Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лиман – Сербияның Нови-Сад қаласындағы қалалық аудан. Ол қала орталығынан оңтүстікке қарай, Дунай өзенінің жағасында, 3,98 км² аумақты алып жатыр. Бұл қаланың салыстырмалы түрде жаңа бөлігі, бұрын батпақ болған жерге 1960-1990 жылдар аралығында салынған. Ол рим цифрларымен белгіленген төрт бөлікке бөлінген: Лиман I (университет кампусы бар), II, III және IV, олардың нөмірі оның даму ретімен сәйкес келеді.
Liman is an urban neighborhood of the city of Novi Sad, Serbia. It is located to the south of the city centre, along the Danube river, covering an area of 3.98 km2. It is a relatively new part of the city, built between 1960s and 1990s on what previously were marshes. It is divided into four parts, numbered by Roman numerals: Liman I (with University campus), II, III and IV, which match the chronology of its development.
Шекаралары
Лиманның солтүстік шекарасы Булевар Кара Лазара (Царь Лазарь бульвары), батыс шекаралары – Улица Рибарско острво (Рибарско острво көшесі) және Улица Сима Матавулья (Симо Матавулья көшесі), ал оңтүстік және шығыс шекарасы Дунай өзені (әрі атап айтқанда, Sunčani kej – "Күнды шелек"). Іргелес аудандар: батыста – Телеп, солтүстікте – Адамовичево Населе, Грбавица және Стари Град, оңтүстікте – Рибарско острво (тұрғын емес, туристік орналасқан жер). Елді мекеннің оңтүстік-шығысында Дунай өзені жатыр.
The northern border of Liman is Bulevar Cara Lazara (Tsar Lazar Boulevard), the western borders are Ulica Ribarsko ostrvo (Ribarsko ostrvo Street) and Ulica Sima Matavulja (Simo Matavulj Street), while the southern and eastern border is Danube river (i. e. Sunčani kej "The Sunny Quay"). The neighbouring neighbourhoods are: Telep in the west, Adamovićevo Naselje, Grbavica and Stari Grad in the north, and Ribarsko ostrvo (not a settlement, but tourist destination) in the south. In the south east of the settlement is river Danube.
Атауы Шығу тегі
Лиман сөзінің шығу тегі ежелгі грек тілінен (λιμένας) шыққан, ол шығанақ немесе порты деген мағынаны білдіреді. Осман империясының Қара теңіздің батыс және солтүстік жағалауларына кеңеюімен түріктер бұл сөзді таратты, соңынан ол болгар, румын, украин, орыс және серб тілдерінің сөздік қорына енді. Лиман сөзі өзен ағысындағы ағысы тыныш, су тұрғандай көрінетін жерлерді білдіреді, мұндай жерлер көбінесе құмшақтардың алынуы немесе өзеннің айналымы өзен төбесімен өтетін жерлерде қалыптасады. Сербия аймақтарында бұл сөз Дунайдың шығанақтарындағы құмды жағалары бар көлдер мен тоғандарды атау үшін қолданылған.
The origin of the word Liman comes from Ancient Greek (λιμένας), which means bay or harbour. With the expansion of the Ottoman Empire to the western and northern shores of the Black Sea, the word spread by the Turks to eventually enter the Bulgarian, Romanian, Ukrainian, Russian and Serbian language vocabularies. The word Liman denotes places in the river flow with a peaceful flow, where the water appears to be standing, usually formed where gravel has been extracted, or places where the river maelstrom follows the bottom of the river bed. In Serbian areas, the word denoted lakes and ponds, with sandbanks, formed in the bays of the Danube.
Кіші және үлкен лиман
Бұрын Нови-Садта "Мали" (кіші) және "Велики" (үлкен) Лиман болған. Кіші Лиман қазіргі қала орталығының (Стари Град) аумағында орналасқан, ал 1930 жылдардың басына дейін көлдер, құмды жатақтар, су өсімдіктері, сары ағаштар мен шалғындықтар болған. Бұл Лиман бүгінгі Дунай паркін және Дунай бойындағы аймақты, бұрынғы теміржол жағалауына дейін қамтыды, оның астында Ұлы Лиманға қатынас үшін жер асты жолдары салынған. Кіші Лиманның аумағы Дунай, Дунавская көшесі, Змай Жовина көшесі, Король Александр көшесі және теміржол жағалауы (қазіргі Царь Лазарь бульвары) арқылы шектелген. Кіші Лиман деген ат уақыт өте келе жоғалды, өйткені бұл жер толығымен құрылыспен жабылғанда қаланың орталық бөлігі Дунаймен байланысты. 1764 жылғы мәліметтерге сәйкес, бүгінгі Лиман аумағында орналасқан жер Ұлы Лиманның бір бөлігі болған. Ол Футог ормандарынан басталып, Алекса Сантич, Ласла Гала көшелеріне және теміржолға дейін (қазіргі Грявица және Стари Град) созылған. Ол Михайла Пупина бульвары бойындағы Народних героја көшесіне дейін жеткен. XIX ғасырға қатысты жазбаларда, католик зиратының алдында (қазіргі Грявицада) "Šištat" деп аталатын қалалық серуендеу жолы болғандығы айтылады.
In the past of Novi Sad there were "Mali" (Little) and "Veliki" (Great) Liman. Little Liman was in the area of today’s city centre (Stari Grad), and until the early 1930s there were ponds, sandy beds, water plants, willow trees and meadows. This Liman covered today's Danube Park and the area along the Danube to the former railway embankment, under which were the underpasses as a transport link to the Great Liman. The premises of Little Liman were framed by the Danube, Dunavska Street, Zmaj Jovina Street, Kralja Aleksandra Street and the railway embankment (today’s Tsar Lazar Boulevard). The name Little Liman was lost in time, when the terrain was fully built and thus the central core of the city was connected to the Danube. According to the data from 1764, the terrain on which the territory of today's Liman is located was part of Great Liman. It started from the Futog forests and extended all the way to the streets of Aleksa Santić, Lasla Gala and the railway (on present day Grbavica and Stari Grad). It extended all the way to Narodnih heroja Street at Mihajla Pupina Boulevard. According to 19th century records, in front of the Catholic Cemetery (in present day Grbavica) was the town promenade "Šištat".
Бірінші Нови-Сад темір жол вокзалы
Будапешт-Суботица-Нови Сад-Земун-Белград темір жолының құрылысы 1881 жылы басталды, және Ұлы Лиманның бір бөлігінде темір жол төсемі салынды, ол бүгінгі Кара Лазара бульварының бойымен созылып жатты. Темір жол сол кездегі салынған көпір арқылы өтіп, қамалдың астындағы туннельден өтті. Сол кезде Дунайға қарай қорғаныс бөгеттері салынды. 1882 жылы салынған темір жол станциясының ғимараты қазіргі Грявица орналасқан жерде, Вере Павлович көшесі, Пушкин көшесі және Царь Лазарь бульвары арасында салынды. 1964 жылы басталған оңтүстік қалалық темір жол байланыстарын тарату (темір жол станциясын Лиманнан Салайка және Подбара аудандарындағы Жаше Томича бульварына көшіру) кезінде ескі темір жол станциясының ғимараты бұзылды. Бүгінгі Грявицадағы почта кеңсесі Лиманның жасыл базарының жанындағы бұрынғы станцияның соңғы қалдығы болып табылады.
The construction of the Budapest Subotica Novi Sad Zemun Belgrade railway began in 1881, and a railway embankment was erected on one part of the Greater Liman, with stretching across the entire length of today's Cara Lazara Boulevard. The railroad crossed through the then existing bridge built at that time and was passing through a tunnel under the Fortress. Defensive levees towards the Danube were built at that time. The building of the railway station, erected in 1882, was built on the present premises of Grbavica, between Vere Pavlović Street, Pushkin Street and the Boulevard Tsar Lazar Boulevard. With the dismantling of the southern city railway connections (moving the railway station from Liman to Jaše Tomića Boulevard in Salajka and Podbara neighborhoods) that started in 1964, the old railways station building was demolished. Today's post office in Grbavica next to the Liman green market is the last remnant of the former station.
1920-1950 жылдардағы құрылыс
Лиманның қайта жаңғыруы 1922 жылы басталды. Темір жолдың артындағы аймақтағы қала әкімшілігі соғыстар аралығында тұрғын үй салу үшін арзан жер берді. Бұл үйлердің көпшілігі кең аулалары мен бақтары бар, бір қабатты үйлер болатын. Азаматтар бірнеше қоғамдық су құдықтарынан сумен қамтамасыз етілді. Кәріз болған жоқ, ал жер асты сулары үнемі қауіп тудыратын. Осы қиындықтарға қарамастан, елді мекен кеңейіп, халқы 2600-ге жуық адамға жетті. Елді мекендегі басты көше – Фрушкогорская көшесі, ол сол кезде салынып біткен жаңа қалалық жағажай – Štrand-қа дейін созылды. 1924 жылдан 1937 жылға дейін жаз айларында Фрушкогорская көшесімен "Трчика" деп аталатын шағын пойыз қатынайтын. Лиманның осы бөлігінде көбінесе өнеркәсіптік нысандар салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс пен Халық азаттық күресінің басталуымен (1941), әскери гараж бен жанармай қоймасын жарылту әрекеттерінен өзге, теміржол станциясы маңындағы Лимандағы ең сәтті диверсия 11 қыркүйекте болды: сол күні 124 телефон және сигнал кабельдері кесіліп, бу локомотивтерін сумен жабдықтауға арналған сорғы істен шығарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Лиман аймағын одан әрі дамыту жоспарлары кеңейтілді. 1945 жылдың өзінде жерге құм төсеу жұмыстары басталды, ал 1955 жылға қарай ғимараттардың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін құмға терең құбырлар мен тіреулер орнатылды.
The rejuvenation of Liman began in 1922. In the area behind the railway embankment, the city administration of the inter war period gave cheap land area for housing construction. These were mostly one story houses with spacious courtyards and gardens. Citizens were supplied with water from several public water wells. There was no sewage, and the danger from groundwater was constant. Despite these troubles, the settlement was expanding, and the population reached about 2,600. The main thoroughfare in the settlement was Fruškogorska Street, which leads to Štrand, a newly made city beach at the time. From 1924 to 1937, a small train called Trčika passed through Fruškogorska Street during the summer season. On this part of Liman, more industrial facilities have been built. With World War II and the start of the People's Liberation Struggle (1941), in addition to attempts to blow up the military garage and the gasoline depot, the most successful diversion on Liman near the railway station was on September 11, when 124 telephone and signal cables were cut and a pump to supply steam locomotives with water was disabled. After World War II, plans for further developing the Liman area expanded. As early as 1945, the terrain began to be sanded, and then by 1955, pipes and rods were placed deep in the sand to ensure the stability of the buildings.
1960-1990 жылдардағы құрылыс
Лиманның жаңа көп қабатты ғимараттарының құрылысы 1960 жылдардың басында басталды, ал елді мекен бірнеше кезеңде, мерзімі бойынша (Лиман 2, Лиман 3, Лиман 4) салынуын жалғастырды. Бірінші болып Университет кампусымен бірге Liman I құрылысы басталды; ал Liman IV 1990 жылдардың соңына қарай салынып жатыс. Университет қаласы бұрынғы Ұлы Лиманның шығыс бөлігінде салынды, тұрғын үйлер мен оларға қоса салынатын нысандар және тиісті инфрақұрылымдар бой көтерді.
Construction of new multi storey buildings of Liman began in the early 1960s, and the settlement continued to be built in several stages chronologically (Liman 2, Liman 3, Liman 4). Liman I with University campus was started first; and Liman IV was still being built up towards the end of the 1990s. The university town was built in the eastern area of the former Great Liman and residential buildings with accompanying facilities and corresponding infrastructure were erected.
2000-шы жылдардағы құрылыс
1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс пен санкциялардан кейін және аймақтың көп бөлігі қолданыстағы коммерциялық және тұрғын үйлермен толып қалғаннан соң, Лимандағы құрылыс баяулады. 2000-2010 жылдар аралығында тек бірнеше маңызды құрылыс және реконструкция жұмыстары жүргізілді. Нови-Садтың 2030 жылға арналған Бас жоспарына сәйкес, Депресия ауданындағы қалған бос жерлер жаңа тұрғын үйлермен, тұрақты және спорттық саябақтармен, сондай-ақ коммерциялық және бизнес ғимараттармен толықтырылуы жоспарланған. Депресия ауданындағы үйлердің қалдықтары Лиман V ауданы мен оның тұрғын үйлеріне орын ашу үшін, сондай-ақ Суботика бульвары (Еуропа бульвары) арқылы Сремска Каменицаға баратын көпір үшін бұзылатын болады. Белградтың су жағалауы үлгісіндегі жаңа тұрғын аудан бұрынғы қалалық кеме жасау зауытының және қазіргі өзен флотының орнында салынуы жоспарланған. Бұрынғы Қытай ауданының (индустриалды аймақ; бұрынғы жібек фабрикасы ғимараттары) жаңғыртуы жоспарланған, сонымен қатар Нови-Сад шабуылының құрбандарына арналған ескерткіш орталық салуға арналған жер бөлінген. Ескі теміржол көпірінің негізінде (Кара Лазара бульварынан Петроварадин бекінісіндегі туннель арқылы) жаяу және велосипед жолынан өтетін көпір салу жоспарланған. Штранд жағажайын төменге қарай кеңейту және жағажай аймағын көбірек ойын-сауық опцияларымен және тұру орындарымен жаңарту жоспарланған, «Danubius 1855» ескесу клубы, «Vojvodina» каяк-каноэ клубы және «Cesla» мейрамханасы Каменичка Адаға көшіріледі. SKCNS Factory – 2017 жылдан бері салынып жатқан, университет кампусы аумағында орналасқан көпфункционалды қалалық концерт залы.
After the economic crisis and sanctions of the 1990s and with most of the neighborhood area filled in with existing commercial and residential buildings, constructions in Liman slowed down, with only few notable constructions and reconstructions occurring during the period between the 2000s and 2010s. By the General Urban Plan of Novi Sad for 2030, the remaining empty land areas in Depresija neighborhood are planned to be filled with new apartment blocks, regular and sports parks, commercial and business buildings. The remained of the houses located in the Depresija area are planned to be demolished to make room for Liman V neighborhood and its apartment buildings as well as the planned bridge going through the neighborhood from Subotica Boulevard (Europe Boulevard) to Sremska Kamenica neighborhood. A new residential area, inspired by the Belgrade Waterfront, is planned in the area of the former city shipyard as well as the current location of the river navy. Further revitalisation of the former Chinatown (industrial zone; former silk factory buildings) is planned, with an area left for the construction of a memorial center for the victims of the Novi Sad raid. Plans exist for a pedestrian and cycling bridge on the foundations of the old railway bridge (from Cara Lazara Boulevard through the tunnel in Petrovaradin Fortress). Plans exist to expand the Štrand beach downstream and refurbish the beach area with more entertainment options and accommodations, moving the rowing club "Danubius 1855", kayak canoe club "Vojvodina" and the restaurant "Cesla" to Kamenička Ada upstream. SKCNS Factory is a planned multifunctional city concert hall that was under construction since 2017, located in the University campus area.
Мәдениет
Қаланың ең ірі және ең көп халқы бар қалалық аймандарының бірі ретінде Лиманда көптеген фестивальдар мен мәдени шаралар, сансыз топтар мен ұйымдар, сондай-ақ мәдени орталықтар бар. Қазіргі уақытта ауданда шіркеу жоқ (тек өзен флоты орналасқан жерде ғибадатхана бар), бірақ болашақта салу жоспарлануда. 18 қыркүйек 2011 жылы Лиман тұрғындары құрған "Novosadska biciklistička inicijativa" (Нови Сад велосипедтік бастамасы) жыл сайын "Novosadska Kritična masa" (Нови Садтың сынды массасы) деп аталатын велосипедтік шеру өткізеді. Велосипедтік шеру жолдары көбінесе Лиман аудандарының ішінде немесе шеттерімен өтеді, бұл өмірдің барлық саласынан және жас топтарынан жергілікті тұрғындарға іс-шараға қатысуға мүмкіндік береді. Шеру және басқа да велосипедтік шаралардың мақсаты – қалалық велосипед жүруді ілгерілету және дамыту, сондай-ақ жол қозғалысында қауіпсіздік пен жол пайдаланушылары арасындағы төзімділік мәдениетін қалыптастыру және насихаттау. 2018 жылдан бері Лиман паркінде қаңтардың соңынан ақпанның басына дейін жыл сайынғы қытай фонарь фестивалі өткізіледі, ол Қытайдың Жаңа жылын тойлауға арналған және қытай мәдениеті мен мифологиялық мотивтерінен әртүрлі фонарь дизайндарын көрсетеді. 2019 жылы Нови Сад Еуропаның жастар астанасы болды. Көптеген студенттік шаралар жаңадан қайта жаңартылған Чайнатаун ауданынан үйлестірілді. Бұл аудан 2022 жылы да мәдени шаралар үшін пайдаланылды, ол кезде Нови Сад Еуропаның Мәдениет астанасы атанды. 2020 жылы Лиман және Телеп аудандарының жергілікті тұрғындары "Dunavac Šordoš Informal citizen initiative" (Дюнавац Шордош бейресми азаматтық бастамасы) тобын құрды. Содан бері топтың мақсаты – Нови Садтың соңғы қалған жабайы аймақтарын (Дюнавац Шордош және Рибарак) қалалық құрылыстан қорғау және сақтау. Олар бұл мақсатқа белсенділік, петициялар және жергілікті мәселелер туралы хабар тарату арқылы жетеді. Топ мүшелері жиі Дунай өзенінің жағалауларын тазартады және жергілікті жануарлар дүниесін бақылайды. 2022 жылдан бері Дунай өзенінен жаңа көпір салуға бекітілген қытайлық құрылыс компанияларының бақылаусыз және қарқынды орманды қырқуына наразылық ретінде Шордош ауданында лагерь (Шорош аман қалу лагері) орналастырды.
As one of the largest and the most populated urban areas of the city, Liman sports numerous festivals and cultural events, countless groups and organizations, as well as cultural centers. While the neighborhood currently has no church (only a chapel in the location of the river navy), there are plans for one in the future. The "Novosadska biciklistička inicijativa" (Novi Sad Cycling Initiative), formed in 18 September 2011 by Liman residence, would hold an annual bicycle rally called "Novosadska Kritična masa" (Novi Sad Critical Mass). The bicycle rally paths would often go through or at the edges of Liman neighborhoods, allowing locals from all walks of life and age ranges to participate in the event. The rally and other such bike related events are done for the goal of the promotion and development of urban cycling, as well as promoting and educating a culture of safe traffic and tolerance among road users. Since 2018, an annual Chinese Lantern Festival is held in Liman Park from late January to early February to celebrate the Chinese New Year, showcasing a wide variety of lantern designs with Chinese cultural and mythological motifs. In 2019, Novi Sad became the European Youth Capital. Most of the student events were coordinated from the newly restored Chinatown area. The area was also used for cultural events during 2022, when Novi Sad also became the European Capital of Culture. The "Dunavac Šordoš Informal citizen initiative" group was formed by local Liman and Telep residence in 2020. Since then the goal of the group is the protection and preservation of the last remaining wild areas of Novi Sad (Dunavac Šordoš and Ribarac) from urban development. They achieve this through activism, petitions, and spreading awareness about local issues. Members of the group frequently clean these bank areas of the Danube, as well as observe the local wildlife. Since 2022, they have placed a camp in the Šordoš area (Šoroš Survival Camp) as a form of protest, due to the rapid and uncontrolled deforestation caused by Chinese building companies tasked for building the new bridge over the Danube.
Ас мәзірі
Бұл ауданда серб және халықаралық тағамдар мен сусындарды ұсынатын көптеген жеке меншік нан пісіретін орындар, мейрамханалар мен кафелер бар. "Укуси Воеводине" (Войводинаның дәмдері; Нови-Садтың дәмдері) гастрономиялық фестивалі – Войводинаның түкпір-түкпірінен тамақ және сусындардың шағын өндірушілерін, сондай-ақ дәстүрлі Войводина асүйін сақтайтын мейрамханаларды көрсететін көп деңгейлі шара. Бұл фестиваль 2016 жылдан бері өткізіліп келеді және Лиман паркінде қыркүйектің бірінші немесе екінші демалыс күндері ұйымдастырылады.
The neighborhood has numerous privately owned bakeries, restaurants, and cafes, showcasing typical Serbian and international food and drinks. The gastronomy festival "Ukusi Vojvodine" (Tastes of Vojvodina; TONS Tastes of Novi Sad) is a multi layered event that presents small producers of food and beverages from all over Vojvodina, as well as restaurants where traditional Vojvodina cuisine is cherished. The event exists since 2016 and is held in Liman Park around the first or second weekend of September.
Экономика
Лиман, Нови-Садтың көптеген аудандары сияқты, тұрғын үйлермен біріктірілген сауда аймақтарына ие: шағын бизнес орталықтары, банктер, сауда және қолөнер дүкендері, супермаркеттер және т.б. Лиман тұрғындары Grbavica, Adamovićevo Naselje, Stari Grad, Telep аудандарының шетіндегі сауда орындарын да жиі пайдаланады. Naftna Industrija Srbije (Сербияның мұнай өнеркәсібі), "Agrovojvodina" және Schneider Electric DMS компанияларының бас кеңселері Liman III-те орналасқан.
Liman, just as many neighborhoods in Novi Sad, has commercial areas integrated with residential areas such as: small business centers, banks, trade and craft shops, supermarkets, etc. Most Liman residence also use the commercial areas at the very edge of Grbavica, Adamovićevo Naselje, Stari Grad, Telep neighborhoods. The headquarters of Naftna Industrija Srbije (Oil Industry of Serbia), "Agrovojvodina", and Schneider Electric DMS are all located in Liman III.
Зауыттар
Тарихи тұрғыдан алғанда, Лиман ауданында бірнеше фабрика аймақтары болды, олардың бәрі көршілес аймақтың одан әрі дамуымен бірте-бірте жабылып, таратылды. "Кинеска четврт" (Қытай ауданы) деп белгілі болған аймақта бұрын жібек фабрикасы орналасқан. Ескі кеме жасау зауыты Лиман мен Балықшы аралының арасында жатыр.
Historically, there were several factory zones located in the Liman area, all slowly closed and dismantled with the further development of the neighborhood. The area known as "Kineska četvrt" (Chinatown) was the location of a former silk factory. The old shipyard is located between Liman and Fisherman Island.
Көлік
Тарихи тұрғысынан алғанда, алғашқы Нови-Сад теміржол станциясы қазіргі Лиман және Грбавица аудандарында орналасқан. Будапешт-Земун теміржол қатынасы 1883 жылы Нови-Садқа алғашқы пойыз келген кезде басталды. 1901 жылдан бастап жолаушыларды теміржол стансасынан қала орталығына жеткізу үшін омнибус (атқа жегілген трамвай) пайдаланылды, ал 1911 жылдан бастап электр трамвай қолданысқа енді, ол 1958 жылы автобус қызметімен алмастырылды. 1, 4, 7, 8, 9, 11А, 11Б, 12, 68, 70, 71, 72, 73 және 74 автобус бағыттары осы ауданды басқа ірі қалалық аудандармен, сондай-ақ жақын маңдағы елді мекендермен байланыстырады. Аудан велосипед инфрақұрылымымен жабдықталған, үлкен бульварлар мен көшелерде жаяу жүргіншілер жолдарынан бөлек велосипед жолдары бар. Велосипед тіректері көптеген маңызды қоғамдық және коммерциялық ғимараттардың алдында орналасқан. 2014 жылдан бері "Vratimo Novi Sad Biciklistima" (2009 жылы Нови-Садта бастау алған) бастамасы аясында, NS bike – жергілікті велосипед жалға беру компаниясы, қалалық жағажайға жақын Фрушкогорская көшесінің соңында өз велосипед тіректерінің аймағын құрды. Велосипедті жалға алу қызметі сәуір айында велосипед маусымының басталуымен және желтоқсан айында аяқталады. Такси компаниялары қаланың барлық аудандарында жұмыс істейді, бірақ осы ауданда да бірнеше такси аялдамалары бар, мысалы, Фрушкогорская көшесіндегі Штранд кіреберісінің жанында (13 такси тұрақ орны), Халық фронты және Балзакова көшелеріндегі аймақта (18 такси тұрақ орны) және Студенттер жатақханасы А-да (4 такси тұрақ орны). Лиманның атақты көшелері: Балзакова көшесі, Деспота Стефана бульвары, Азат ету бульвары, Кара Лазара бульвары, Народного фронта көшесі, Ива Андрича көшесі, Фрушкогорская көшесі, Шекспир көшесі және т.б.
Historically, the first Novi Sad railway station existed the area of modern day Liman and Grbavica. The Budapest Zemun railway connection started in 1883, when the first train arrived in Novi Sad. Since 1901, an omnibus (horse drawn tram) has been used to carry passengers from the railway station to the city centre, and since 1911 an electric tram, which was replaced by a bus service in 1958. Bus lines 1, 4, 7, 8, 9, 11А, 11B, 12, 68, 70, 71, 72, 73 and 74 connect this neighborhood with other major city neighborhoods, as well as some surrounding settlements. The neighborhood has cycling infrastructure, with larger boulevards and streets having segregated cycling roads from pedestrian pathways. Bike racks are located in front of most major public and commercial buildings. Since 2014 with the "Vratimo Novi Sad Biciklistima" initiative (which started in Novi Sad in 2009), NS bike, a local bike renting service company, has its own bike rack area at the end of Fruškogorska Street near the city beach. The renting service is available from the start of the cycling season in April and ends in December. While taxi companies function throughout the city, there are several taxi ranks in the neighborhood, such as the ones at Fruškogorska Street near the Štrand entrance (with 13 taxi parking spaces), Zone in the People's Front and Balzakova Streets (with 18 taxi parking spaces), and at Student dorm A (with 4 taxi parking spaces). Notable Liman streets are: Balzakova Street, Despota Stefana Boulevard, Liberation Boulevard, Cara Lazara Boulevard, Narodnog fronta Street, Iva Andrića Street, Fruškogorska Street, Shakespeare's Street, etc.
Білім
Екі бастауыш мектеп бар: 1972 жылы салынған "Jovan Popović" мектебі Liman II-де және 1950 жылы салынған "Žarko Zrenjanin" мектебі Liman III-де орналасқан. 1909 жылы құрылған "Isidor Bajić" музыка мектебі, Стар Град ауданындағы Стражиловская көшесіндегі ескі ғимаратынан, 2011 жылы салынған Қара Лазара бульварындағы жаңа ғимаратына, 1947 жылы құрылған Нови-Сад балет мектебімен бірге көшіп келді. Олар бір ғимаратты бөліседі. Мектептердің концерт залдарының бірі қала тарапынан мәдени шаралар өткізу үшін пайдаланылады. Лиман аудандарында бірнеше мемлекеттік және жеке балабақшалар бар. Лиман 1-де Нови-Сад университетінің Университет қаласы (Студент қаласы) орналасқан, онда ректорат және Техникалық ғылымдар, Ауыл шаруашылығы, Философия, Құқық, Жаратылыстану және математика, Технологиялық және Экономикалық факультеттері, сондай-ақ Жоғары экономикалық коммерциялық мектеп бар. Университет қаласына Стар Градтағы Қара Лазара бульварының солтүстік жағында орналасқан Спорт және дене тәрбиесі факультеті де кіреді. Университет кампусының батыс бөлігінде студенттік жатақханалар, көмекші үй, студенттік медициналық пункт, студенттік кооперативтер, мейрамханалар, шаруашылық дүкені (аралас тауарлар дүкені, кітап дүкені және басқа да қажетті жабдықтармен бірге) бар. Елдегі ешбір университет қаласында мұндай толыққанды кампус бір жерде жоқ. Университет кешенінің кейбір ғимараттары (студенттік жатақханалар) да Лиман 3-те орналасқан. Liman I Нови-Сад университетінің профессорлары үшін тұрғын үй жобасы ретінде бастама алған.
There are two primary schools. "Jovan Popović" (built in 1972) located in Liman II, and "Žarko Zrenjanin" (built in 1950) located in Liman III. The music school of "Isidor Bajić" (founded in 1909) moved from its old building in Stražilovska Street in Star Grad neighborhood to its new building (built in 2011) at Cara Lazara Boulevard along with the ballet school of Novi Sad (founded in 1947) where they share the same building. One of the schools concert halls are also used by the city during cultural events. The Liman neighborhoods also have several public and private kindergartens. Within Liman 1 is the University City (Student City) of the University of Novi Sad with the Rectory and Faculties of Technical Sciences, Agriculture, Philosophy, Law, Natural Sciences & Mathematics, Technological and Economics, as well as the Higher Economic Commercial School. The university city also includes the Faculty of Sport & Physical Education, located on the north side of Cara Lazara Boulevard in Star Grad. The western part of the university campus consists of student dormitories, an assistant home, a student health facility, student co operatives, restaurants and a supply center, with a mixed goods shop, a bookstore and other necessary facilities. No university city in the country has such a complex campus in one place. Some buildings of the university complex (student dormitories) are also on Liman 3. Liman I was started as a housing project for professors of the University of Novi Sad.
Денсаулық
"Нови Сад" қоғамдық денсаулық сақтау орталығы Лиман шағын аудандары үшін басты денсаулық сақтау орталығы болып табылады. Бұл сонымен қатар қаладағы ең ірі қоғамдық денсаулық сақтау орталығы. Аталған шағын аудандарда бірнеше жеке медициналық клиникалар мен тіс дәрігерлері де бар.
The community health center "Novi Sad" is the main health center for the Liman neighborhoods. It is also the largest community health center in the city. The neighborhoods also have several private medical clinics and dentists.
Спорт
Лиман ауданында Университет спорт орталығы – Дячко Игралиште (Студенттер алаңы) (1936 жылы құрылған), шағын қайықтарға арналған порт, «Воеводина» каяк-каноэ клубы (1947 жылы құрылған) және «Данубиус» ескесу клубы (1885 жылы құрылған) орналасқан. Liman II-де «FK Kabel» үшін екі футбол алаңы бар, ал Liman I-дегі Студенттер алаңында «Index» футбол клубы бар.
In Liman there the University Sports Centre Đačko Igralište (Student Playground) (founded in 1936), the port for smaller boats, the Vojvodina kayak canoe club (founded in 1947), as well as the Danubius rowing club (founded in 1885). At Liman II there are two playing fields for FK Kabel, while at the Student Playground in Liman I there is the football club Index.
Демалыс
Дунай өзенінің жақын орналасуы және елді мекеннің социалистік жоспарлы құрылысының нәтижесінде Лиманда демалу мен ойын-сауық үшін көптеген аймақтар бар, тұрғын үйлер арасында кең жасыл аймақтар ұйымдастырылған. Маңызды парктер мен жасыл аймақтар: Лиман паркі, Университет паркі және "Sunčani kej" (Күндізгі жағалау). Лиман паркі қаладағы екінші ірі парк (Каменица паркінен кейін) және бірнеше мүмкіндіктерге ие: тулар паркі (2022 жылғы Еуропа мәдениет астанасы маусымында құрылған), скейт-парк, бульдеррайн, үстел теннисі алаңы, баскетбол алаңы, ашық спорт залы, иттер паркі, балалар ойын алаңы, ішуге арналған қоғамдық су көзі және қалалық жасылдандыру бас басқармасы (Gradsko Zelenilo). Университет паркі бір кезде EXIT фестивалі үшін лагерь ретінде пайдаланылған. Sunny Quay жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін демалыс пен жаттығуға ыңғайлы. Ол Подбарадан Лиман III-ке дейін созылады. Дунайдың Лиман бөлігінде қаланың ең танымал жағажайы – Штранд (1911 жылы негісталған), сондай-ақ кішкентай, жабайы "Бечарак" жағажайы орналасқан. Лиманның оңтүстігінде "Рибарак" (Балықшылар аралы) пикник және демалыс аймағы орналасқан, онда Дунай лагунасы "Шодрош" қайық жүруге, желкендеуге және өзен кемелерін тоқтатуға пайдаланылады.
Due to the proximity of the Danube river, as well as the socialist planned construction of the settlement, Liman has a large number of areas for rest and recreation, with large public green spaces between residential buildings. Of the parks and green areas of significance are: the Liman Park, the University Park, and the "Sunčani kej" (Sunny Quay). Liman Park is the second largest park in the city (after Kamenica Park) and sports several features such as: flag park (erected during the 2022 European Capital of Culture season), skate park, boules terrain, table tennis area, basketball court, open public gym, dog park, children’s playground, a public drinking fountain, and the headquarters of the city greenery (Gradsko Zelenilo). University Park served for a time as a camp for the EXIT festival. Sunny Quay is popular for pedestrians and cyclists, for both leisure and exercise. It stretches from Podbara to Liman III. In the Liman part of the Danube lies the city’s most popular beach, Štrand (founded in 1911), as well as the smaller wilder beach "Bećarac". To the south of Liman is the picnic and recreation zone of "Ribarac" (Fishermen Island), where the Danube lagoon "Šodroš" is used as a rowing and sailing path, and anchorage of river vessels.
Әскери
Лиманның оңтүстік-батыс бөлігінде өзен әскер-теңіз күштері орналасқан. Бұл аймақ сондай-ақ өз еркімен әскери қызметке шақырылғандарды да қабылдайды. Әскери қызметкерлер үшін сол жерде Әулие Стефанға арналған шағын шіркеу (қазіргі уақытта Лиман ауданындағы жалғыз діни нысан) бар.
The southwestern area of Liman is the location of the river navy. The area is also used for people doing their voluntary military service. The area has a small church chapel dedicated to Saint Stefan (currently the only religious building in the entirety of Liman neighborhood) for the soldiers stationed there.