Кіріспе

Мохан вена – Үндістан классикалық музыкасында, әсіресе Үнді субконтинентінің солтүстік бөлігінде кең таралған Хиндастани классикалық музыкасында қолданылатын екі түрлі қыллы аспаптың атауы.

Пандит Радхика Мохан Майтра және оның Мохан Винасы (мохан Винаның түпнұсқасы)

Біріншісі – 1948 жылы Радхика Мохан Майтра жасаған сарод, вийна және сурбахардың үйлесімі болды. 1949 жылы сол кездегі «Үндістан радиосының» бас продюсері Тхакур Джайдев Сингх аспапты оның құрметіне «Мохан вийна» деп атады. Пандит Майтра 1981 жылы ерте қайтыс болғанға дейін аспаппен 22 ұлттық бағдарламаны және көптеген «Үндістан радиосы» жазбаларын орындады. Бұл жазбалар «Үндістан радиосы» архивінің құнды қазынасы болып табылады және қазір жалпы қолданысқа енген.

Жойдип Мукерджи және Мохан-Венаның қайта жаңғыруы

Алайда, 2020 жылы Пандит Майтраның шәкірті, Пандит Жойдип Мукерджи бұл аспапты қайта жаңғыртты. Ол 2019 жылы Сурсингар, Мохан Вена сияқты сирек кездесетін аспаптарды жаңғырту жұмысы мен Сарод ойнағаны үшін «Сангит-натак» академиясының «Устад Бисмилла Хан Юва» сыйлығымен марапатталды. Пандит Мукерджи 2023 жылдың қыркүйегінде Нью-Делидегі «Бхарат Мандапамда» өткен G20 көшбасшылар саммитінде әлемдік көшбасшылардың, Үндістан Премьер-министрінің, Президентінің және министрлер кабинетінің алдында осы Мохан Венаның түрін орындады. Оның осы үлкен еңбегі әлемдік деңгейде жоғары бағаланды.

Пандит Вишва Мохан Бхатттың модификацияланған архтоп гитарасы

Екінші аспап – Вишва Мохан Бхатт жасаған өзгертілген аркалық гавайлық гитара. Бұл аспап көбінесе Мохан вина деп аталады. Аспапта барлығы 19-21 жіп болады: 3-4 мелодиялық және 4-5 дрондық жіптер бастыққа бекітіледі, ал 12 қосымша (симпатиялық) жіптер мойынның бүйініне орнатылған құбыршаларға (тюнерлерге) тартылады. Үн мен резонансты жақсарту үшін мойынның артқы жағына лақ (тумба) бұрандаланады. Оны тізеге қойып, слайд-гитара сияқты сырға (қозғалмалы таяқшаға) арқа сүйеп ойнайды.