Кіріспе

Холирудхаустың жоғары констебльдері – Шотландия астанасы Эдинбургтегі Мемлекет басшысының ресми резиденциясындағы салтанатты күзетшілердің шағын тобы. Олар 16 ғасырдың басында Холирудта тұратын монархты қорғау, сондай-ақ сарай мен аббатты күзету және сарай аумағында және Холируд аббаттығының қасиетті аумағында заң мен тәртіпті сақтау мақсатымен құрылған.

Аббатханадағы заң мен тәртіп

Холируд аббаттығы шамамен 1130 жылы салынған, оның жарғысы сот өткізу құқығын берді. Британ аралдарындағы шіркеулер сияқты, аббаттық та аббаттың айналасындағы бес шақырымдық аумақта баспана ұсынды, онда қылмыс және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен келгендер шіркеу сотынан аяушылық пен әділдік іздеу үшін қашып келуге болатын. Аббатқа баспана іздеушілер Холирудхаус сот судьясының алдына баратын. 1500 жылдары Холируд сарайы аббатқа жақын орналаса бастады. Уақыт өте келе сарай патшалық резиденция ретінде жиі пайдаланылатын болды, онда аристократия өкілдері мен шетелдік дипломаттар қабылданып, Шотландия Парламенті мен Жеке кеңес кейде отырыстар өткізетін. Аббат пен қасиетті аумақтың осы маңызды орынға жақындығын ескере отырып, монархты және олардың қонақтарын аббатта баспана іздеген қауіпті тұлғалардан қорғау үшін күзетші қажет болды. Монарх пен сарайды қорғау үшін алғашқы констебльдер 1500 жылдары тағайындалды. 1617 жылғы заң констебльдердің «әр қала әкімдері арқылы бүкіл елден таңдалуы керек» деді. Олардың тарихына байланысты кейбір адамдар констебльдер әлі де жұмыс істеп тұрған ең көне құқық қорғау органы деп санайды. Уақыт өте келе аббаттың жанына баспана іздеген жоғарғы топ өкілдерін орналастыру үшін ғимараттар салынды. Мұндай ғимараттардың бірі – Аббат Странды. Бұл ғимараттардың тұрғындары «Аббат Лэрдтары» деп аталды (олардың ең танымалдарының бірі – Конте д’Артуа, кейін Франция королі Карл X). Аббаттың қасиетті аумағындағы халықтың өсуіне және тұрғындардың мәртебесіне байланысты констебльдер сарай және Холируд аббаттығының қасиетті аумағында заң мен тәртіпті сақтауға кірісті. Жоғары констебльдердің тарихи міндеттерінің бірі – аббаттың және оның қасиетті аумағының шекараларын аралау кезінде судьяға көмектесу және сүйемелдеу, «қасиетті аумақтың шекаралары ретінде белгілі және анықталған нәрселерге ешқандай қол сұғылмауын» қамтамасыз ету.

Құрмет сақшысы

Аббатхананың жоғары констебльдері кем дегенде 1825 жылдан бері белгілі бір салтанаттық міндеттерді атқарып келді, олар Франция королі Карл X-тің серігі, герцогиня де Граммонттың мәйітін Корольдік мазардан Лейттегі француз фрегатына сүйемелдеу үшін жиналған. Олар сондай-ақ, Виктория патшайымының сапарлары мен одан бұрынғы шараларда Құрметті гвардия ретінде де қызмет еткен. Алайда, 1863 жылға дейін Холирудхаус сарайының Құрметті гвардиясының рөлі оларға ғана жүктелді. Аббатхананың бейлісі констебльдердің бұрын бұл рөлді қабылдауға құлшынбағанын, себебі ол халбертті алып жүруді талап еткенін, бірақ енді олар халбертті пайдалануды тоқтатып, оның орнына таяқшаны қолданатынын атап өтті. Гвардия капитаны жоғары констебльдер модераторынан бөлек қызмет етті, ал жоғары констебльдер Құрметті гвардия ретінде міндеттерді атқарар кезде, модератор емес, Гвардия капитанының басшылығымен орындайды. Одақтың қабылдануынан кейін шотланд ақсүйектері Вестминстердегі Лордтар палатасында шотланд өкілдері ретінде отыру үшін өздерінен 16 адамды сайлай алатын. Дауыс беру Холируд сарайында өтті, ал жоғары констебльдер жиын кезінде ақсүйектердің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, сайлау процесінде тәртіп сақтады. Жылдар бойы көптеген ақсүйектер сот ісінде жоғары констебльдер мен Құрметті гвардияның қажеттілігін күмәндандырды, бұған бейлі «процестің қадір-қасиеті мен реттелігін» қамтамасыз ететінін жауап берді. 1880 жылдары Сент-Джайлсты қайта жаңарту кезінде жоғары констебльдер оңтүстік шіркеуге боялған шыны терезе сыйлады. Терезеде Шотландияның Корольдік гербі, Холируд сарайының мұрагерлік сақшысының қаруы, Холируд аббаттығының негізін қалау туралы аңыз және жоғары констебльдердің өзінің белгілері бейнеленген.

Құрылымы

Жоғары констебльдердің саны 30-ға жетеді (бірақ бұл сан тарихи тұрғыдан өзгеріп отырған). Жоғары констебльдерді Holyroodhouse билігі тағайындайды. Модератор – бұл органның басшысы, бірақ олар Құрметті сақшы міндетін атқарып жатқанда (сол кезде күзет капитаны басшылық етеді). Вице-модератор лауазымы 1862 жылы енгізілді, оны зейнеткерлікке шыққан Модератор атқарады. Хирург лауазымы хатшыдан кейін келеді. 1869 және 1871 жылдар аралығында Батонды сақтаушы лауазымы құрылды. Құрметті мүшелікке ие болу мүмкіндігі болған, бірақ оның саны аз. Көбінесе бұрынғы Жоғары констебльдерге (1861, 1890 және 1901 жылдары). Кейде Эдинбургтің лорд-провостына да құрметті мүшелік берілген. Констебльдердің алғашқы орны – күзет бөлмесі, ол 1857 жылы жаңа орынға ауыстырылды. Бүгінде констебльдер Аббат сотында орналасқан, ол 1958 жылы ескі түрмемен бірге қайта жаңартылды (түрме Бейли кеңсесіне айналдырылды). Олар Шотландия Корольдік үйінің құрамына кіреді. Олар Патша мен оның қонақтарына сарайда, банкеттер мен бақша кештері сияқты мемлекеттік шараларда құрмет сақшысын ұйымдастырады. Сондай-ақ, Holyroodhouse сарайында Шотландияның Лорд-оң констеблінің жеке күзетшілері – Партизан сақшылары және Корольдің Шотландиядағы жеке күзетшісі болып табылатын Royal Company of Archers та қатысады.

Униформа

1910 жылы король Георг V жоғары констебльдерге күміс түймелі көк матадан жасалған форма және бір жағы бүгілген ерекше көк шапан ұсынды.