Пролетариаттану: Марксизм және әлеуметтік өзгерістер
Proletarianization
Марксизмде пролетаризация – жұмысшы табының өсуі, өзін-өзі жұмыспен қамтудан жалақылы еңбекке көшу. Капитал жинақталумен байланысты әлеуметтік өзгеріс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марксизмде пролетариаландыру – адамдардың жұмыс беруші, жұмыссыз немесе жеке кәсіпкер болудан жалақылы еңбекке қабылдануына байланысты әлеуметтік процесс. Пролетариаландыру көбінесе әлеуметтік жағдайдың төмендеуінің ең маңызды түрі деп есептеледі.
In Marxism, proletarianization is the social process whereby people move from being either an employer, unemployed or self employed, to being employed as wage labor by an employer. Proletarianization is often seen as the most important form of downward social mobility.
Маркс тұжырымдамасы
Маркс үшін пролетариаландыру процесі капиталдың жинақталуының екінші жағы болды. Капиталдың өсуі жұмысшы табының өсуін білдірді. Капиталистік нарықтардың кеңеюі алғашқы жинақтау және жекешелендіру процестерін қамтыды, бұл капиталистік жеке меншікке көбірек активтерді ауыстырды және байлықты азая түскен адамдардың қолында шоғырландырды. Сондықтан, халықтың үлкен бөлігі табыс табу үшін жалақылы еңбекке тәуелді болып азайды, яғни олар активтері немесе басқа табыс көздері болмағандықтан еңбек күштерін жұмыс берушіге жалақы немесе айлыққа сатуға мәжбүр болды. Капиталистік қоғамдағы материалдық негіздегі қайшылықтар революцияны тудырады. Маркс пролетариаттың ақырында буржуазияны "тарихтағы соңғы тап" ретінде құлатып тастайтынына сенді.
For Marx, the process of proletarianization was the other side of capital accumulation. The growth of capital meant the growth of the working class. The expansion of capitalist markets involved processes of primitive accumulation and privatization, which transferred more and more assets into capitalist private property, and concentrated wealth in fewer and fewer hands. Therefore, an increasing mass of the population was reduced to dependence on wage labor for income, i. e. they had to sell their labor power to an employer for a wage or salary because they lacked assets or other sources of income. The materially based contradictions within capitalist society would foster revolution. Marx believed the proletariat would eventually overthrow the bourgeoisie as the 'last class in history'.
Қазіргі капитализмде
Пролетариаландырудың классикалық тарихи зерттеуі – Э. П. Томпсонның «Англия жұмысшы сыныбының қалыптасуы» (1963) кітабы, онда автор жаңадан пайда болған пролетариаттың мағыналарын, күресін және жағдайларын көрсетеді. Көптеген зиялылар пролетарианизацияны дамыған капитализмде «фабрика еңбегінің логикасының қызмет көрсету және зиялы мамандықтардың кең саласына таралуы» деп сипаттады. Көптеген елдерде жұмыссыздыққа байланысты төлем алу құқығы жұмыс іздеуге байланысты, яғни адамдар, егер ауырмаса, жалақымен жұмыс істейтін немесе жеке кәсіпкер ретінде жұмыс іздеуге міндетті. Географиялық және тарихи тұрғыдан алғанда, пролетариаландыру процесі урбанизациямен тығыз байланысты, себебі ол көбінесе ауылдық жерлерден адамдардың көшіп кетуімен жүзеге асты, онда олар өзін-өзі қамтамасыз ету шаруашылығымен, отбасылық шаруашылықпен және жалға беріліп еңбек етумен айналысты, ал қалалар мен кенттерге кеңседе немесе зауытта жалақы табу және табыс көтеру үшін келді (ауылдан қашуға қараңыз).
The classic historical study of proletarianization is E. P. Thompson's The Making of the English Working Class (1963), in which the author portrays the meanings, struggles and conditions of an emerging proletariat. Many intellectuals have described proletarianization in advanced capitalism as "the extension of the logic of factory labor to a large sector of services and intellectual professions." In most countries, entitlement to unemployment benefits is conditional on actively looking for work, and that means people, assuming they are not sick, are compelled to seek employment either as a salaried worker or as a self employed worker. Geographically and historically, the process of proletarianization is closely associated with urbanization because it has often involved the migration of people from rural areas where they engaged in subsistence farming, family farming and sharecropping to the cities and towns, in search of waged work and income in an office or factory (see rural flight).
Мәдени түсіндірме
Пролетариаландыру туралы өзгеше түсіндірме тарихшы Арнольд Ж. Тойнбидің "Тарихты зерттеу" еңбегінде келтірілген. Тойнби пролетариаландыруды дағдарыстағы қоғамдардағы элиталық немесе үстем топтардың өздерінің мәдени дәстүрлерін біртіндеп тастап, өздеріне бағынған пролетариаттарының және сыртқы жауларының дәстүрлерін қабылдауға бейімделуі деп қарастырады. Ол осы процестің тарихта қалай жүзеге асырғанын әртүрлі өркениеттердегі көптеген мысалдар арқылы көрсетеді. Белгілі бір мысалдарға Рим императорларының, мысалы Нерон, Коммод және Каракалланың, оларды жазған элиталық тарихшылар ұнатпаған халық арасында кең таралған әдеттерге немесе көріністерге құмарлығын жатқызуға болады. Осылайша, бұрын талқыланған марксистік пролетариаландыру тұжырымынан өзгеше, ол үстем капиталистердің жұмысшы табын кемсіртуі туралы айтады, ал Тойнбидің пролетариаландыруы жоспарланбастан және кейде биліктегі топтардың қарсылығына қарамастан, керісінше емес, пролетариаттың үстемдікке әсер етуі арқылы жүреді.
A rather different explanation of proletarianization is that given by the historian Arnold J. Toynbee in his A Study of History Toynbee regards proletarianization as the tendency of elite or dominant groups in societies in crisis to gradually abandon their own cultural traditions and adopt those of their own dominated proletariats as well as their external foes. He provides extensive examples across various civilizations of the workings of this process in history. Some well known instances include the indulgence of Roman emperors such as Nero, Commodus, and Caracalla in popular displays or habits abominated by the elite historians who recorded them. Thus, unlike the Marxist conception of proletarianization discussed above, which speaks of the abasement of the working class by the dominant capitalists, Toynbee's proletarianization happens without planning and sometimes despite the dislike or opposition of the ruling groups, because it involves influence of the proletarians on the dominant rather than the reverse.