Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз кардиналы (1460–1510), оның жүрегі туысы, сонымен қатар кардинал.
French cardinal (1460–1510)
his nephew, also a cardinal
Жорж д’Амбуаз (1460 – 25 мамыр 1510) – француз рим-католик кардиналы және мемлекеттік министр. Ол Амбуаз әулетіне жатады, бұл әулет зор ықпалға ие болған ақсүйек отбасы: оның тоғыз бауырының төртеуі епископ болған. Оның әкесі, Пьер д’Амбуаз, Шомон графы, Карл VII және Людовик XI-нің жеке кеңесшісі және Римдегі елшісі болды. Жорждың үлкен ағасы Карл, Франция аймағының, Шампан және Бургундияның губернаторы және Людовик XI-нің кеңесшісі болды.
Georges d'Amboise (1460 – May 25, 1510) was a French Roman Catholic cardinal and minister of state. He belonged to the house of Amboise, a noble family possessed of considerable influence: of his nine brothers, four were bishops. His father, Pierre d'Amboise, seigneur de Chaumont, was chamberlain to Charles VII and Louis XI and ambassador at Rome. Georges' eldest brother, Charles, was governor of the Île de France, Champagne and Burgundy, and councillor of Louis XI.
Алғашқы жылдар
Жорж д’Амбуаз Шамон-сюр-Луардағы отбасылық қамалға туды. Ол он төрт жасқа толғанда әкесі оған Монтабан епископтығын сатып алды, ал XI Людовик оны өз қайырымдастарының бірі етіп тағайындады. Ересек болған соң д’Амбуаз Орлеан герцогы Луидің жақтастарына қосылды, оның ісі үшін Корбейде түрмеге қамалды, ал патшаның құрметіне оралғанда Нарбон архиепископтығына (1482 жылдың 18 маусымы) көтерілді, бірақ папа оны бекітуден бас тартты; кейін ол Руан епископтығына (1493) ауысты. Орлеан Нормандия губернаторы болып тағайындалғанда, д’Амбуаз оның бас лейтенанты болды. 1498 жылы Орлеан герцогы XII Людовик ретінде таққа отырды, ал д’Амбуаз кенеттен кардинал (1498 жылдың 17 қыркүйегі) және премьер-министр қызметіне тағайындалды. 1498 жылдың желтоқсанында ол мемлекеттік қажеттіліктер үшін корольдің Жанна де Валуамен жасаған некесін жойды; король 1499 жылдың қаңтарында корольдың жесірі Анна де Бретанға үйленді.
Georges d'Amboise was born at the family castle in Chaumont sur Loire. He was only fourteen when his father procured for him the bishopric of Montauban, and Louis XI appointed him one of his almoners. On arriving at manhood d'Amboise attached himself to the party of Louis, duc d'Orléans, in whose cause he suffered imprisonment at Corbeil, and on whose return to the royal favor he was elevated to the archbishopric of Narbonne, (June 18, 1482) in which the pope refused to confirm him; after some time he changed his see for that of Rouen (1493). On the appointment of Orléans as governor of Normandy, d'Amboise became his lieutenant general. In 1498 the duc d'Orléans mounted the throne as Louis XII, and d'Amboise was suddenly raised to the high position of cardinal (September 17, 1498) and prime minister. In December 1498, he obtained, for reasons of state, the annulment of the marriage of the king to Jeanne de Valois; the king married Anne de Bretagne, widow of the king, in January 1499.
Италия соғыстары
Оның сыртқы саясатын Италиядағы француз билігін Милан аймақтарын басып алу арқылы күшейту мақсаты жетеледі, осы тұрғыда ол Этьен де Веск саясатын жалғастырушы ретінде қарастырылуы мүмкін. 1499 жылдың 9 ақпанында ол Венециямен шартқа қол қойды, оған Папа Александр VI да қосылды. Ол Людовикпен бірге 1499 жылдың 6 қазанында Миланға кірді; оған француз бақылауындағы сол провинцияны ұйымдастыру міндеті жүктелді, содан кейін қарашада Францияға оралды. 1500 жылдың наурыз айында Людовико Сфорцаның пайдасына көтеріліс болғаннан кейін кардинал генерал-лейтенант болып тағайындалды; ол Милан герцогтығын қайтарып алды және Сфорцаны тұтқын ретінде Францияға жіберді. Ол 23 маусымда Лион қаласына жеңіспен кірді және Людовик XII-ден Ломелло графы титулын алды. Кардинал 1501 жылдың басында Неапольді басып алуға жасалған әрекет үшін Италияға қайта оралды; 1501 жылдың қазан айында ол Трентоға елші ретінде барды. Оның Франциядағы басшылығы көп жағынан ізгі ниетпен және пайдалы болды. Экономикалық және әділ патшаға қызмет ету мүмкіндігіне ие болғандықтан, ол салықтарды азайта алды, әскерлер арасында тәртіп орнатты және, ең бастысы, 1499 жылғы жарлықтар арқылы әділеттік жүйесін жақсартты. Ол сондай-ақ шіркеу реформасына, әсіресе монастырларды реформалауға ынталы болды; және ол көптеген лауазықтарды бір адамға біріктіру мүмкіндігін пайдаланбағаны үшін жоғары бағаланды. Ол үлкен сомадағы табысын қайырымдылыққа жұмсады және 1504 жылы басталған оба мен ашаршылықтың алдын тоқтату үшін тырысты.
His foreign policy was animated by the aim of increasing French power in Italy by the conquest of the Milanese territories, in which he can be seen as the continuator of the policies of Étienne de Vesc. On 9 February 1499, he signed a treaty with Venice to which Pope Alexander VI adhered. He accompanied Louis and entered with him into Milan 6 October 1499; he was charged with organizing that province under French control, then returned to France in November. After the revolt of March 1500 in favor of Ludovico Sforza, the cardinal was appointed lieutenant general; he retook the duchy of Milan and sent Sforza to France as a prisoner. He made a triumphal entrance into Lyon on 23 June and received from Louis XII the countship of Lomello. The Cardinal returned to Italy at the beginning of 1501 for the attempted conquest of Naples; he went to Trent as ambassador in October 1501. His administration in France was, in many respects, well intentioned and useful. Having the good fortune to serve a king who was both economical and just, he was able to diminish the imposts, to introduce order among the soldiery, and above all, by the ordinances of 1499, to improve the organization of justice. He was also zealous for the reform of the church, and particularly for the reform of the monasteries; and it is greatly to his credit that he did not avail himself of the extremely favorable opportunities he possessed of becoming a pluralist. He regularly spent a large income in charity, and he labored strenuously to stay the progress of the plague and famine which broke out in 1504.
Май мұнарасының құрылысы
Руан соборының Май мұнарасы 16 ғасырдың басында салынған. Д’Амбуаз ораза айында шамдарда қымбат майдың орнына май жағуға рұқсат берген, ал мұндай рұқсат үшін әр дін аймағынан алты денье Турне төлем алынған. 1501 жылы мұнара үшін қоңырау құйылып, ол Жорж д’Амбуаздың құрметіне аталған. 1786 жылы ол жарылып, Франция революциясы кезінде зеңбіректер жасау үшін қайтадан балқытылды.
The Butter Tower of Rouen Cathedral was erected in the early 16th century. d'Amboise had authorised the burning of butter instead of oil, which was scarce, in lamps during Lent, collecting monies of six deniers Tournois from each diocesan for this permission. A bell for the tower was cast in 1501 and named for George d'Amboise. It cracked in 1786 and was melted down for cannon during the French Revolution.
Папалық құрметіне ұмтылу
Папа Александр VI (1492–1503) қайтыс болғаннан кейін, 1503 жылдың қыркүйек айында өткен папалық конклав кезінде ол папа болуға ниеттенді. Ол Рим қақпаларында француз әскерлерін орналастырған болатын, олардың көмегімен конклавты қорқытып, оны өзінің пайдасына сайлауға мәжбүрлей алатын еді; бірақ оны өзінің беделіне сенуге көндірді; әскерлер таратылды, және итальяндық Пий III (1503) тағайындалды; содан кейін, Пийдің бір ай ішінде қайтыс болуына байланысты, тағы бір итальяндық, Юлий II (1503–13) сайланды. 1503 жылдың 4 желтоқсанында кардинал д’Амбуаз өтемақы ретінде Францияда және Авиньонда өмір бойына папалық легат атағын алды.
On the death of Pope Alexander VI (1492–1503) he aspired to the papacy during the papal conclave, September 1503. He had French troops at the gates of Rome, by means of which he could easily have frightened the conclave and induced them to elect him; but he was persuaded to trust to his influence; the troops were dismissed, and an Italian was appointed as Pius III (1503); and again, on the death of Pius within the month, another Italian, Julius II (1503–13), was chosen. On 4 December 1503 Cardinal d'Amboise received as compensation the title of papal legate for life in France and of Avignon.
Камбрей лигасы
Ол 1504 жылғы Блуа келісімінің, ал 1508 жылы Венецияға қарсы Камбрей лигасының келіссөзшілерінің бірі болды. 1509 жылы ол тағы да Людовик XII-ге Италияға бірге жолға шықты, бірақ Лион қаласына келген соң, асқазанға шаққан қатыгез подаградан (сүректік ауру) зардап шекті. Ол 1510 жылдың 25 мамырында сол жерде қайтыс болды. Оның денесі Руан қаласына жеткізілді, және сол қаланың соборында оның естелігіне, дұға етіп тізе бүккен бейнесі салынған әсем мазар орнатылды. Өмірі бойы ол әдебиет пен өнерді қолдаған білімді меценат болды, және оның бұйрығымен Руан қаласының жанында Гейлон сарайы салынды. Амбуаз қаласының маңыздылығының көп бөлігі Жорж д'Амбуаздың даңқына байланысты, алайда оның ата-тегі олардан атын алған шатодан айырылған. Оның туыстары Луи д'Амбуаз, Жорж II д'Амбуаз және Франсуа Гийом де Кастелану де Клермон-Людеве де кардинал дәрежесіне көтерілді.
He was one of the negotiators of the disastrous Treaty of Blois (1504), and in 1508 of the League of Cambrai against Venice. In 1509 he again accompanied Louis XII into Italy, but on his return he was seized at the city of Lyon with a fatal attack of gout in the stomach. He died there on 25 May 1510. His body was removed to Rouen; and a magnificent tomb, on which he is represented kneeling in the attitude of prayer, was erected to his memory in the cathedral of that town. Throughout his life he was an enlightened patron of letters and art, and it was at his orders that the Château de Gaillon near Rouen was built. The town of Amboise owes much of its importance to the renown of Georges d'Amboise, whose forebears, however, forfeited the château whence they derived their name. His nephews Louis d'Amboise, Georges II d'Amboise and François Guillaume de Castelanu de Clermont Ludéve were also made cardinals.
Танымал мәдениет
Оның әкімшілік қабілеті соншалық болды, оның қазір қолданылмайтын "Laissez faire à Georges" (ағылшын тілінде: "Жоржқа істесін") деген ұранының бастаушысы екеніне сенеді. Бұл тіркес алғаш рет француз тілінде 17 ғасырдың ортасында пайда болған, бірақ оның 20 ғасырдың американдық "Жорж жасасын" деген сөзге қатысы, көбінесе, жай ғана зардаптық болып келеді.
His capacity as an administrator was such that he is believed to be the original "Georges" of the now obsolete catchphrase "Laissez faire à Georges" (English: "Let George do it"). The idiom apparently first appears in French in the mid 17th century, but its relationship to the 20th century American saying "Let George do it" is most likely coincidental.