Кіріспе

Қысқа әрекет ететін барбитурат

Пентабарбитал (АҚШ) немесе пентобарбитон (Британ және Австралия) – қысқа әрекет ететін барбитурат, көбінесе седатив ретінде, жансыздау алдында қолданылады және төтенше жағдайларда құрысуларды бақылау үшін пайдаланылады. Кейбір елдер мен штаттарда бұл дәрігер көмегімен өзін-өзі өлтіру үшін де қолданылады. Abbott Pharmaceutical компаниясы 1999 жылы Nembutal таңбалы пентобарбитал капсулаларын шығаруды тоқтатты, олардың орнына көбінесе бензодиазепин тобының препараттары қолданыла бастады. Пентобарбитал Рей синдромында бас сүйегі ішіндегі қысымды төмендетуге, бас миының жарақатын емдеуге және церебральды ишемиямен ауыратын науқастарда комаға түсіруге мүмкіндік береді. Маннитке көнбеген жедел бауыр жеткіліксіздігі бар науқастарға пентобарбиталмен кома тудыру ұсынылады. Пентобарбитал сондай-ақ ветеринариялық анестезиялық құрал ретінде де қолданылады.

Евтаназия

Пентобарбитал жоғары дозада қолданғанда өлімге әкелуі мүмкін. Ол адамдар мен жануарларды эвтаназиялау үшін қолданылады. Ол жеке немесе фенитоин сияқты қосымша заттармен бірге, коммерциялық жануарларды эвтаназиялауға арналған инъекциялық ерітінділерде қолданылады. Нидерландыда пентобарбитал дәрігердің көмегімен өз-өзіне қоштасудың стандартты хаттамасының бір бөлігі болып табылады, пациенттің өзіне қолдануы үшін. Ол 9 грамм пентобарбиталдан тұратын қант сиробы мен спирт ерітіндісінде сұйық түрінде беріледі. Бұрын құсуды болдырмау үшін құсуға қарсы препарат қолданылады. Орегон штатында дәрігердің көмегімен өз-өзіне қоштасу үшін петобарбиталдың ауызша дозасы әдетте 10 грамм сұйықтық құрайды. Ауыз жолымен де қолданылады. Швейцариялық фармацевт 2022 жылы өз-өзіне қоштасу дозасы 15 граммға дейін арттырылғанын хабарлады, себебі төмен дозаларда өлім кейбір жағдайларда 10 сағатқа дейін созылатын комадан кейін келді.

Атқару

Пентабарбитал АҚШ-та өлім жазасын қолдану үшін қолданылатын барбитуратты натрий тиопенталдың орнына қолданылған немесе қолданылуы қарастырылған, бұл дәрі қолжетімсіз болған кезде. 2011 жылы АҚШ-та натрий тиопентал өндіруші өндірісті тоқтатты және дәріні импорттау мүмкін болмады. Пентобарбитал 2010 жылдың желтоқсан айында Оклахома штатында үш препараттық протоколдың бір бөлігі ретінде АҚШ-та алғаш рет атқарылды. Техас 2012 жылдың 18 шілдесінде өлім жазасына кесілген сотталғандарды атқару үшін бір препаратты пентобарбитал протоколын қолдана бастады, себебі бұрын үш препараттық коктейльдің бір құрамы ретінде қолданылған панкуроний бромиді жетіспеді. Ол алғаш рет 2013 жылдың қарашасында қолданылды. 2020 жылдың желтоқсан айында ProPublica басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, 2017 жылы Федералдық түрмелер бюросы (BOP), сол кездегі Бас прокурор Джефф Сешнспен келісе отырып, өлім жазасын орындау үшін қолданылатын пентобарбитал жеткізушілерін іздеуді бастады. BOP пентобарбиталдың "жаңа препарат ретінде" қолданылуы сотта дау тудыратынын білді, себебі кейбір адвокаттар "пентобарбитал тұтқындардың өкпелерін көбікпен толтырып, суға батып өлуге ұқсас ауырсыну мен үрей тудырады" деді. BOP бұл алаңдаушылықтар негізсіз екенін мәлімдеді және олардың екі сарапшы куәгері пентобарбиталдың қолданылуы "адамгершілік" екенін айтты. 2019 жылдың 25 шілдесінде АҚШ-тың Бас прокуроры Уильям Барр 16 жылдық үзілістен кейін өлім жазасын қайта жандандыруға федералды үкіметке тапсырма берді. Федералдық протоколға сәйкес, 2x2,5 грамм натрий пентобарбитал тамырға енгізілуі тиіс.

Фармакодинамика

Басқа барбитураттар сияқты, пентобарбитал ГАМҚ А рецепторындағы барбитураттармен байланысатын орынға байланысады. Бұл әрекет иондық каналдың ашылу уақытын ұзартады. Жоғары дозада пентобарбитал ГАМҚ болмаған жағдайда да иондық каналды аша алады.

Фармакокинетика

Пентобарбитал бауырда және, мүмкін, ішекте алғашқы өңделіске түседі.

Дәрілік өзара әсерлесулер

Этанол, бензодиазепиндер, опиоидтар, антигистаминдер, басқа да ұйықтауға көмектесетін және орталық нерв жүйесін басаңдататын препараттардың бірге қолданылуы қосымша әсерлерге алып келуі мүмкін. Пентабарбитал еркін қышқыл түрінде кездесуі мүмкін, бірақ көбінесе натрий тұзы – натрий пентобарбитал түрінде шығарылады. Еркін қышқыл су мен этанолда нашар ериді, ал натрий тұзы жақсырақ ериді.

Қоғам және мәдениет

Пентобарбитал – INN, AAN, BAN және USAN, ал пентобарбитон – бұрынғы AAN және BAN. Бұл препараттың бір бренд атауы – Nembutal, оны 1930 жылы Джон С. Ланди пайдалана бастаған, натрий тұзының құрылымдық формуласынан шығарылған – Na (натрий) + этил + метил + бутил + ал (барбитураттар үшін ортақ жұрнақ). Nembutal – бұл тауарлық белгі және оны Данияның Lundbeck фармацевтикалық компаниясы (қазір Akorn Pharmaceuticals компаниясы) өндіреді. Бұл пентобарбиталдың АҚШ-та сатуға рұқсат етілген жалғыз инъекциялық түрі. Abbott компаниясы 1999 жылы Nembutal брендіндегі пентобарбитал капсулаларын шығаруды тоқтатты, олардың орнына көбінесе бензодиазепиндер тобына жататын препараттар қолданыла бастады. Abbott-тың "сары желетке" деп белгілі Nembutal препараты кеңінен зәулімдікке берілді. Олар 30, 50 және 100 мг сары, ақ, қызғылт сары және сары түсті капсулалар түрінде қол жетімді болды.