Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мегалитикалық қабірдің түрі
Type of megalithic tomb
Қақпалы қабір немесе өткелді қабір бір немесе бірнеше жерлеу камераларынан тұрады, олар жермен немесе таспен жабылған және ірі тастардан жасалған тар кіру жолына ие. Бұл құрылыстар көбінесе неолит дәуіріне жатады және негізінен Батыс Еуропада табылған. Жермен жабылған жағдайда, қақпалы қабір – әртүрлі пішінде әлемнің әртүрлі жерлерінде кездесетін қабір үйінділерінің бір түрі. Егер қақпалы қабір таспен жабылған болса, ол тас үйіндісінің бір түрі болып табылады.
A passage grave or passage tomb consists of one or more burial chambers covered in earth or stone and having a narrow access passage made of large stones. These structures usually date from the Neolithic Age and are found largely in Western Europe. When covered in earth, a passage grave is a type of burial mound which are found in various forms all over the world. When a passage grave is covered in stone, it is a type of cairn.
Құрылыс және жобалау
Қақпақ қабірлерді салу әдетте мегалиттермен қатар кішкентай тастармен жүзеге асырылды. Ең ертедегі қақпақ қабірлері кішкентай дольмендер түрінде болған сияқты, бірақ барлық дольмендер қақпақ қабірлері емес. Көптеген маңызды жағдайларда қақпаның өзі жылдың белгілі бір уақытында, көбінесе қысқы күн тоғысындағы немесе күнтізбелік теңдіктегі күн бату кезінде күн сәулесінің камераға түсуіне ыңғайлы етіп бағытталған. Кейінгі қақпақ қабірлері көбінесе төбелерге салынды, бұл олардың алыстан көрінуі үшін арналғанын көрсетеді. Қақпақ қабірлерінің ішкі құрылымы жерленгендердің саны, пішіні және басқа да ерекшеліктері бойынша әртүрлі. Бірнеше камерасы бар қабірлерде негізгі жерлеу камерасынан басталатын қосымша кіші камералар болуы мүмкін. Кездесетін бір әдеттегі ішкі жоспар – айқыш тәрізді қақпақ қабір, ол айқыш пішіндес, бірақ христиандық кезеңге дейін салынғандықтан христиандық байланысы жоқ. Кейбір қақпақ қабірлері, әсіресе кейінгі уақыттардағылары, қақпақпен жабылған. Қақпақ типтес қабірлерде әдетте күрделі қабатталған шатырлар қарапайым тақталардың орнына қолданылған. Кейбір жерлерде тастарға қашалған мегалиттік өнердің іздері табылды. Барлық қақпақ "қабірлері" жерлеу үшін пайдаланылғаны дәлелденген жоқ. Мысалы, Маэшоу қабірі сондай.
The building of passage graves was normally carried out with megaliths along with smaller stones. The earliest passage tombs seem to take the form of small dolmens, although not all dolmens are passage graves. The passage itself in a number of notable instances is aligned in such a way that the sun shines through the passage and into the chamber at a significant point in the year, often at sunrise on the winter solstice or at sunset on the equinox. Many later passage tombs were constructed at the tops of hills or mountains, indicating that their builders intended them to be seen from a great distance. The interior of passage graves varies in number of burials, shape, and other aspects. Those with more than one chamber may have multiple sub chambers leading off from the main burial chamber. One common interior layout, the cruciform passage grave, is cross shaped, although prior to the Christian Era and thus having no Christian associations. Some passage tombs are covered with a cairn, especially those dating from later times. Passage tombs of the cairn type often have elaborate corbelled roofs rather than simple slabs. Megalithic art has been identified carved into the stones at some sites. Not all passage "graves" have been found to contain evidence that they were used for burial. One such example is Maeshowe.
Шығу тегі және таралуы
Бұл дәстүр Францияның Бретань аймағында пайда болған деп саналады. Оны Бретаньнен келген отарлаушылар Ирландия сияқты басқа аймақтарға әкелді. 1961 жылы Ирландиядағы мегалиттік қабірлерді зерттеу барысында ирланд ғалымдары Сеан О Нуаллайн мен Руаидри де Валера мегалиттік қабірлердің төрт түрін сипаттады: сот қақпалары, портал дольмендері, үшбұрышты галереялық қабірлер және өту қабірлері. Бұл терминнің алғашқы қолданылуларының бірі болып көрінеді. Авторлар испан тілінен алынған "tumbas de corredor", яғни "коридорлы қабірлер" терминін қабылдаған болуы мүмкін, ол Кантабрия, Галисия және Баск еліндегі қабірлерді атау үшін қолданылады. Ирландиядағы мегалиттік қабірлердің ішінде тек өту қабірлері ғана Еуропа бойынша кеңінен таралған. Өту қабірлері Еуропаның Атлантикалық жағалауындағы елдерде кеңінен кездеседі. Олар Ирландияда, Ұлыбританияда, Скандинавияда, Солтүстік Германияда және Нидерландының Дренте аймағында табылған. Сонымен қатар, олар Иберияда, Жерорта теңізінің кейбір аймақтарында және Африканың солтүстік жағалауында да кездеседі. Ирландия мен Ұлыбританияда өту қабірлері көбінесе үлкен топтарда орналасқан, осыдан "өту қабірлерінің зираттары" деген термин пайда болған.
The passage tomb tradition is believed to have originated in the French region of Brittany. It was introduced to other regions such as Ireland by colonists from Brittany. In a 1961 survey of megalithic tombs in Ireland, Irish scholars Seán Ó Nualláin and Rúaidhrí de Valera describe four categories of megalithic tombs: court cairns, portal dolmens, wedge shaped gallery graves, and passage tombs. This appears to be one of the first uses of the term. It is likely that the writers borrowed from the Spanish term tumbas de corredor, "corridor tombs", which is used for tombs in Cantabria, Galicia and the Basque Country. Of the megalithic tombs in Ireland, only passage tombs appear to have widespread distribution throughout Europe. Passage graves are distributed extensively in lands along the Atlantic seaboard of Europe. They are found in Ireland, Britain, Scandinavia, northern Germany and the Drenthe area of the Netherlands. They are also found in Iberia, some parts of the Mediterranean, and along the northern coast of Africa. In Ireland and Britain, passage tombs are often found in large clusters, giving rise to the term passage tomb cemeteries.