Кіріспе

Ресей елшісі Борис Иванович Куракин (Князь Борис Иванович Куракин; 30 шілде 1676 жыл, Мәскеу – 28 қазан 1727 жыл, Париж) – Ресейдің шетелдегі үшінші тұрақты елшісі, Гаагада Андрей Матвеевтің орнын басып, Ұлы Петрдың ең жақын серіктестерінің бірі болды. Ол патшаның күйеу баласы, Федор Абрамович Лопухинның қызы Ксенияға үйленген және Евдокия Лопухинаның інісі.

Мансап

Борис 1676 жылғы 30 шілдеде Куракин әулетіне, Московияның ең ірі Гедиминд әулеттерінің біріне дүниеге келді. Оның мүшелері тікелей околоничий шеніне көтеріліп, стольник сияқты төменгі шендерді өткізіп кетті. Федор III патшалық құрған тұстағы дүрбелеңдерге байланысты, ол Петр I патшаның сүйемелдемесіне тағайындалды. Мәскеу сарайындағы байланыстары оны Петрдің бірінші әйелі Евдоксияның қарындасына үйленуге әкелді. 1697 жылы Азов жорықтарына қатысты.

Оның ұзақ және құрметті дипломатиялық мансабы 1707 жылы басталды, ол Римге Папаны Карл XII-нің үміткері Станислав Лещинскийді Польша патшасы ретінде танудан қайтарту үшін жіберілді. 1709 жылы Борис Куракин Полтава шайқасы кезінде Семенов полкінің командирі болып тағайындалды. 1708 жылдан 1712 жылға дейін ол Ресейді Лондонда, Ганноверде және Гаагада кезекпен өкілдік етті, ал 1713 жылы Утрехт бейбітшілік конгресінде Ресейдің басты уәкілі болды. 1716-1722 жылдары ол Париждегі елші қызметін атқарды. 1722 жылы Петр Парсы жорығына аттанғанда, Куракин Еуропаның түрлі елдеріне аккредиттелген барлық орыс елшілерінің бақылаушысы болып тағайындалды. 1723 жылы ол Елизавета Петровнаның Людовик XV-ке үйленуін ұйымдастыруға тырысты. Ол 1727 жылғы 28 қазанда қайтыс болды.

Бағалау

"Орыс дипломатиясының әкесі" деп әділ бағаланған Куракин өзінің мансабы бойында шексіз ептілік пен көрегендік, сондай-ақ адамдар мен оқиғаларды тамаша дұрыс түсіну қабілетімен ерекшеленді. Ол, әсіресе, Ұлы Солтүстік соғысы аяқталуға жақын тұрған кезде Ресейге ең көп пайдасын тигізді. Көрінетін нәрсе, ол Ұлыбританияның Петрдің жақын одақтасы Данияға қарсы соғыс жариялауына тосқауыл қойды. Сен-Симон герцогі айтқандай, "ол ұлы адам, әдемі келген, өзінің тегінің мәртебесін терең сезінген, зерек, өткір және білімді болған". Куракин өз заманындағы ең білімді орыстардың бірі болды, ал оның 1709 жылға дейінгі автобиографиясы – аса маңызды тарихи құжат. Ол Ұлы Петрді орталық тұлға етіп, өзінің заманының тарихын жазуды жоспарлаған, бірақ "Царь Петр Алексеевичтің тарихы және оған жақын адамдар (1682-1694)" деген атпен қысқаша мазмұндамадан әрі жұмыс істеуге үлкермеді. Оның кең ауқымды мұрағаты 19 ғасырда жарияланды, бұл Куракиннің әдеби стильдің шебері екенін көрсетті. Ол орыс тіліне көптеген жаңа сөздерді енгізген адам ретінде танылады.

Отбасы

Куракиннің ұрпақтары дипломатиялық қызметтерімен де көзге түсті. Оның ұлы Александр (1697–1749) Парижге елші болып тағайындалған, ал оның немересі Александр Куракин (1752–1818) Александр I тұсында Париж мен Венада елшілік қызмет атқарды және 1796 жылы Ресей империясының вице-канцлері болды.