Кіріспе
Рудольф Карл Горман (26 шілде 1931 - 3 қараша 2005) – Навахо тайпасының американдық суретшісі және гравюра шебері. «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «америкалық үнді суретшілерінің Пикассосы» деп атады. Оның суреттері көбінесе американдық әйелдерді бейнелейді, ағынмен жазылған сызықтарымен және жарқын түстерімен ерекшеленеді. Ол сонымен қатар мүсін жасау, керамика және тас литографиясымен де айналысты. Горман тамаққа деген құштарлығымен де белгілі болды, ол «Жылаңаш және тағам» атты төрт аспаздық кітаптың авторы, кітаптарға суреттер қоса берілген.
Rudolph Carl Gorman (July 26, 1931 – November 3, 2005) was a Native American artist of the Navajo Nation. Referred to as "the Picasso of American Indian artists" by The New York Times, his paintings are primarily of Native American women and characterized by fluid forms and vibrant colors, though he also worked in sculpture, ceramics, and stone lithography. He was also an avid lover of cuisine, authoring four cookbooks, (with accompanying drawings) called Nudes and Food.
Ерте өмір және білім
Рудольф Карл Горман Аризона штатының Чинл қаласында Адель Кэтрин Браун мен Карл Нельсон Горман отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Карл – алғашқы жиырма тоғыз навахо кодты сөйлеушінің бірі, ол әріптестерімен бірге Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы американдық әскерлер қолданған бұзылмайтын кодты жасады. Р.С. Горман дәстүрлі навахо хоганында өсті және 3 жасында сурет салуды бастады. Оның әжесі оны тәрбиелеуге көмектесті, навахо жырларын айтып берді және суретші ата-аналарының шежіресін баяндады. Ол оның суретші болуға деген құштарлығын оятты. Шелли каньонында әпкелерімен қой бағып жүргенде, ол тас, құм және сазға сурет салып, саздан мүсіндер жасады, алғашқы туындылары Микки Маус және Ширли Темпл болды. Ол Ганадо Пресвитериан Миссиялық мектебіндегі мұғалімі Джени Линдтің толық уақытты суретші болуға шабыттандырғанын айтты. Сол жерде ол Диего Ривераның туындыларын танып, олардың ықпалына ішкісі келді. Кейін Сан-Франциско мемлекеттік университетінде өнерді оқыды, сонымен қатар модель болып жұмыс істеді. Ол өзінің гомосексуалдығын жасырмады.
Мансап
Горманның кәсіби өнер мансабы 1963 жылдан бастап (оның алғашқы көрмесі белгілі бір галереяда өтті) 2005 жылы қайтыс болғанға дейін – 42 жылға созылды. Осы кезеңде ол 500-ден астам литографиялық және сериграфиялық жұмыстар, кем дегенде 28 қола мүсін, сондай-ақ қағаздан жасалған туындылар, керамикалық басылымдар, гобелендер, шыныға ою, бірегей майлы және акрилдық суреттер, майлы пастельмен салған суреттер мен эскиздер жасады. 1964 жылы Горман Таос қаласына сапар шегіп, Генри Манчестер мен Дороти Бреттпен танысты. Келесі жылға көрме ұйымдастырылды. 1964 жылы Р.С. және оның әкесі Карл Н. Горман Талсадағы Филбрук өнер орталығында «Америкалық үнді өнеріндегі жаңа бағыттар» атты екі суретшінің көрмесіне шақырылды. Ол оны «Навахо галереясы» деп атады. Галерея 55 суретшінің туындыларымен ашылды. 1971 жылы Р.С. литографиямен айналысуын жаңартты және Нью-Мексико штатының Альбукерке қаласындағы Тамаринд институтында алғашқы литографияларын жасады (бұл үлкен құрмет, өйткені сол жылдың сәуір айында Пикассо Францияда 91 жасында қайтыс болды). 1974 жылы Р.С. Горманның суреттері Нью-Йорктегі Бродвейдегі Америкалық үндістер мұражайының қорына қосылды. «Нью-Йорк таймс» газеті жариялаған мақалада: «Қазіргі замандағы американдық үнді суретшілерінің арасында одан жоғары тұрған адам жоқ» делінген. Горман 1968 жылы Калифорниядан Нью-Мексикоға көшіп, Таоста «Навахо галереясын» ашты. Бұл алғашқы үндістерге тиесілі сурет галереясы болды. 1973 жылы Нью-Йорктегі Метрополитен мұражайында өткен «Америкалық үндістер мұражайының шедеврлері» көрмесіне қатысқан жалғыз тірі суретші осы Горман болды. Оның екі туындысы көрме каталогының мұқабасына таңдалды. Горманның туындылары Public Broadcasting System (PBS) телеарнасы үшін американдық үнді суретшілері туралы түсірілген деректі фильмдер сериясында таныстырылды. Серияға Хелен Хардин, Чарльз Лолома, Аллан Хаузер, Джозеф Лоневулф және Фриц Шолдер сияқты суретшілер де қатысты.
Кейінгі өмірі
1998 жылы ол Том Удалдың АҚШ Өкілдер палатасына сайлау науқанына суреттер сыйлады. 2003 жылғы 1 сәуірде Горман Дине колледжінің президенті Кассандра Мануэлито Керквилиттің өтінішімен жеке кітапханасын колледжге сыйға берді. 2005 жылғы 18 қыркүйекте Горман үйінде құлап, Таос қаласындағы Holy Cross ауруханасына жеткізілді. 26 қыркүйекте ол Альбукеркидегі Нью-Мексико университетінің ауруханасына ауыстырылды. Ол 3 қарашада 74 жасында дүние салды. Нью-Мексико губернаторы Билл Ричардсон оның құрметіне елтаңбаларды жартылай түсірілген күйде көтеруге бұйрық берді.
Әсерлер
Горман мексикалық әлеуметтік реалистердің – Диего Ривера, Дэвид Сикейрос және Руфино Тамайоның еңбектерімен танысты. Олардың түстері мен формалары оған абстракциядан абстрактты реализмге өтуге шабыт берді. Ол абстрактілі нысандар мен пішіндерді қолданып, өзінің ерекше, жеке реалистік стилін жасады, ол оның туындыларымен танысқандардың барлығына да мәлім. Мексикада болғанда ол шебер баспагер Хосе Санчестен тас литография өнерін үйренді. Ол өмірі бойы литографияны өзінің шабыттанған көптеген суреттерін жасау үшін пайдаланды, көбінесе литографиялар басылған тастарға тікелей сурет салып жұмыс істеді.