Кіріспе

Жаңа діни қозғалыс – Тих Нхьат Ханьның үйретіктері.

Гуманистік буддизм – буддистік практикаларды күнделікті өмірге енгізуге және ритуалдардың назарын қайтыс болғандардан тірілерге ауыстыруға баса назар аударатын, қытай буддизмінен пайда болған буддистік топтардың қазіргі заманғы философиясы.

Номенклатура

Тайсю, Қытай буддизмін реформалау және жаңартуды қолдаған буддалық модернист белсенді және ойшыл, «Адам өмірі үшін буддизм» терминін қолданды. «Адам» және «өмір» деген алғашқы екі сөз, оның Цин династиясының соңғы және Қытай Республикасының алғашқы кезеңдеріндегі Қытай буддизмінің бірнеше аспектілерін түзетуді көздеген сын-пікірлерін көрсетеді, атап айтқанда, рухтар мен әруақтарға (адам) және қабірге қошу рәсімдері мен салтына (өмір) артық көңіл бөлу. Оның шәкірттері де осы мәселені жалғастырды. Тайсю «Адам әлемі үшін буддизм» немесе кеңінен танымал гуманистік буддизм терминін де қолданды. Алғашқыда екі терминнің мағынасы шамалы ерекшеленбеген көрінеді. Тайсюдің шәкірттерінің бірі, Инь Шун, өзінің мақалаларында және кітаптарында буддизмнің «құдайға теңелуіне» қарсы сынды білдіру үшін гуманистік буддизм терминін пайдаланды. Осы екі терминнің екеуін де Қытай Азамат соғысында коммунистер жеңіске жеткен соң ұлтшыл үкіметтің жеңілісінен кейін Тайваньға Инь Шун және Тайсюдің басқа шәкірттері әкелді. Гуманистік буддизм термині Тайваньда, әсіресе Қытайдан келген діни лидерлер арасында ең көп қолданылатын терминге айналды.

Сока Гаккай анықтамасы

Дайсаку Икеданың, Сока Гаккай жаңа діни қозғалысының басшысының пікірінше: Адамгершілік Буддизмнің ілімін іске асырудың тағы бір жағы – дінаралық әңгімелесу және зорлық-зомбылыққа қарсы ортақ қағидаларды зерттеу. Сока Гаккай Интернешнл «Лотос сутрасы барлық адамдарды Буддалыққа бастайды және біз, қарапайым адамдар, ешқандай жағынан ерекшеленбейміз және бөлек емеспіз» деп үйретеді және Будданы бүкіл адамзатқа үлгі ретінде қарастырады: «Шакьямуни Будданың, ілімнің жолындағы ұстазының осы дүниеге келу мақсаты – оның адам ретіндегі мінез-құлқында».

Буддизм және Тайваньдағы жаңа діни ағымдар

Инь Шунь Тайваньдағы буддизмнің ілімдік түсіндірмесінің және гуманистік буддизмнің негізгі тұлғасы болды. Дегенмен, ол әлеуметтік және саяси өмір салаларында аса белсенді болған жоқ. Бұл міндетті Хсинг Юн, Шенг Йен, Вэй Чуэ және Ченг Йен сияқты келесі буын іске асырды. Бұл төрт тұлға, Тайвань буддизміндегі «Төрт Көк Тәж» деп белгілі, Тайвань буддизмінің және жаңа буддистік діни қозғалыстардың төрт ірі монастырьларына – Фо Гуан Шан, Дхарма барабан тауы, Чунг Тай Шан және Цу Чи басшылық етеді.

Фу Гуан Шан

Фо Гуаншань – қазіргі Тайваньдағы ең танымал гуманистік буддалық ұйымдардың бірі. Олар дәстүрлі рәсімдерді реформалау және жаңаша құру жұмыстарын жүргізді. Ритуалдың дхармалық аспектілерін ерекше атап көрсетуге және өз іс-әрекеттері мен құлшылықтарын көбінесе қайтыс болғандарға емес, тірілерге пайда келтіру үшін бейімдеуге тырысады. Фо Гуаншань өздерінің речитациялық топтарымен белгілі, оларды ауруханалар мен паллиативтік күтім орталықтарына, соңғы деміндегі адамдарға және олардың жақындарына гуманистік буддалық рәсімдерді орындауға көмектесу үшін жібереді. Гуманистік буддистер өлімді жаңа өмірдің басталуы деп санайды, сондықтан өмір соңындағы рәсімдер өліп бара жатқан адамға көңіл тыныштығы сыйлауы керек. Олар сондай-ақ бүкіл әлемде танымал болған неке тойларын және отбасылық бақытты тойлауға арналған рәсімдер өткізеді.