Кіріспе

Краковтың ескі қаласы, Польша

Краковтың ескі қаласы – Польшаның Краков қаласының тарихи орталық ауданы. Бүгінде ол Польшадағы ең танымал ежелгі аудандардың бірі және 1038 жылдан бастап король Зигмунд III Ваза 1596 жылы сарайын Варшаваға көшіргенге дейін Польшаның саяси өмірінің орталығы болды. Ортағасырлық ескі қаланың барлығы ЮНЕСКО-ның алғашқы Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген алғашқы орындардың бірі болып табылады, ол Краковтың тарихи орталығы ретінде тіркелген. Ескі қала сонымен қатар Польшаның ресми ұлттық тарихи ескерткіштерінің (Pomnik historii) бірі болып, бірінші кезеңде таңдалды, 1994 жылдың 16 қыркүйегінде бекітілді және Польшаның Ұлттық мұралар кеңесі бақылайды. Ескі қала польша тілінде Stare Miasto деп аталады. Ол қаланың алғашқы әкімшілік ауданының бір бөлігі болып табылады, ол да "Stare Miasto" деп аталады, бірақ ескі қаланың өзінен аумағы кеңірек. Ортағасырлық Краков 3 км-лік қорғаныс қабырғасымен, 46 мұнарасымен және олар арқылы өтетін жеті негізгі қақпасымен қоршалған. Ескі қала төңірегіндегі бекіністер екі ғасыр бойы салынып келді. Ауданның орталығында Рынок Гловный, яки Басты алаң орналасқан – ол Еуропа қалалары арасындағы ең ірі ортағасырлық қала алаңы. Оның жанында көптеген тарихи ескерткіштер бар, мысалы, Әулие Мария базиликасы (Kościół Mariacki), Әулие Войцех шіркеуі (Әулие Адалберт), Әулие Барбара шіркеуі, сондай-ақ басқа да ұлттық қазыналар. Алаңның ортасында, kamienice (қатарластырылған үйлер) және ақсүйектердің резиденцияларымен қоршалған, Ренессанс дәуіріндегі Sukiennice мата сату орталығы (қазіргі уақытта сыйлық дүкендері, мейрамханалар мен сауда орындары орналасқан) жоғары қабатында Ұлттық өнер галереясы орналасқан. Оның қасында қалалық ратуша мұнарасы (Wieża ratuszowa) тұр. Бүкіл ауданды Польша патшаларының тәж кию жолы – Корольдік жол кесіп өтеді. Бұл жол Клепарцтың ортағасырлық қала маңындағы ескі қала қабырғаларының солтүстік жағында орналасқан Әулие Флориан шіркеуінен басталады; 1499 жылы салынған Краковтың Барбиканы (Barbakan) арқылы өтіп, Флориан қақпасынан Старе Миастоға кіреді. Ол Флорианская көшесімен төмен қарай, Басты алаң арқылы және Гродзка көшесімен жоғары, Висла өзеніне қарайлап тұрған Польша патшаларының бұрынғы резиденциясы Вавельге дейін созылады. XIX ғасырда ескі қаланың көптеген бекіністері бұзылды. Оның бай тарихи сәулетіне Ренессанс, Барокко және Готика стиліндегі ғимараттар кіреді. Краковтың сарайлары, шіркеулері, театрлары мен үйлері әртүрлі түстерде, сәулеттік бөлшектерде, боялған шынылар, суреттер, мүсіндер және жиһаздарда көркемдік байлықты көрсетеді.

Мұражайлар мен театрлар

Ескі қаладағы көптеген танымал орындар, үздіксіз келушілер ағынын тартады, олардың ішінде галереялар, сондай-ақ Краковтағы Ұлттық мұражайдың бөлімдері бар, мысалы Сукиеннице мұражайы, Ян Матейко сарайы, Станислав Виспианский мұражайы (11 Szczepańska көшесі), Арсеналмен Czartoryski мұражайы (19 Św. Jana көшесі), сондай-ақ Краковтың тарихи мұражайы (Rynek Główny 35) және оның бөлімдері: Барбикан, Театр тарихы мұражайы орналасқан Крест астындағы үй, Гипполитов үйі, Қалалық кеңес мұнарасы, Архиепископтық музей және Археологиялық музей. Бұдан басқа, Фармация мұражайы, Ягеллон университетіндегі Collegium Modicum, Ескі театр мұражайы және Ягеллон университетінің танымал Collegium Maius мұражайы, оның ішінде Епископ Эразм Циолек сарайы (Kanoniczna көшесінде) орналасқан. Мұнда екі ірі театр да бар: Ескі театр және ең танымал Юлиус Славацкий театры.

Шіркеулер

Ескі қаладағы католик шіркеулерінің кеңейтілген тізіміне мыналар кіреді: Әулие Андрей шіркеуі, Әулие Анна шіркеуі, Әулие Барбара шіркеуі, Францискандар шіркеуі мен монастыры, Әулие Гилл шіркеуі, Жақсы Жолаушы Иоанн және Жақсы Жаңалықшы Иоанн шіркеуі, Әулие Казимир реформаторлық шіркеуі, Ақ қар ханымның шіркеуі, Әулие Мартин шіркеуі, Әулие Мария шіркеуі, Әулие Марк шіркеуі, Әулие Петр мен Пауыл шіркеуі, Пижари шіркеуі, Әулие Тома шіркеуі, Әулие Троица шіркеуі (Доминикан шіркеуі) және Әулие Войцех шіркеуі.

Мүсіндер

Ескі қалада көптеген қола мүсіндері мен мәрмәр ескерткіштері бар. Ең айқындысы – Адам Мицкевич ескерткіші, ол Басты базар алаңында, Әулие Мария шіркеуі мен Сукьенницелердің шығыс жағы арасында орналасқан. Ол Адам Мицкевичтің туғанына 100 жыл толуына арналып ашылды. Ақын төрт кіші топпен оралымды, олар: Отан, яғни Польша (ескерткіштің ал жағынан), Ғылым – қарт адам мен бала (Флорианская көшесі жағынан), Поэзия (Әулие Войцех шіркеуі жағынан) және Отансүйгіштік пен Батылдық (Сукьенницеге қарап тұр). Ескерткіштің дизайнын Теодор Рыгьер жасаған, ол Римде құйылған және 1898 жылдың 16 маусымында салтанатты түрде ашылған. Бұл Базар алаңының көрнекті бөлігі және көптеген жастар үшін кездесу орны.