлері ретінде бейнеленген. Олмедо өмірін Гуаякильге арнады, Гуаякильдің туын және гербін жасады, ал 1821 жылы Гуаякиль әнұраны болған «Тоғызыншы қазанға арналған ән» шығармасын жазды. Ол: «Жеңіске үміттенбеген адам бұрыннан-ақ жеңілген» деген сөзді айтқан. Гуаякильдегі Хосе Хоакин де Олмедо атындағы халықаралық әуежай оның құрметіне аталған.

Гуаякильдің тәуелсіздігі

Хосе Хоакин де Олмедо дон Хосе де Антепара ұйымдастырған Испания империясынан бөлінуді қолдаған топтың мүшесі болды. Топ 1820 жылғы 1 қазан күні түнде Хосе де Вилламильдің үйінде Исабела Морластың квинсеаньерасы тойы сылтауымен құрылды. Грегорио Эскобедо, Франсиско де Паула Лаваен, Луис Фернандо Виверо және Хосе Ривас, сондай-ақ венесуэлалықтар Фебрес Кордеро, Мигель де Летаменди және Луис Урданета да қатысты. "Вулканның балқыту пеші" деп аталған топ кездесуді қатысушылардың мақсатқа адалдық серт беруімен аяқтады. Кездесуден кейінгі күндері Антепара мен Вилламиль Гуаякильдің қорғанысына жауапты әскери жетекшілерді тәуелсіздік күресіне қосылуға көндірді. Бірақ олар бостандық қозғалысын басқаруды Ольмедоға тапсыруға шешім қабылдады. 3 қазанда Вилламиль Ольмедоға басшылық лауазымын ұсынды, бірақ Ольмедо бас тартты, себебі ол қозғалысты әскери емес, саяси тәжірибесі бар адамның басқаруы керек деп ойлады. Дегенмен, Ольмедо мақсатқа деген өзінің бейілділігін растап, тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін саяси және дипломатиялық мәселелерде көмектесуге уәде берді. Леон де Фебрес Кордеро басшылық еткен тәуелсіздік күресі келесі күндері шығынды азайту және қару қолдануды шектеу мақсатындағы көтерілістің жан-жақты жоспарлауымен жалғасты. Соңында, 8 қазан күні түнде көтерілісшілер бірнеше әскери бекеттерді басып алып, испан тәжіне адал шенеуніктерді ұстады, осылайша төңкеріс басталды. Көтеріліс 9 қазан таңына дейін жалғасты.

Шығармалары

Өмірінің бір бөлігін роман, ән, өлең және басқа да әдеби туындылар жазуға арнады. Оның ең танымал шығармалары: Canto a Bolívar; Al General Flores, vencedor en Miñarica; және Alfabeto para un niño. Гуаякильдің туын және гербін өзі жасаған, сондай-ақ гимнінің сөздерін де өзі жазған. 1808 жылы ол "El Duque de Viseo de Quintana" трагедиясының прологын және "El Árbol" поэмасын жазуға шабыттанды, оны 1809 жылы аяқтады. "El Árbol" екі бөлімнен тұрады: біреуі философиялық және терең эстетикалық сезімге ие, ал екіншісі поэманы аяқтауда осылай тиянақты болмағандықтан, екі бөлек шумақ біріктірілгендей көрінеді. 1811 жылдың қаңтар айында ол әлі де Мексикада болып, "Improntu" поэмасын оқыды. 1817 жылдың басында Лимаға сапар шегіп, A un amigo, don Gaspar Rico жазды.

1821 жылы ол Эквадор аумағының алғашқы әнұраны саналатын "Canción al 9 de octubre" шығармасын жазды. 1823 жылы Лимада Александр Поуптың "Адам туралы эссесінің" 45 беттік ағылшын тілінен аудармасын редакциялады. 1825 жылы ол "Marcha" және "La Libertad" поэмаларын жазды. 1837 жылы ол "Canción del 10 de agosto" шығармасын жазды, ол Эспиноса Полит көрсеткендей, қазіргі ұлттық әнұранның алға күресі болды. 1840 жылы ол "En la muerte de mi hermana" шығармасын жазды. 1843 жылы ол 52 беттен тұратын "Ocios poéticos del General Flores y una oda en su obsequio" поэтикалық жинағын баспадан шығарды. Сол кезден бастап оның өлеңдері үлкен сәттілікпен жариялана бастады. 1848 жылы Олмедоның қайтысынан бірнеше ай бұрын Вальпараисода "Obras Poéticas" жинағы жарық көрді. 1853 жылы Парижде 214 беттік екінші басылымы жарық көрді. Содан кейін де басқа басылымдар болды.