Кіріспе

Community for Creative Non Violence v. Reid, 490 U.S. 730 (1989) – авторлық құқықтар мен еңбек құқығына қатысты АҚШ Жоғарғы Сотының авторлық құқықтың меншік құқығын анықтаған ісі.

Фактілер

Тұрмыстық зорлық-зомбылықсыз әрекет ету қауымдастығы, панасыз азаматтарға көмек көрсететін қайырымдылық ұйымы, мүсінші Джеймс Эрл Ридке Рождестволық қойылымда, Вашингтон қаласында "Үшінші әлем Америкасы" деп аталған шарада панасыз адамдардың қиын жағдайын бейнелейтін мүсін жасау үшін ақы төледі. CCNV мүшелері Ридтің Балтимордағы студиясына барып, мүсін жасау барысында оның сыртқы түріне қатысты ұсыныстар мен бағыттар берді. CCNV Ридке мүсін тапсырылған соң соңғы төлемді жүзеге асырды. Олар мүсіннің авторлық құқықтары туралы ешқандай талқылау жүргізбеді. Олар екеуі де бәсекелес авторлық құқық тіркеу куәліктерін ұсынды. Аудандық сот CCNV-нің авторлық құқыққа ие екенін анықтады, себебі ол 1976 жылғы Авторлық құқық туралы заңға сәйкес "жалдамамен жасалған туынды" болып табылады, 17 U.S.C. § 101, және § 201(b) бойынша CCNV-ге ғана тиесілі. Бұл, егер жазбаша келісім болмаса, жұмыс берушіге немесе туынды жасалған басқа да тұлғаға жұмыспен байланысты авторлық құқықтың меншігін береді.

Колумбия округінің апелляциялық соты

Колумбия округінің апелляциялық соты мүсінді "жалдамамен жасалған туынды" деп танымады, себебі Рид қызметкер емес, тәуелсіз мердігер болған. Бірақ, сот статуяның авторлық құқығы §201(a) бойынша бірлесіп иеленуіне қатысты мәселені қарау үшін төменгі сотқа қайтарды.

Жоғарғы Сот

Сот төрешісі Тургуд Маршалл соттың пікірін білдіріп, Жоғарғы Сот Ридті қызметкер емес, тәуелсіз мердігер деп тапты, сондықтан жұмыс §101 бап бойынша "жалдауға жасалмаған" жұмыс болып саналды, ал авторлық құқық кем дегенде ішінара Ридке тиесілі болды. Сот Рейдтің тапсырмасы 17 USC 101 "жалдауға жасалған жұмыс" анықтамасының 2-тармағы бойынша "арнайы тапсырыспен немесе тапсырыс бойынша" жасалмағанын анықтады. Содан кейін ол Ридтің "қызметтік міндеттері шегінде" мүсінді дайындаған "қызметкер" екенін, оның жұмысы "жалдауға жасалған жұмыс" санатына жататынын немесе тәуелсіз мердігер екенін және оның жұмысы "жалдауға жасалған жұмыс" санатына кірмейтінін қарастырды. Сот жұмысты қызметкер немесе тәуелсіз мердігер жасағанын анықтау үшін агенттік құқығының жалпы қағидаларын қолдану қажет деп шешті. Заңда "қызметкер" терминінің мағынасы нақты көрсетілмеген, бірақ Конгресс агенттік құқығының анықтамаларын енгізуді көздеген болуы мүмкін, себебі ол агенттік құқығында қолданылатын "қызметтік міндеттері шегі" терминіне де сілтеме жасады. Бірыңғай, жалғасты ұлттық заңды құру үшін агенттік құқығының жалпы қағидалары кез келген жеке штаттың заңдарынан басымдыққа ие болуы керек. Сот адамның тәуелсіз мердігер ме, әлде қызметкер ме екенін анықтау үшін 11 факторды атады. Жалға алынған тараптың агенттік құқығының жалпы қағидалары бойынша қызметкер болып табылатынын анықтағанда, жалдаушы тараптың өнімді жасау тәсілі мен құралдарын бақылауға құқығы бар екені ескеріледі. Осы мәселеге қатысты басқа факторлардың арасында [1] қажетті білік деңгейі; [2] құралдар мен жабдықтардың көзі; [3] жұмыстың орындалған орны; [4] тараптар арасындағы қарым-қатынастың ұзақтығы; [5] жалдаушы тараптың жалдаған тарапқа қосымша жобаларды жүктеуге құқығы бар-жоғы; [6] жалдаған тараптың жұмыс істеу уақыты мен мерзіміне қатысты дербестігінің деңгейі; [7] төлем тәсілі; [8] жалдаған тараптың көмекшілерді жалдау және оларға жалақы төлеудегі рөлі; [9] жұмыс жалдаушы тараптың негізгі қызметінің бөлігі ме; [10] жалдаушы тараптың бизнесте болуы; [11] қызметкерлік әлеуметтік жәрдемақылардың қарастырылуы және жалдаған тараптың салықтық есебі. Осы факторларды ескере отырып, Сот Ридті тәуелсіз мердігер деп шешті. Рид өзінің құрал-жабдықтарын өзі ұсынды, оған ешқандай тығырықтан шығару бақылауы болған жоқ және ол мерзімдерді сақтауда толықтай дербес болды. CCNV Ридке қосымша жобаларды жүктеуге құқығы болған жоқ және оған тәуелсіз мердігерлерге әдеттегідей төлем жасады. Іс қайта қарауға жіберілді, себебі аудандық сот тараптардың өзара үлестерін біртұтас нәрсеге біріктіруді көздегенін анықтаса, CCNV мүсіннің бірлескен авторы және авторлық құқықтың тең иесі ретінде қарастырылуы мүмкін.

Маңыздылығы

Іс қайта қарау кезінде CCNV-дің Митч Снайдері қайтыс болды. Содан кейін тараптар "Құқықтық келісімге қатысты шешім шығару туралы бірлескен өтініш" ұсынды. Құқықтық келісімде мынадай шарттар белгіленді:

Рид "Үшінші әлем Америкасы" еңбегінің авторы болды және жұмыстың үш өлшемді көшірмелерінің авторлық құқығына толық ие болды, бірақ Рид осы үш өлшемді көшірмелерде жұмыстың қалай көрсетілуіне қатысты белгілі бір шектеулерге келісті. CCNV мүсіннің физикалық көшірмесіне ғана ие болды. CCNV және Рид жұмыстың екі өлшемді көшірмелеріне бірлесіп иелік етті. Келісімде екі тараптың да екі өлшемді көшірмелерді көрсетуге рұқсат беруіне қатысты белгілі бір шектеулер қарастырылды. Creative Nonviolence қауымдастығы v. Рид, 1991 WL 415523 (D. D. C. 1991). Nationwide Mut. Ins. Co. v. Дарден (1992) ісінде судья Дэвид Соутер Рид ісіндегі "қызметкер" терминіне қатысты соттың түсінігін пайдаланып шешім қабылдады, және бұл түсінікті заңда басқаша анықталмаған барлық жағдайларда қолданды.