Кіріспе
Бру на Боинне (Brú na Bóinne, «Бойн сарайы немесе төбесі»), сондай-ақ Бойн аңғарының обалары деп аталады, Ирландияның Мит округінде, Бойн өзенінің иілісінде орналасқан ежелгі ескерткіштер кешені және ритуалдық ландшафт. Бұл әлемдегі ең маңызды неолиттік ландшафттардың бірі, онда кем дегенде тоқсан ескерткіш бар, оның ішінде дәліздік обалар, жерлеу үйінділері, тік тастар және қоршаулар кіреді. Бұл жерде б.з.д. 32 ғасырда салынған Ньюграндж (Sí an Bhrú), Ноут (Cnogbha) және Доут (Dubhadh) обалары басым. Бұл құрылыстар Еуропадағы мегалиттік өнердің ең ірі жиынтығын құрайды. Бұл археологиялық мәдениет «Бойн мәдениеті» деп аталады. Бру на Боинне сонымен қатар маңызды археоастрономиялық орын; бірнеше дәліздік обалар қысқы күн тоғысы мен күн мен түн теңелуімен сәйкес келеді. Бұл аймақ кейінгі қола және темір дәуірлерінде де ритуалдық және салтанатты шаралар орталығы болып қала берді. Ирландия мифологиясында обалар басқа әлемге апаратын қақпалар және құдайлардың, әсіресе Дагда мен оның ұлы Энгус мекендері деп есептеледі. Оны 18 ғасырда антикварлар зерттеуді бастады, ал археологиялық қазбалар 20 ғасырда басталды, сол кезде кейбір дәліздік обалар қалпына келтірілді. 1993 жылдан бері бұл орын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне «Бру на Боинне – Бойн өзенінің иілісіндегі археологиялық ансамбль» деп енгізілді.
Brú na Bóinne (, "mansion or palace of the Boyne"), also called the Boyne Valley tombs, is an ancient monument complex and ritual landscape in County Meath, Ireland, located in a bend of the River Boyne. It is one of the world's most important Neolithic landscapes, comprising at least ninety monuments including passage tombs, burial mounds, standing stones and enclosures. The site is dominated by the passage tombs of Newgrange (Sí an Bhrú), Knowth (Cnogbha) and Dowth (Dubhadh), built during the 32nd century BC. Together these have the largest assemblage of megalithic art in Europe. The associated archaeological culture is called the "Boyne culture". Brú na Bóinne is also an important archaeoastronomical site; several of the passage tombs are aligned with the winter solstice and equinoxes. The area continued to be a site of ritual and ceremonial activity in the later Bronze Age and Iron Age. In Irish mythology, the tombs are said to be portals to the Otherworld and dwellings of the deities, particularly The Dagda and his son Aengus. They began to be studied by antiquarians in the 18th century, and archaeological excavations began in the 20th century, when some of the passage tombs underwent restoration. Since 1993, the site has been a World Heritage Site designated by UNESCO as "Brú na Bóinne Archaeological Ensemble of the Bend of the Boyne".
Орналасқан жері
Бұл аймақ Ирландияның Мит графтығында, Дрогедадан батысқа қарай сегіз шақырым жерде, Бойн өзенінің иілісінде орналасқан. Дублиннен шамамен 40 шақырым солтүстікте жатыр. Бру-на-Бойне оңтүстік, батыс және шығыс жақтарынан Бойн өзенімен қоршалған. Сонымен қатар, Бойн өзенінің шағын саласы – Маток өзені, солтүстік жиегімен ағып, Бру-на-Бойнеді сумен дерлік толық қоршайды. Тарихи алдындағы ескерткіштердің бар болғаны екеуі ғана осы өзен аралында орналасқан.
Астрономиялық сәйкестендірулер
Үш негізгі мегалиттік ескерткіштің әрқайсысының археоастрономиялық маңызы зор. Ньюгрейндж мен Доуттың қысқы күн тоғысымен байланысты күнге қарай бағытталған, ал Ноут наурыз (көктем) және қыркүйек (күз) күн мен түннің теңелуіне бағдарланған. Сонымен қатар, негізгі ескерткіштердің жақын аймағында басқа да мүмкін бағыттар зерттелді. Бру-на-Боин кешенінің орналасуы мен дизайны да астрономиялық маңызы тұрғысынан зерттелді.
Қонақтар орталығы
Ньюгрейндж пен Ноутқа кіру тек экскурсия арқылы ғана мүмкін, экскурсиялар 1997 жылы Мит округінің Донар қаласында ашылған Келушілер орталығынан басталады. Ең жақын теміржол станциясы – Дрогеда теміржол станциясы, ол шамамен 9 шақырым қашықтықта орналасқан.
Бру-на-Боин ұлттық паркі
Бұл жер ұлттық саябақтың негізін қалайды. 2023 жылдың қыркүйегінде мемлекет Доут Холлды және оны қоршаған 552 акр жерді сатып алды.