Кіріспе

1968 жылғы британдық фильм, Рой Боултингтің туындысы. "Бұрылып өрбу" (Twisted Nerve) – 1968 жылғы британдық психологиялық триллер фильмі, режиссері Рой Боултинг, басты рөлдерде Хайвел Беннетт, Хейли Миллс, Билли Уайтлоу және Фрэнк Финлей.

Сюжет

Мартин үлкен інісі Питпен қақпа ойнайды, ол оқу қиындықтары бар және оны анасы Лондонға арнайы мектеп-интернатқа жіберген. Мартин - Питтің отбасылық өміріндегі жалғыз қалған тұлға; олардың әкесі бірнеше жыл бұрын қайтыс болды, ал анасының жаңа күйеуі, бай банкирмен жаңа өмірі бар. Мектеп дәрігері Питтің көп өмір сүруіне үміт жоқ деп санайды. Мартин кейіннен Сюзанның ойыншық сатып алғанын көреді. Ол кетіп бара жатқанда, Мартин ойыншық қазынды қалтасына салып, артынан еріп барады. Екі дүкен детективтері оларды менеджердің кеңсесіне қайтаруды сұрайды. Детективтер Мартин мен Сьюзанның бірге жұмыс істегенін, Мартинге ойыншықты ұрлауға мүмкіндік бергенін айтады. Сюзан Мартинмен ешқашан кездеспегенін айтады. Менеджердің сұрақтауында Мартин өзін ақыл-ойға қиындық туғызған адам ретінде таныстырады және өзін "Георжи" деп атайды. Енді олардың арасында байланыс бар екеніне сенбей, менеджер Сьюзаннан мекенжайын сұрайды, ал Мартин оны ұсынған кезде ойда жазба жасайды. Сюзан Мартиннің ойыншығын төлейді. Басқарушы бұны түсініспеушілік деп есептеп, оларды шығарып жібереді. Мартин үйге оралғанда, оның ата-анасы өмірге қызығушылық танытпағаны үшін қонақ бөлмесінде айтысып жатыр. Олар қаз оқиғасын естіп, келіпті. Бұрынғы оның бұзық мінез-құлқы туралы сөз қозғалады. Ол бөлмесінде "Георгий" болып жүріп, айнаға қарап күлімсіреп, құшақталған жануарды қолға ұстап, тербеліп отырады. Ол креслоның шайқалуымен өзінің асыраушысының суретін талқандайды. Келесі күні Мартин Сюзанның үйіне барып, оның қайтып келуін күтеді. Ол жас үнді жігіті Шашимен бірге келеді. Ол Сьюзанды алып кетеді, ол оған алғыс білдіреді және кітапханаға барады, онда ол мектептен кейінгі жұмысты жалғастырады. Мартин Сьюзанға жақындап, оны Джорджи деп таниды. Мартин оның артынан ергенін айтады, және ойыншыққа ақы төлейді. Мартин кетер алдында Сюзаннан "Жангал кітабын" алады. Мартиннің әкесімен келіспеушіліктері бар, ол оны Австралияға баруға мәжбүрлейді. Мартин бас тартып, бөлмесіне қайтады. Мартин көлеңкесін жауып, айнаға қарап, өзін-өзі қолға ұстайды. Содан кейін қалған киімдерін алып тастайды. Оның шкафында бодибилдинг журналдары бар. Ашулы Мартин ақырында айнаны сындырады. Мартин Францияға барамыз деп жүріп, үйден кетуді жоспарлайды. Содан кейін ол Сюзанның анасының үйіне кеш келеді, ол бөлмелерді жалға алады. Ол өзін Георгий деп таныстырып, Сьюзан мен оның анасынан жанашырлық табады, олар оған қалуға рұқсат береді. Мартин Сюзанның оны сүйіктісі ретінде қабылдауын қалайды, бірақ ол шын мәнінде Мартин екенін айта алмайды, өйткені ол оның одан бас тартуына алаңдайды. Бір күні түнде Мартин қайшы ұрлап, Сюзанның үйінен шықты. Полиция Мартинді іздеуде және тергеуде. Бірнеше күннен кейін Мартин Сузанмен бірге көлге жүзуге барады. Сол жерде Мартин Сьюзанды сүйуге тырысады, ол оның ұсыныстарын қабылдамайды, өзін ыңғайсыз сезінеді және оған күдікпен қарайды. Кейінірек үйде Сюзан үйді тазартып жатып Мартиннің бөлмесін іздестіреді және оқуға қиындықтары бар адам оқымайтын немесе түсінбейтін кітаптарды табады, сондай-ақ қолжазбаңыздан өзіңізді таныңыз деп аталатын кітапты табады, онда бос беттердегі қолтаңбалар "Мартин Дурнли" деп жазылған. Сюзан Мартинді тергей бастайды, алдымен оның анасымен сөйлеседі, ал үйде Мартиннің суретін көргеннен кейін екі ағайынды бір адам екенін түсінеді. Сюзан Шашидің ауруханаға барып, екіге бөлінген тұлға туралы сұрақтар қояды. Сюзанның үйінде Мартин өзін-өзі бақылаудан шығады, Сюзанның кім екенін білетінін күдіктенді. Сюзанның елеусіз қалған және ештеңеден бейхабар анасы Мартинді жыныстық жағынан қоздыруға тырысқанда, ол оны ауладағы ағаш қорабында балтамен шауып өлтіреді. Сюзан үйге келгенде, Мартин өзінің шынайы болмысын ашқаннан кейін оны бөлмесінде тұтқынға алады. Ол Сьюзанды жыныспен қоректену үшін киімін шешуге мәжбүрлейді, ал Сьюзанның анасының денесін "төлем беруші қонақтардың" бірі Джерри Хендерсон ағаш қорасынан табады. Ол полицияны шақырады, ол кезде Шаши Мартин туралы шындықты біліп, Сьюзанды құтқару үшін үйге жүгіреді. Полиция Сюзанның үйіне келіп, Мартин оны өлтірер алдында ұстап алады. Олар Сьюзанның бөлмесіне шабуыл жасап, үш рет атыс естіледі және Мартиннің айнадағы өзінің бейнесіне атқандығын біледі. Ол өзін Джорджи деп танып, Мартинді өлтіргенін айтады. Сюзанның денесі жараланбаса да, қатты дірілдеді. Мартин психиатриялық аурухананың камерасында өзінің жоғалтқан сүйіктісі Сьюзанды м�...

Өндіріс жазбалары

1967 жылдың қазан айында Джон Боултинг Хейли Миллс пен Хайвелл Беннетпен фильм түсіретінін хабарлады, олар Боултингтермен бірге "Отбасы жолы" фильмін түсірген еді. Фильмнің атауы әлі қойылмағанын айтты. Фильмді Джордж В. Джордж және Фрэнк Гранат жасады, олар Хейли Миллспен бірге "Претти Полли" фильмін жасаған болатын. Түсірілім 1968 жылдың 2 қаңтарында басталды. Фильм British Lion Films пен National General Pictures атты жаңа американдық компанияның бірлескен өндірісі болып табылды.

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Бернард Херрман жазған, және ол қорқынышты сыбызғы үнімен ерекшеленеді. Бұл тақырып Квентин Тарантиноның "Kill Bill" фильмінде, қауіпті Элль Драйвер (Дарил Ханна) ауруханада медбике рөлін ойнағанда, сондай-ақ "Death Proof" фильмінде Розарио Доусонның кейіпкерінің қоңырау үні ретінде, "American Horror Story" (2011–2021) сериалының бірнеше эпизодтарында, Малаялам тіліндегі "Chappa Kurishu" үнді фильмінде Фахад Фазиль кейіпкерінің iPhone-ның қоңырау үні ретінде, және бенгал фильмі "Chotushkone" де Парамбрата Чаттерджи кейіпкерінің телефонының қоңырау үні ретінде қолданылған. Жақында ғана Honda-ның 2015 жылғы автомобиль жарнамасында да пайдаланылды. Stylotone Records бұл музыканы 5 мамыр 2016 жылы жарық көрген делюкс LP жинағының бір бөлігі ретінде қайта шығарды. Бұл тақырып Rob $tone-ның "Chill Bill", Grooveman Jones-тың "The Hidden Interest" және Ava Max-тың “Get Outta My Heart” әндерінде де үлгі ретінде қолданылды.

Дау

Фильм Мартиннің әрекеттерінің катализаторы ретінде Даун синдромын, кейіннен "монголизм" деп аталғанды, пайдалануымен әйгілі. Фильмнің көрсетіліміне дейін британдық цензураға шағым хаттары жіберілді, оның ішінде Ұлттық Психикалық Денсаулық Қауымдастығынан келген хат та болды. Фильмнің медициналық кеңесшісі, профессор Лайонел Пенроуз, өзінің атын фильм тізімінен алып тастауды сұрады. Рой Боултинг бұл шағымдар оны "соққыға түсірді, таң қалдырды және терең өкініш пен күйзеліс сезімін тудырды" деді. Осыған байланысты фильм жасаушылар титрлерге дейін дауыстық түсіндірме қосты:
"Осы фильмнің продюсерлері фильмде бұрын айтылғанды қайта баса айтқысы келеді: монголизм мен психоздық немесе қылмыстық мінез-құлық арасында белгілі ғылыми байланыс жоқ." Осы қосымшадан кейін де, сол кездегі Мемлекеттік хатшы, Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру министрі Дэвид Энналс: "Мен фильмді фильм ретінде сынағым келмейді. Бірақ мен фильмнің алдындағы ескертуге қарамастан, оның мұндай байланыс бар деген ой тудыруы өте өкінішті деп санаймын" деді. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл туралы "шынымен де деликатты мәселе" деп жазды, содан кейін фильмді "сыйлықтан гөрі мазасыз ететін, және әрине, мейірімділікке қарағанда көбірек ойдан туған" деп сипаттады.

Сыни қабылдау

"The Guardian" басылымы фильмді "нашар, ұсақ-түйек және күлкілідей болжамды" деп атады. "The Observer" оны "көрнекті коммерциялық психологиялық триллер, егер оның зиянды салдары болмаса, толыққанды қорқынышты болар еді" деп, фильм аға бауырдың кейіпкері болмағанда жақсырақ болар еді деп мәлімдеді. "Лос-Анджелес таймс" газеті оны "керемет тартымды, жүректі аударарлық" деп сипаттады. Filmink оны "Миллстің тек реакция білдіруден басқа ештеңе істемейтін, аса жақсы фильм емес деп атады. Менің ойымша, Боултинг оны Хичкок стиліндегі сары шашты актриса ретінде жасауға тырысқан, бірақ ол өте әлсіз және фильмде Хичкок, Сет Холт немесе Фредди Фрэнсис сияқты режиссерлік шеберлік жоқ".