Марсель Лефевр: Француз архиепископы және католик дәстүршілігінің қайта жаңғыртушысы

Кіріспе

Француздық дәстүрлі католик архиепискобы (1905–1991)

Марсель Франсуа Мари Жозеф Лефевр (maʁsɛl fʁɑ̃swa maʁi ʒɔzɛf ləfɛvʁ; 29 қараша 1905 – 25 наурыз 1991) – қазіргі дәстүрлі католиктік дінге әсер еткен француз католик архиепискобы. 1970 жылы Екінші Ватикандық собор аяқталғаннан кейін бес жыл өткен соң, ол Швейцарияның Экон ауылында дәстүрлі үлгіде семинаристерді даярлау үшін қоғам құрған X Святитель Пий қоғамын (SSPX) құрды. 1988 жылы Папа Иоанн Павел II архиепископ Лефеврдің «шкіркеу заңдарында көзделген қауымнан шығарылудың ауыр жазасын алғанын» жариялады, себебі ол Папаның тікелей тыйымына қарамастан төрт епископты тағайындаған. Бірақ Лефеврдің сөзіне қарағанда, ол «Қасиетті Тақтың бір епископты тағайындауға берген келісіміне» сүйенген. 1929 жылы діни қызметкер болып тағайындалған ол миссионерлік жұмыс үшін Киелі Рух әулеттеріне қосылды және 1932 жылы Габондағы семинарияда оқытушы болып тағайындалды. 1947 жылы Сенегалдағы Дакардың апостолдық викарі болып тағайындалды, ал келесі жылы Батыс Африка елшілігінің өкілі болды. Еуропаға оралғаннан кейін ол Киелі Рух әулеттерінің Бас басшысы болып сайланды және Папа Иоанн XXIII жариялаған Екінші Ватикан Кеңесінің (1962–1965 жж.) құжаттарын дайындауға және жазуға қатысты. Ол кеңес барысында консервативті топтың маңызды көшбасшысы болды. Кейіннен ол кеңеспен байланысты шіркеудегі белгілі бір өзгерістерге қарсы тұруға жетекшілік етті. Киелі Рух әулеттері талап еткен кеңеске негізделген реформаларды жүзеге асырудан бас тартты және 1968 жылы басшылық лауазымынан кетті. 1970 жылы ол жергілікті епископтың рұқсатымен Швейцарияның Экон ауылында семинаристердің шағын қоғамы ретінде X Святитель Пий қоғамын (SSPX) құрды. 1975 жылы Қасиетті Тақпен қарым-қатынас шиеленіскеннен кейін Лефеврге қоғамды таратуға бұйрық берілді, бірақ ол бұл шешімді елемеді және оның қызметін және өмір сүруін жалғастырды. 1988 жылы Папа Иоанн Павел II-нің тікелей тыйымына қарамастан, ол SSPX-пен жұмысын жалғастыру үшін төрт епископты тағайындады. Қасиетті Тақ дереу ол және рәсімге қатысқан басқа епископтар католик канондық заңы бойынша автоматты түрде қауымнан шығарылды деп жариялады, бірақ Лефевр мұны мойындаудан бас тартты.

Marcel François Marie Joseph Lefebvre (maʁsɛl fʁɑ̃swa maʁi ʒɔzɛf ləfɛvʁ; 29 November 1905 – 25 March 1991) was a French Catholic archbishop who influenced modern traditional Catholicism. In 1970, five years after the close of the Second Vatican Council, he founded the Society of Saint Pius X (SSPX), a community to train seminarians in the traditional manner, in the village of Écône, Switzerland. In 1988, Pope John Paul II declared that Archbishop Lefebvre had "incurred the grave penalty of excommunication envisaged by ecclesiastical law" for consecrating four bishops against the pope's express prohibition but, according to Lefebvre, in reliance on an "agreement given by the Holy See for the consecration of one bishop." Ordained a diocesan priest in 1929, he had joined the Holy Ghost Fathers for missionary work and was assigned to teach at a seminary in Gabon in 1932. In 1947, he was appointed Vicar Apostolic of Dakar, Senegal, and the next year as the Apostolic Delegate for West Africa. Upon his return to Europe he was elected Superior General of the Holy Ghost Fathers and assigned to participate in the drafting and preparation of documents for the upcoming Second Vatican Council (1962–1965) announced by Pope John XXIII. He was a major leader of the conservative bloc during its proceedings. He later took the lead in opposing certain changes within the church associated with the council. He refused to implement council inspired reforms demanded by the Holy Ghost Fathers and resigned from its leadership in 1968. In 1970, he founded the Society of Saint Pius X (SSPX) as a small community of seminarians in the village of Écône, Switzerland, with the permission of the local bishop. In 1975, after a flare of tensions with the Holy See, Lefebvre was ordered to disband the society, but ignored the decision and continued to maintain its activities and existence. In 1988, against the express prohibition of Pope John Paul II, he consecrated four bishops to continue his work with the SSPX. The Holy See immediately declared that he and the other bishops who had participated in the ceremony had incurred automatic excommunication under Catholic canon law, which Lefebvre refused to acknowledge.

Жас шағы мен отбасы

Марсель Лефевр Норд аймағының Туркуин қаласында дүниеге келді. Ол тоқыма фабрикасының иесі Рене Лефевр мен 1938 жылы қайтыс болған Габриэль Ватиннің сегіз баласының екінші ұлы және үшінші баласы болды. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Туркуин қаласы немістер басып алғанда британдық барлау үшін тыңшылар желісін басқарды. Рене 1944 жылы 65 жасында қайтыс болды.

Діни қызметкер

1923 жылы Лефевр діни қызметкер болу үшін оқуды бастады; әкесінің талабымен ол ағасының ізбен Римдегі француз семинариясына барып оқыды, себебі әкесі епархиялық семинариялардың либералды көзқарастарынан күдіктенді. Кейін ол өзінің консервативті ұстанымдарының қалыптасуына семинария ректоры, бретон діни қызметкері әке Генри Ле Флохтың ықпалын тигізгенін айтты. 1926 және 1927 жылдары ол әскери қызметке шақырылып, оқуын тоқтатты. 1929 жылдың 25 мамырында Римдегі Әулие Иоанн Латеран базиликасында кардинал Базилио Помпили оны диакен етіп тағайындады. 1929 жылдың 21 қыркүйегінде Лиль епархиясының епископы Ахилл Лиенарт оны діни қызметкер етіп киялады. Киялаудан кейін ол Римде оқуын жалғастырып, 1930 жылдың шілдесінде теология ғылымының докторы ғылыми дәрежесін алды. Лефевр Киелі Рух әкелерінің қатарында миссионерлік қызмет атқаруға рұқсат сұрады, бірақ 1930 жылдың тамызында Лиенарт одан алдымен Лиль қаласының маңындағы Ломме ауданындағы приходта көмекші пастор болып жұмыс істеуін талап етті. Лиенарт 1931 жылдың шілдесінде оны епархиядан босатты, ал Лефевр қыркүйек айында Орлидегі Киелі Рух әкелерінің жаңашылдығына қабылданды. Лефеврдің Киелі Рух әкесі ретіндегі алғашқы қызметі Габонның Либревиль қаласындағы Сен-Жан семинариясында профессор болып жұмыс істеу болды. 1934 жылы ол семинарияның ректоры болып тағайындалды. 1935 жылдың 28 қыркүйегінде ол мәңгілік уәде берді. Ол Габондағы Киелі Рух әкелерінің бірнеше миссияларының басшысы болды. 1945 жылдың қазан айында Лефевр Францияға оралып, Мортендегі Киелі Рух әкелері семинариясының ректоры болды. 1947 жылдың 18 қыркүйегінде Лиенарт, енді кардинал, оны өз отбасының шіркеуінде епископқа киялады, ал ко-киялаушылар болып епископ Жан Баптист Форе және Альфред Жан Феликс Ансель болды. Жаңа лауазымында Лефевр үш жарым миллион халқы бар аймаққа жауапты болды, оның ішінде бар болғаны 50 мың адам католик еді. 1948 жылдың 22 қыркүйегінде Лефевр Дакардың апостолдық викариясы қызметін жалғастыра отырып, Француз Африкасына апостолдық делегаттың қосымша міндеттерін алды, оның атағы Еуропадағы Аркадиополис титулярлық архиепискобы болып өзгерді. Ол 46 епархиядағы шіркеу билігіне қатысты Святой Престолдың мүдделерін қорғауға жауапты болды.

In 1923 Lefebvre began studies for the priesthood; at the insistence of his father he followed his brother to the French Seminary in Rome, as his father suspected the diocesan seminaries of liberal leanings. He later credited his conservative views to the rector, a Breton priest named Father Henri Le Floch. He interrupted his studies in 1926 and 1927 to perform his military service. On 25 May 1929 he was ordained deacon by Cardinal Basilio Pompili in the Basilica of St. John Lateran in Rome. On 21 September 1929 he was ordained a priest of Diocese of Lille by its bishop, Achille Liénart. After ordination, he continued his studies in Rome, completing a doctorate in theology in July 1930. Lefebvre asked to be allowed to perform missionary work as a member of the Holy Ghost Fathers, but in August 1930 Liénart required him to first work as assistant curate in a parish in Lomme, a suburb of Lille. Liénart released him from the diocese in July 1931 and Lefebvre entered the novitiate of the Holy Ghost Fathers at Orly in September. Lefebvre's first assignment as a Holy Ghost Father was as a professor at St. John's Seminary in Libreville, Gabon. In 1934 he was made rector of the seminary. On 28 September 1935 he made his perpetual vows. He served as superior of a number of missions of the Holy Ghost Fathers in Gabon. In October 1945 Lefebvre returned to France to become rector of the Holy Ghost Fathers seminary in Mortain. On 18 September 1947 he was consecrated a bishop in his family's parish church in Tourcoing by Liénart, now a cardinal, with Bishops Jean Baptiste Fauret and Alfred Jean Félix Ancel as co consecrators. In his new position Lefebvre was responsible for an area with a population of three and a half million people, of whom only 50,000 were Catholics. On 22 September 1948, Lefebvre, while continuing as Vicar Apostolic of Dakar, received the additional responsibilities of Apostolic Delegate to French Africa, with his title changed to titular archbishop of Arcadiopolis in Europa. He became responsible for representing the interests of the Holy See to Church authorities in 46 dioceses

1940 жылдардың соңында Лефевр Парижде Африкадағы француз колонияларынан келген католик студенттеріне көмек көрсету үшін министрлік құрды. Ол және Африкадағы басқа миссионерлер жас африкалықтардың радикалды идеологияларға, оның ішінде колониализмге қарсылық және атеизмге тартылуы мүмкін деп ойлады. Бұл «жаңа өркендеп келе жатқан африкалық элитаның католицизмін сақтау» идеясы кейіннен Папа Пийдің миссиялар туралы энцикликасында, Fidei donum (1957) қабылданып, қолдау тапты. Лефеврдің басты міндеті – Францияның Африкадағы шіркеу құрылымын дамыту болды. Папа Пий XII діни құрылымды викариаттар мен апостолдық префектуралардың орнына епархиялармен ауыстыруды жеделдетуді қалады. Лефевр осы жаңа епископтарды таңдауға, діни қызметкерлер мен діни әйелдердің санын арттыруға, сондай-ақ әр түрлі епархиялардағы шіркеулердің санын көбейтуге жауапты болды.

Өтпелі жылдар, 1959-1962

Лефеврдің мансабы Папа Пий XII-нің қайтысымен бірден өзгерді, ол миссионерлік қызметтен Римге ауысты, бірақ тікелей емес, сондай-ақ жаңа папа оны кейде жақтап, кейде жақтырмағанын көрсетті. Папа Иоанн XXIII 1959 жылдың 9 шілдесінде Лефеврді Дакардағы Апостольдық делегат ретінде алмастырды, бұл лауазым 1960 жылдары колониялар тәуелсіздік алғаннан кейін тез дамыды. Келесі жылы Папа Иоанн Лефеврді Екінші Ватикан соборының 120 мүшеден тұратын Орталық дайындық комиссиясына тағайындады. Сенегал 1960 жылдың маусымында тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, оның бірінші президенті Леопольд Седар Сенгор елге социализмнің өзіндік түрін қабылдауды ұсынды, ол католик болғандықтан, бұл шіркеу доктринасына үйлесімді деп есептеді. Лефевр, әлі де Дакар архиепискобы, 1961 жылдың наурыз айында пасторальдық хатында және содан кейін Сенгормен жеке кездесуде Сенгордың көзқарастарын сынады, бұл ретте 1931 жылы Папа Пий XI-нің социализмді айыптаған «Quadragesimo anno» энциклопедиясына сілтеме жасады. Енді үкіметпен келіспеушілік туындағандықтан, Лефевр Киелі Тақтың еуропалық миссионер епископтарын африкалықтармен алмастыруын бақылады және өзінің орнынан алынуын кейінге қалдыру үшін көмекші тағайындалуын сұрады, бірақ жауап алмады. Ол Папа Иоаннға «африкалықтар әлі дайын емес» деді және жауапкершілікті өз мойнына алғысы келмеді. Папа Иоанн жауапкершілікті өз үстіне алып, Лефеврдің тиісінше күтімде болатынына көз жеткізетінін айтты. 1962 жылдың 23 қаңтарында Лефевр Францияның ең кішкентай епархияларының бірі – Туль епархиясына ауыстырылды, бірақ архиепископ атағын сақтап қалды. 1962 жылдың 4 сәуірінде ол Иманды тарату жөніндегі қасиетті конгрегацияның кеңесшісі болып тағайындалды. 1962 жылдың 26 шілдесінде Киелі Рух Әкелерінің Бас Шығарылысында, басшылық лауазымдардағы адамдар басымдық құрған, жергілікті қауымдардан келген өкілдердің саны аз болған кезде, Лефевр 12 жылдық мерзімге Бас Мәлімдемеші болып сайланды. Ол бірінші раундта берілген 75 дауыстың 53-ін жеңіп алды, бірақ кейбір делегаттар «күшті алаңдаушылық» білдірді. Осы кездесуде орденнің штаб-пәтері де Парижден Римге көшірілді. Бас Мәлімдемеші болып сайланғаннан кейін Лефевр Туль епископы қызметінен бас тартты; Папа Иоанн 7 тамызда оның отставкасын қабылдады және оны Фригиядағы Синнаданың титулды архиепискобы деп атады.

Lefebvre's career shifted rapidly with the death of Pope Pius XII, moving from the missions to Rome, though not directly, and with indications he was at times favored and at times disfavored by the new pope. Pope John XXIII replaced Lefebvre as Apostolic Delegate to Dakar on 9 July 1959, a position that would quickly evolve as the colonies gained their independence in the 1960s. The next year, Pope John appointed Lefebvre to the 120 member Central Preparatory Commission for the Second Vatican Council. After Senegal declared its independence in June 1960, its first president, Léopold Sédar Senghor proposed the country adopt its own form of socialism, which he as a Catholic believed compatible with Church doctrine. Lefebvre, still Archbishop of Dakar, criticized Senghor's views in a March 1961 pastoral letter and then in a personal audience with Senghor, drawing on Pope Pius XI's denunciation of socialism in his 1931 encyclical Quadragesimo anno. Now at odds with the government, Lefebvre watched as the Holy See replaced European missionary bishops with Africans and tried to delay his own removal by asking for the appointment of a coadjutor, which met with no response. He told Pope John "the Africans are not yet ripe" and did not want to be responsible. Pope John said he took the responsibility and would see Lefebvre was taken care of properly. On 23 January 1962, Lefebvre was transferred to the Diocese of Tulle, one of the smallest in France, while retaining the personal title of archbishop. On 4 April 1962, he was named a consultor to the Sacred Congregation for the Propagation of the Faith. On 26 July 1962, the Chapter General of the Holy Ghost Fathers, dominated by those in leadership positions with fewer representatives of local communities, elected Lefebvre to a 12 year term as their Superior General. He won 53 of the 75 votes cast on the first ballot, though some delegates had "strong misgivings". This meeting also moved the order's headquarters from Paris to Rome. Upon being elected Superior General, Lefebvre resigned as bishop of Tulle; Pope John accepted his resignation on 7 August and named him titular archbishop of Synnada in Phrygia.

Екінші Ватикан кеңесі

Орталық дайындық комиссиясының мүшесі ретінде Лефевр Кеңестің әкелері талқылайтын құжаттарды дайындауға қатысты. Кеңестің алғашқы сессиясының алғашқы екі аптасында (1962 жылдың қазан-желтоқсаны) Кеңес әкелері барлық жобаларды қабылдамады. Лефевр және онымен бірдей ойлы епископтар кеңес отырыстарының бағытынан алаңдады және Диамантина архиепископы Геральдо де Проэнса Сигауд басшылығымен, өз көзқарастарының әрбір кеңес талқылауына енгізілуін қамтамасыз ету мақсатымен Coetus Internationalis Patrum (CIP) немесе Әкелердің халықаралық тобы деп белгіленген топ құрды. CIP ең алдымен діни бостандық принципін мазалады. Кеңестің үшінші сессиясында (1964 жылдың қыркүйегінен қарашаға дейін) Кеңестің хатшысы және консервативті Курияның көрнекті өкілі архиепископ Перикле Феличи Лефеврді және тағы екі бірдей ойлы епископты осы тақырып бойынша жобаны қайта жазуға жауапты төрт адамнан тұратын арнайы комиссияға тағайындалғанын жариялады, бірақ бұл шешім Папаның мақұлдамасын алмағаны тез анықталды, ал жобаны дайындаудың басты жауапкершілігі Христиандық бірлікті нығайту хатшылығына берілді. CIP құжат бойынша алдын ала дауыс беруді (өзгертулермен) кеңестің төртінші сессиясына дейін ықпалдастыруға қол жеткізді, онда 1965 жылдың 7 желтоқсанында Dignitatis humanae декларациясының соңғы мәтіні көпшілік дауыспен мақұлданды. Лефевр декларацияға қарсы дауыс берген 70 адамның бірі болды, бірақ ол Папа қол қойғаннан кейін құжатқа өзінің қолына қойды, бірақ кейбіреулері қол қоймады. Алайда, бұл мәлімдеме күмәнді.

Қауым және Киелі Рух әулеттері

Бір кезде, собор кезінде Киелі Рух әкелерінің мүшелері болған шамамен 40 епископ онымен кездесіп, оның көзқарастарымен және собордағы атқарып жатқан рөлімен келіспейтіндіктерін білдірді. Ол олардың пікірлерін тыңдады, бірақ диалогқа түспеді. Оның қорытынды сөзі, "Біздің барлығымыздың санамыз бар: әркім өзінің санасымен жүруі керек", оларды қанағаттандырмады. Бірі айтты: "Оның ішкі түйіні бар сияқты. Ол өз ойлау жолын қайта қарастыра алмайтын секілді". Лефевр Киелі Рух әкелерінің соборға жауап ретінде өткізген Ерекше жалпы бас жиналысы арқылы собордың әсерін тікелей сезінді. Орден басшылығы, мерзіміне тағы бірнеше жыл бар болса да, кездесу аяқталғанда дәстүр бойынша отставкаларын ұсынды. Мүшелер сайланған делегаттардың үлесін арттыруды талап етті, және олар жиынның жартысын құрады. Лефеврдің қарсыластары жақсы ұйымдастырылған еді, және ол төрағалық етуге тырысқанда, бас жиналыстың өз лауазымдарын сайлауға құқылы заң шығару органы екенін талап етті. 1968 жылдың 11 қыркүйегінде бас жиналыс 63-ке 40 дауыспен осы ұстанымды қолдады, және Лефевр қатысуын тоқтатты. Содан кейін бас жиналыс өзінің басшыларын сайлап, орденнің діни өмірінің шектеулері мен оның миссионерлік міндетін орындауы арасындағы тепе-теңдік сияқты маңызды мәселе бойынша қарқынды, бірақ құрметті пікірталас жүргізді. Лефевр 28 қыркүйекте оралып, мәселеге келіспейтін тілмен қанағаттанды. Ол кез келген өзгерістер "қоғамдық өмірдің анархия, тәртіпсіздік және жеке бастаманың еркіндікке ие болатын шарлатандық бейнесіне" әкелетінін болжады. Оның айтылуы мен аргументтері оған қолдау таппады; конвенция 26 қазанда француз теологы әке Жозеф Лекуерді оның орнына бас генерал етіп сайлады.

Заңды түрде құрылған

Киелі Рух аталарының Бас жетекшісі лауазымынан кеткен соң Лефеврге Римдегі француз семинариясының дәстүрлік көзқарастағы өкілдері жүгінді. Оларға 1973 жылға дейін семинаристтің дін қызметкеріне айналу рәсімі – тонзурадан бас тартылған еді. Олар оқуларын аяқтау үшін консервативті семинария ашуды сұрады. Лефевр оларды Швейцариядағы Фрибург университетіне бағыттап, кейін осы семинаристтерге өзі сабақ беруге шақырылды. Лефевр өз семинария студенттеріне ант-сертсіз дін қызметкерлерінің қоғамын құруды ұсынды.

Бастапқы қарсылық

1972 жылдың қарашасында Франция епископтары Лурдес қаласындағы Франция епископтарының толық құрылында бас қосып, Лефеврден мүлдем өзгеше теологиялық көзқарасқа ие болды. Олар сол кездегі заңды Эконе семинариясына күдікпен қарап, оны "Семинаре сауаж" немесе "Заңсыз семинария" деп атады. Олар семинария студенттерінің ешқайсысын инкардинацияламауға ниет білдірді. Мемлекеттік хатшы кардинал Жан Мари Вилло папа Павел VI алдында Лефеврді семинаристерін Папаны айыптауға қол қоюға мәжбүрлегенін айыптады, бірақ Лефевр мұны күшпен жоққа шығарды.

Ватиканмен келіспеушілік

1976 жылғы 24 мамырда өткен консисторияда Папа Павел VI Лефеврді аты-жөнімен сынап, оған және оның жақтастарына ойларын өзгертуге шақырды. 1976 жылғы 29 маусымда Лефевр жергілікті епископтың келісімінсіз және Римнен тыйым салатын хаттар алғаннан кейін де жоспарланған дін қызметкерлерін тағайындау рәсімін өткізді. Осының салдарынан Лефеврдің дін қызметкерлерін тағайындау құқығы тоқтатылды, яғни оған дін қызметкерлерін тағайындауға тыйым салынды. Бір аптадан соң Епископтар Конгрегациясының префекті оған жағдайын түзету үшін Пападан кешірім сұрауы керектігін хабарлады. Лефевр шіркеудің жаңғыруының «заманауи адамның идеяларымен келісімге келгені», ал бұл кеңеске дейін шіркеудегі жоғары лауазымды тұлғалар мен аға масондар арасындағы құпия келісімнен туындағанын жазған хатпен жауап берді. Лефевр Пападан кешірім сұрамағандықтан, ол a divinis деп жарияланды, яғни енді заң жүзінде ешқандай қасиетті істерді атқаруға құқығы болмады. Лефеврдің сөзіне қарағанда, оған жаңа мисса ритуалын өткізуге тыйым салынған. Папа Павел бұл мәлімдемеге қатысты болды және Лефевр «бұрынғы формулаларды қолданып қасиетті істерді атқару арқылы жазадан қашуға тырысқан» деді. Өз қызметінен шеттетілгеніне қарамастан, Лефевр мисса өткізуді және дін қызметкерлерін тағайындау рәсімін, сондай-ақ семинария студенттеріне қасиетті істерді беруді жалғастырды. Папа Павел Лефеврді 1976 жылғы 11 қыркүйекте қабылдады, ал бір айдан соң оған ескерту жасап, аудиенцияда айтқан шақыруын қайталады. Папа Иоанн Павел II Лефеврді 1978 жылы сайланғаннан кейін алпыс күннен соң қабылдады.

Экондық құлшылықтар

1987 жылы 81 жасында денсаулығы нашарлаған Лефевр уағызында, ол қайтыс болғаннан кейін өзінің ісін жалғастыратын епископты қадағалау ниетін жариялады. Католик канондық құқығына сәйкес, Папаның рұқсатынсыз епископты қадағалауға кірісу экскоммуникацияға алып келеді: "Папалық мандатсыз біреуді епископқа қадағалаған епископ және одан қадағалау алған адам Апостолдық Тақтың қарауындағы latae sententiae экскоммуникациясына ұшырайды". 1987 жылы Лефевр Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегация префекті кардинал Жозеф Ратцингермен келісімге келуге тырысты. Бірақ 1987 жылдың 4 қыркүйегінде Эконда Лефевр Ватиканның адастанғанын және енді Ратцингермен ынтымақтаспайтынын мәлімдеді. 1988 жылдың 5 мамырында Лефевр Ратцингермен Әйя Пий X қоғамының мәртебесін реттеу туралы келісімге қол қойды. Ратцингер қоғам үшін бір епископты қадағалауға келісті, оны Папа бекітеді.

Өлім

Лефевр 1991 жылы 25 наурызда 85 жасында Швейцарияның Мартиньи қаласында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Сегіз күннен кейін ол Экондағы қоғамның халықаралық семинариясындағы мазарда жерленді. Швейцариядағы Апостольдық нунций архиепископы Эдоардо Ровида және Сион епархиясының епископы Анри Швери оның денесіне дұға оқуға келді.

Қауымнан шығарылғандарды алып тастау

2009 жылдың 10 наурызында төрт тірі қалған епископтың өтінішімен Рим папасы Бенедикт XVI олардың айыпталуын (экскоммуникациясын) жойды. Бенедикт барлық шіркеу епископтарына жолдаған хатында былай түсіндірді: Әйгілі Пьос X қоғамының шіркеуде каноникалық мәртебесінің болмауының түпкі себебі тәртіптік емес, доктриналық мәселелерге байланысты. Қоғам шіркеуде каноникалық мәртебеге ие болмағанша, оның қызметкерлері шіркеуде заңды қызмет атқара алмайды.