Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылы Линдси Андерсонның британдық фильмі, 1973 жылғы фильм.
1973 British film by Lindsay Anderson
the 1973 film
"О, бақытты адам!" – Линдси Андерсон режиссерлік еткен 1973 жылғы британдық комедиялық драмалық фантастикалық фильм. Басты рөлде Мик Трэвистің рөлін орындайтын Малькольм Макдауэлл бар, ол бұл рөлді алғаш рет Андерсонның "Егер" (1968) фильміндегі наразы публик мектеп оқушысы рөлінде ойнаған. Фильм 1973 жылғы Канн кинофестиваліне іліккен.
O Lucky Man! is a 1973 British comedy drama fantasy film directed by Lindsay Anderson, and starring Malcolm McDowell as Mick Travis, whom McDowell had first played as a disaffected public schoolboy in his first film performance in Anderson's if (1968). The film was entered into the 1973 Cannes Film Festival.
Сюжет
Фильм сюжеттен тыс қысқа фрагментпен басталады. "Бір кезде" деген атағы бар фильмнің қара-ақ, үнсіз, түйіршікті тізімі – аты аталмаған елдегі шаруалар кофе дәндерін жинап жатыр, ал қарулы бригадирлер олардың арасына қатыгездікпен араласып жатыр. Бір жұмысшы (қара шашы мен мұрты бар Макдауэлл) бірнеше дәнді ("Таңғы асқа кофе") қалтасына салады, бірақ оны бригадир көреді. Ол келесіде семіз ақсүйек судьяның алдында тұрады, судья темекісін алып тастап, "Кінәлі" деп айтуға ғана үлгереді. Содан кейін бригадир пышақты шығарып, қолдары ағашқа байланған бақытсыз жұмысшының білегіне қояды, оның бірнеше дәнді ұрлағаны үшін қолынан айырылатынын көрсетеді. Пышақ көтеріліп, құлайды, және біз Макдауэллдің үнсіз айқайлап, артқа шегінгенін көреміз. Сцена қараңғы болады, экранға "ҚАБІЛЕТТІ" деген сөз шығады және оны толтыру үшін жылдам кеңейеді. Саяхаты барысында Трэвис Алан Прайстің саундтректегі көптеген әндер арқылы нығайтылған сабақты үйренеді: ол табысқа жету үшін өз принциптерін тастауы керек, бірақ ол кездесетін басқа кейіпкерлерден айырмашылығы, ол әлемнің зұлымдықтарынан өзін алыстатуға мүмкіндік беретін тәуелсіз идеализмді сақтауы керек. Бастапқыда Трэвистің мақсаты ақша мен материалдық байлыққа ие болу. Ол кофе сатушысынан (Англияның солтүстік-шығысында және Шотландияда "Империалдық кофе" үшін жұмыс істейді) үкіметтік мекемеде азаптауға ұшыраған құрбанға және доктор Миллардың қадағалауымен медициналық зерттеу нысанына айналады. Трэвистің тәжірибесімен қатар, фильм 1960 жылдардағы Ұлыбританияның империялық өмірінен бас тартып, бірақ шетелдік диктаторлармен жемқорлық арқылы әлемде белгілі бір ықпалды сақтап қалатынын көрсетеді. Қызының зұлым өнеркәсіпші Сэр Джеймс Берджестің қызы екенін білгеннен кейін, ол Берджестің жеке көмекшісі болып тағайындалады. Зингараның диктаторы доктор Мундамен, қатыгез полицейлік мемлекетпен, бірақ дамыған әлемнің бай адамдары үшін ойын-сауық ортасы болып табылатын жермен, Берджес режимге PL45 "бал" деп аталатын химиялық затты сатады, оны көтерілісші аймақтарға шашырату үшін қолданады (оның әсері напалмға ұқсас). Берджес Трэвистің алаяқтық жасағаны үшін кінәлі деп танып, оны бес жылға түрмеге қамауға алады. Фильм бес жылға созылады, ол кезде Трэвис жазасын аяқтап, үлгілі тұтқынға айналады және гуманизмге беледі. Ол жаңадан тапқан идеализміне қарсы шабуылдар сериясына тап болады, соңында ол көмектесуге тырысқан кедейлердің шабуылына ұшырайды. Фильмнің соңғы сахнасында ол фильмге кастингке қатысады, Линдсей Андерсон өзі фильмнің режиссері рөлін ойнайды. Оған әртүрлі реквизиттер беріледі, соның ішінде мектеп кітаптары мен автоматтары бар. Микке күлімсіреуді сұрағанда, ол үнемі себебін сұрайды. Режиссер Трэвиске сценарийін лақтырады, өйткені ол одан не талап етілетінін түсінбейді. Қараңғылыққа кескеннен кейін (фильмде қолданылатын тәсіл), Миктің бетінен түсіністік көрінісі өтеді. Содан кейін сахна барлық актерлердің қатысуымен би билейтін кешті көрсетеді.
The film opens with a short fragment outside the plot. Grainy, black and white, and silent, a title "Once Upon a Time" leads to peasant labourers in an unnamed country picking coffee beans while armed foremen push rudely between them. One worker (McDowell with black hair and moustache) pockets a few beans ("Coffee for the Breakfast Table") but is seen by a foreman. He is next seen before a fat Caucasian magistrate who slobbers as he removes his cigar only to say "Guilty." The foreman draws his machete and lays it across the unfortunate labourer's wrists, bound to a wooden block, revealing that he is to lose his hands for the theft of a few beans. The machete rises, falls, and we see McDowell draw back in a silent scream. The scene blacks out, the word NOW appears onscreen and expands quickly to fill it. During his journey, Travis learns the lesson, reinforced by numerous songs in the soundtrack by Alan Price, that he must abandon his principles in order to succeed, but unlike the other characters he meets he must retain a detached idealism that will allow him to distance himself from the evils of the world. Initially Travis is motivated by money and material wealth. He progresses from coffee salesman (working for Imperial Coffee in the North East of England and Scotland) to a victim of torture in a government installation and a medical research subject, under the supervision of Dr. Millar. In parallel with Travis's experiences, the film shows 1960s Britain retreating from its imperial past, but managing to retain some influence in the world by means of corrupt dealings with foreign dictators. After finding out his girlfriend is the daughter of Sir James Burgess, an evil industrialist, he is appointed Burgess' personal assistant. With Dr. Munda, the dictator of Zingara, a brutal police state which nevertheless manages to be a playground for wealthy people from the developed world, Burgess sells the regime a chemical called PL45 'Honey' for spraying on rebel areas (the effects resemble those of napalm). Burgess connives at having Travis found guilty of fraud, and he is imprisoned for five years. The film then cuts to five years on, when Travis has finished his sentence, become a model prisoner, and converted to humanism. He is quickly faced with a bewildering series of assaults upon his new found idealism, culminating in a scene in which he is attacked by down and outs whom he has been trying to help. The final scene of the film shows him becoming involved in a casting call for a film, with Lindsay Anderson himself playing the director of the film. He is given various props to handle, including a stack of schoolbooks and a machine gun. When asked to smile Mick continually asks why. The director slaps Travis with his script book after he fails to understand what is being asked of him. After a cut to black (a device used throughout the film) a slow look of understanding crosses Mick's face. The scene then cuts to a party with dancing which includes all of the cast celebrating.
Өндіріс
Фильм бастапқыда Макдауэллдің жасөспірім шағы мен 20 жасында кофе сатушы болып жұмыс істеген кездегі тәжірибесі туралы жазылған сценарий ретінде басталды. Андерсон бұл нұсқасына көңіл бөлмеді, содан кейін Дэвид Шервин сценарийді өңдеумен айналысты. Алайда, Шервин сол кезде жеке мәселелермен күресіп жатқандықтан, Андерсон өзі бірнеше сахна жазуға мәжбүр болды, бірақ ол мұндай қабілетінің жоқ екенін ойлады. Андерсон чех операторы Мирослав Ондржичекпен жұмыс істеуден күткендей әсер алмады. Фильм түсіріліп жатқанда режиссер ретінде өзінің шеберлігіне күмәнданып, фильмге жеткілікті дайындық жасалмағанын сезді. Патрисия рөлі түсірілім барысында басқа актрисаға берілді. Алғашқыда бұл рөлді сол кезде бірнеше қорқыныш фильмдерінде ойнап, танымал болған Фиона Льюис сомдады. "Британия ауруханасы" (1982) Мик Трэвистің қатысуымен түсірілген фильмдер трилогиясын аяқтады, сонымен қатар доктор Миллар да қайтадан көрінеді.
The film originally began as a script written by McDowell about his experiences as a coffee salesman in his late teens and early 20s. Anderson was unhappy with this treatment, and David Sherwin worked on the script. Sherwin though was undergoing personal problems at the time, which necessitated Anderson writing a few scenes himself, a skill he did not feel he had. Anderson found working with Czech cinematographer Miroslav Ondříček much less rewarding than he had on if He also doubted his own skills as a director during the film's making, and felt that the film had insufficient preparation. The role of Patricia was recast during production. Originally, Fiona Lewis, best known for appearing in several horror films around this time, played the role. Britannia Hospital (1982) completes the trilogy of films featuring Mick Travis, which also sees the return of Dr. Millar.
Саундтрек
Алан Прайс Линдсей Андерсонның Прайс және оның Англияда гастрольде жүрген тобы туралы деректі фильм түсіргісі келгенін, бірақ олар орындаған әндердің лицензиялық құны тым жоғары болғандықтан мүмкін болмағанын айтты. Шервин мен Макдауэлл сценарийді жазғанда Андерсон Прайс музыкасын жазу керек деп шешті және оған сценарийді жіберіп, әндерді қай жерде пайдалануды қалағанын көрсетті. Прайс түсірілім басталғанға дейін дерлік барлық әндерді жазды. Андерсон Прайстың рөлін бір түрі грек хоры ретінде қарастырды, ол оқиғаға түсініктеме беретін және соңында оның бір бөлігіне айналатын рөл болды. Саундтрек 1973 жылы Warner Bros. Records компаниясы арқылы винилдік альбом ретінде шығарылды. АҚШ-та ол 1973 жылдың 11 тамызында Top LPs & Tape тізіміне еніп, 14 апта тізімде болды, ең жоғары көрсеткіші 117-ші орынды құрады. Музыка 1974 жылы BAFTA сыйлығын «Үздік фильм музыкасы» номинациясында жеңіп алды. 1973 жылы Creem журналындағы шолуында Роберт Кристагау былай деді: «Прайс сияқты өткір, көңілді музыка шебері (ескеріңіз: This Price is Right, Parrot) Линдсей Андерсон сияқты мақтанғақ, тойып жеген алаяқпен қалай табысады? Мақтанғақ, тойып жеген фильмде өткір, көңілді музыка шеберінің символын ойнау арқылы. Екі-үш шебер саяси ән 25 минуттан кем уақытты құрайтын альбомды құтқара алмайды. Бұл түсінікті – фильм бір сағатқа (немесе үш сағатқа) тым ұзақ».
Alan Price said Lindsay Anderson wanted to make a documentary about Price and his band touring England, but the cost of licensing songs they performed was too high. As Sherwin and McDowell developed the script, Anderson decided Price should write the score and sent him the script, indicating where he would like songs to appear. Price wrote nearly all the songs before filming started. Anderson conceived of Price's role as a kind of Greek Chorus, both commenting on and finally appearing as part of the action. The soundtrack was released as a vinyl album, by Warner Bros. Records, in 1973. In the U. S., it entered the Top LPs & Tape chart on 11 August 1973, and spent 14 weeks on the chart, peaking at no. 117. The score won the 1974 BAFTA Award for Best Film Music. Reviewing for Creem in 1973, Robert Christgau said, "How does an acerbic, good humored music journeyman like Price (find: This Price is Right, on Parrot) fall in with a pompous, overfed con man like Lindsay Anderson? By playing the Acerbic, Good Humoured Music Journeyman Symbol in a pompous, overfed movie. Two or three deft political songs do not redeem an LP that runs under 25 minutes despite filler. It figures—the movie is an hour (or three hours) too long."
Қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында 20 сыншының пікірлерінің 80% оң баға алды, ал орташа бағасы 10-нан 7,7 балға тең. The New York Times газетінен Винсент Канби бұл фильмге 4 балдық шкала бойынша 2 бал берді және былай деп жазды: "Шамамен үш сағатқа созылатын фильмді көру үнемі шаршатумен қатар, ешқашан үйлеспейтін суреттерді бақылау сияқты. Нәтиже фильм жасаушылардың ниетіне сай келмейді. Фильмнің масштабты жоспары мен өндіріс сапасына қарағанда, фильмнің әзіл-қалжыңы тым әлсіз және формалды."
On Rotten Tomatoes 80% of reviews from 20 critics reviews were positive with an average rating of 7.7 out of 10. Vincent Canby of The New York Times rated it 2 out of 4 and wrote: "Staying with it through its almost three hour running time becomes increasingly nerve racking, like watching superimposed images that never synchronize. The result does not match the ambition of the intention. The wit is too small, too perfunctory, for the grand plan of the film and the quality of the production itself."
Версиялар мен үйдегі медиа
Бірнеше түрлі редакциялар бар, кейбір американдық нұсқалары фильмнің соңына жақын, жұмысшы табының пародиалық өзін-өзі өлтіруімен қоса, шамамен жиырма минутты алып тастады. Тіпті британдық VHS-тің екеуі де 80-жылдардың басында BBC-де көрсетілген фильмдегі (Трейвис өзінің өнеркәсіп меценатының үйінде әлеуметтік жағдайын тексеріп көрген) кем дегенде бір көріністі жойды. Алғашқы редакторлық нұсқасы 183 минутты құрады, бірақ дистрибьютор қысқартылған нұсқаны сұрады. Кинотеатрларда көрсетілген нұсқасы 168 минут болды, бұл монтаж кезінде "16-роликтің" кездейсоқ жоғалтылуының нәтижесінде болды. 30 қазан 2007 жылы 2 дискілік арнайы басылымның 1-аймақтық DVD-сі шықты, оған Малкольм Макдауэлл, Дэвид Шервин және Алан Прайс түсіндірмелерімен қатар, "О, сәтті Малкольм!" толықметражды деректі фильмі де кірді.
A number of different edits exist, with some American prints removing around twenty minutes including the working class parody suicide, just before the conclusion of the film. Even both British VHS releases delete at least one scene present in the BBC broadcast of the film (Travis testing his status in the home of his industrialist patron) in the early eighties. The original editor's cut was 183 minutes, but the distributor demanded a shorter version. The cinema release was 168 minutes, achieved by accidentally missing "roll 16" during an editing session. A 2 disc special edition Region 1 DVD, including commentary by Malcolm McDowell, David Sherwin and Alan Price, and the feature length documentary O Lucky Malcolm!, was released 30 October 2007.