Кіріспе
Францияның жойылған саяси партиясы. Ұлттық = Tripartisme (1944–47) Үшінші күш (1947–58) халықаралық = Христиан-демократиялық Халықаралық еуропалық = Еуропарламенттік = Христиан-демократиялық топ. Түстер = Ақ ел = Франция Халықтық республикалық қозғалысы (MRP) – Төртінші республика кезінде Франциядағы христиан-демократиялық саяси партия. Оның базасы католиктердің дауысы болды, ал көшбасшылары Жорж Бидо, Роберт Шуман, Пол Косте Флорет, Пьер Анри Тейтген және Пьер Пфлимлин болды. Ол үкіметтік коалициялар құруда, келісімге келуге және орталық саясатқа баса назар аударуда, сондай-ақ экстремизм мен саяси зорлық-зомбылықтың қайта оралуына қарсы тұруда маңызды рөл атқарды. Сыртқы саясатта одан да маңызды рөл атқарды, он жыл бойы Сыртқы істер министрлігін басқарды және Еуропалық көмір және болат қауымдастығын құру жоспарларын бастады, ол кейіннен Еуропалық Одаққа айналды. 1950 жылдары оның сайлаушылар базасы біртіндеп азайды және 1954 жылға қарай оның ықпалы шектеулі болды.
| national = Tripartisme (1944–47)Third Force (1947–58)
| international = Christian Democrat International
| european =
| europarl = Christian Democratic Group
| colours = White
| country = France
The Popular Republican Movement (, MRP) was a Christian democratic political party in France during the Fourth Republic. Its base was the Catholic vote and its leaders included Georges Bidault, Robert Schuman, Paul Coste Floret, Pierre Henri Teitgen and Pierre Pflimlin. It played a major role in forming governing coalitions, in emphasizing compromise and the middle ground, and in protecting against a return to extremism and political violence. It played an even more central role in foreign policy, having charge of the Foreign Office for ten years and launching plans for the creation of the European Coal and Steel Community, which grew into the European Union. Its voter base gradually dwindled in the 1950s and it had little power by 1954.
Француз христиан демократиясының шығу тегі
XIX ғасырдың аяғында Францияда католикалық шіркеудің, әсіресе мектептердегі, билігін түбегейлі азайтуға тырысқан зайырлы күштер пайда болды. Католик епископтары Республикаға және Француз төңкерісінің идеяларына, сондай-ақ рухани биліктің уақытты биліктен артық екендігіне күмән келтіретін халықтық егемендік идеясына сенімсіздікпен қарады. Осы себепті, 19 ғасырдағы консервативті үкіметтерді, әсіресе Макмахон мен оның "адамгершілік тәртіп" саясатын қолдады. 1892 жылы папа Леон XIII "Au Milieu Des Sollicitudes" жолдамасында француз католиктеріне Республикаға бірігуге кеңес берді. Алдыңғы жылы жарияланған "Rerum novarum" жолдамасы капиталистік қоғамды да, социалистік идеологияны да сынап, католиктік халықтық ұйымдар құруды ұсынды. 1894 жылы студенттер "Le Sillon" (Егіс) ұйымын құрды. Оның жетекшісі Марк Саннье рухани құндылықтар, демократия және әлеуметтік реформалар үшін күресті. Бұл француз католицизмінің прогрессивті қанатын білдірді. 1905 жылы радикалды күштер жеңіске жетіп, католикалық шіркеуін мемлекеттен бөліп, оның мүлкін тартып алды. Өте консервативті папа Пій X епископтарға мемлекеттен алшақтауды бұйырды. 1920 жылдары қарым-қатынас жақсарды, бірақ солшыл партиялар (радикалды, социалистік және коммунистік) дінге қарсы күшті ұстанымдарды сақтады. ХХ ғасырдың басында көптеген ұйымдар құрылды: Христиандық жұмысшылар жастары, Христиандық шаруа жастары және Франциялық христиан жұмысшыларының конфедерациясы. 1924 жылы Халықтық демократиялық партия (ХДП) құрылды, бірақ ол шағын оңшыл-орталық партия болып қалды. Дегенмен, зиялы қауымда христиан-демократиялық идеялар кеңінен таралды. Эммануэль Мунье батыс демократиясының фашизм мен бейқыздығын сынаған "Esprit" (Рух) журналын шығарды. "L'Aube" (Таң) газетінде Франсиск Гей мен Жорж Бидо ұқсас тезистерді жариялады. Бұл топтар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистерге қарсы астыртын қарсылық қозғалысына белсенді қатысты.
МРК-ның негізі мен биіктігі
1944 жылы бірқатар белгілі француз саясаткерлері Шарль де Голльдің басшылығымен коммунистер емес барлық қарсылық күштерін біріктіруді көздеді. Бұл жоба сәтсіз аяқталды. Француз жұмысшыларының интернационалы (SFIO) қайта құрылды, ал христиандық қарсылық қозғалысынан шыққан адамдар Халықтық республикалық қозғалысты (MRP) құрды. Олар коммунистер, социалистер және христиан демократтарынан тұратын уақытша үкіметті басқарған де Голльге адалдығын жариялады. 1945 жылғы қарашадағы заң шығару сайлауында MRP Франция Коммунистік партиясынан (PCF) кейін (23,9%) екінші орын алды, бірақ SFIO-дан озып кетті. MRP консервативті сайлаушыларды біріктіруге барынша мүмкіндік берген, оңшыл оппозицияның болмауынан пайда тапты. Әсіресе, үш ірі партияның ішінде марксистік емес жалғыз партия осы MRP болды. Сонымен қатар, ол де Голльге ең жақын партия болып көрінді. Ол уақытша үкімет қабылдаған реформаларды, сондай-ақ соғыс жылдары жазылған Ұлттық қарсылық кеңесінің бағдарламасын қолдады: банктерді және «Рено» сияқты өнеркәсіптік компанияларды мемлекеттік меншікке алу, әлеуметтік мемлекет құру. Жорж Бидо MRP-ның «оңшыл сайлаушылармен солшыл саясатты жүзеге асыру» немесе «оңшыл әдістермен орталықта билік жүргізу» (une politique de gauche, avec un électorat de droite) екенін атап көрсетті. Дегенмен, MRP де Голльдің институционалдық және конституциялық идеяларымен келіспеді. Де Голль парламентке тәуелді емес, ұлттық мүддеде әрекет ететін, ал парламенттегі партиялар жеке мүдделерді қорғайтын күшті атқарушы билікті жақтады. Республикадағы католицизмнің толыққанды интеграциясын қамтамасыз етуді көздеген MRP, де Голльге қарсы парламенттік демократия принципін қолдады. Де Голльмен қарым-қатынас ушығып кетті. 1946 жылғы қаңтарда уақытша үкіметтің президенті «партиялар режимінің» қайта орнатылуына наразылық білдіріп, отставкаға кетті. MRP министрлері үкіметте қалуды жөн көрді. Бірақ партия 1946 жылғы мамырдағы сайлауда сайлаушыларды ұсынылған конституцияны қабылдамауға шақырды, себебі коммунистік режимнің жеңісінен қауіптенді. Содан кейін MRP 1946 жылғы маусымдағы заң шығару сайлауынан кейін парламенттегі ең ірі партияға айналды (28,2%), ал Бидо үкіметті басқарды. 1946 жылғы қазан айында MRP, SFIO және PCF бірлесіп жаңа конституция жобасын ұсынды. Ол де Голльдің «жоқ» деп дауыс беруге шақыруына қарамастан мақұлданды. Бір жыл өткен соң, де Голльшілдер «Француз халқының бірігуі» (Rassemblement du peuple français немесе RPF) деген атпен жаңа партия құрды. MRP Төртінші Республиканың тұрақты тірегіне айналды. Ол 1947 жылғы көктемге дейін социалистер мен коммунистермен «Үш партиялық одақта» болды. Содан кейін ол орталық-сол және орталық-оң партияларды біріктірген «Үшінші күшке» қосылды, бұл күш бір жағынан коммунистерге, екінші жағынан де Голльшілдерге қарсы тұрды. Екі христиан демократы үкіметті басқарды: Жорж Бидо (1946 жылғы маусым-желтоқсан, 1949 жылғы қазан – 1950 жылғы шілде) және Роберт Шуман (1947 жылғы қараша – 1948 жылғы шілде, 1948 жылғы тамыз-қыркүйек), ол Сыртқы істер министрі ретінде болашақта Еуропалық қауымдастыққа айналатын жоспарларды ұсынды. Шындығында, еуропалық интеграция MRP платформасының маңызды бөлігі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде мәжбүрлі еңбекпен қоса, колониялық жүйенің сақталуын қорғаған жалғыз ірі француз партиясы осы MRP болды.
Бірте-бірте төмендеу
Галлистік РПФ құрылуымен және тәуелсіздер мен шаруалардың ұлттық орталығында (Centre national des indépendants et paysans, CNIP) консервативті оң жақтың қайта құрылуымен МРП оңшыл сайлаушылардың қолдауын ұстау үшін қарсыластарға тап болды. 1951 жылғы заң шығарушы сайлауда партия 1946 жылғы сайлаушылардың жартысын (12,6%) жоғалтты. Бұған қоса, Вишимен байланысы бар консервативті саясаткерлерді интеграциялауға бейімділігі салдарынан, олар кейде сол байланыстар арқылы ұятқа қалуы мүмкін болды, сондықтан партияны сарказммен "Петанисттерді жинау машинасы" ("Machine à Ramasser les Pétainistes") деп атады. МРП сонымен қатар 1940-1950 жылдардың көп бөлігінде француз сыртқы және отарлық саясатына басымдық берді. Француз Социалистік партиясымен бірге, ол елде еуропалық интеграцияны ең ынталы түрде қолдады. Партия НАТО-ны және АҚШ-пен тығыз одақты да қатты қолдады, осылайша француз саяси партияларының арасында ең "атлантистік" партияға айналды. Оның басшылары, әсіресе Жорж Бидо және Поль Кост Флоре (бірнеше француз коалициялық үкіметтерінде сыртқы істер және отарлық министрлер) Францияның қатал отарлық саясатының негізгі авторлары болды, ол Вьетнамда (1946-1954) және Алжирде (1954-1962) ұзақ көтерілістерге, сондай-ақ Франция империясының басқа аймақтарында бірқатар ұсақ көтерілістер мен саяси дағдарыстарға әкеп соқты. МРП 1950 жылдардың соңында Алжир мәселесі бойынша бөлінді (Бидо ОАД-ның жақтаушысы болды). 1958 жылғы 13 мамырдағы дағдарыстан кейін партия Де Голльдің қайтаруын қолдады және Бесінші Республика Конституциясын бекітуді талап етті. Ол Де Голль басқаратын ұлттық бірлік үкіметіне қатысты, бірақ 1962 жылы Еуропаның экономикалық интеграциясын саяси интеграция саласына кеңейтуге қарсы болғандықтан одан бөлінді.
Галлистік үстемдікпен бетпе-бет келген
Де Голль жалпыға бірдей сайлау арқылы президенттік сайлау өткізу туралы референдум ұсынғанда, MRP «жоқ» коалициясына қатысты. Де Голль Ұлттық Ассамблеяны таратып, МРП ауыр сайлау жеңілісіне ұшырады. 1963 жылы Жан Лекануэ партияның беделін жаңарту мақсатымен жетекшілікке келді. Ол 1965 жылғы президенттік сайлауда Де Голль мен социалист Франсуа Миттераннан кейін үшінші орын алды (15%). Содан кейін ол МРП мүшелерін Тәуелсіздер мен шаруалардың ұлттық орталығымен (CNIP) біріктіре отырып, Демократиялық орталықты құрды. МРП 1967 жылы таратылды, ал партияның тарихи тұлғаларының кейбіреуі (мысалы, Морис Шуман) Голлистік партия – Бесінші Республика үшін демократтар одағына қосылды.
Француз Парламенті
Ұлттық жиналыстың сайлау жылы | Жалпы дауыс саны | Жалпы дауыс үлесі (%) | Жеңіп алынған орын саны | +/- | Лидер
1945 | 4,780,338 (#2) | 24.9 | – | Морис Шуман
1946 (маусым) | 5,589,213 (#1) | 28.22 | | Жорж Бидаулт
1946 (қараша) | 4,988,609 (#2) | 25.96 | | Жорж Бидаулт
1951 | 2,369,778 (#5) | 12.60 | | Жорж Бидаулт
1956 | 2,366,321 (#6) | 10.88 | | Пьер Анри Тейтген
1958 | 1,365,064 (#6) | 7.5 | | Пьер Пфлимлин
1962 | 821,635 (#6) | 5.45 | | Андре Колин