Кіріспе

Penultima – шахмат тақтасында ойналатын индуктивті логика ойыны. Оны 1994 жылы Майкл Грин мен Адам Чалкрафт Кембридж қаласында ойлап тапқан. Ойын Ultima (әлдебір барокко шахматы деп те аталады) шахмат нұсқасынан туындаған және стандартты шахмат тақтасы мен фигураларымен ойналады, әр фигураның қозғалысы мен түсіру ережелері стандартты шахматтан өзгеше. Сол кезде Кембриджде танымал болған Мао ойыны сияқты, әр ойынның ережелері ойыннан ойынға өзгеріп, бастапқыда ойыншылардан құпия сақталады. Penultima стилі жағынан Элеузи, Зендо және Мао ойындарына ұқсас. Ойынның атауы "penultimate" және "Ultima" сөздерінің арасындағы ойын, себебі Ultima – барлық фигуралары өздерінің механикасы бар фантастикалық фигуралармен ауыстырылған шахматтың басқа бір нұсқасы.

Ережелер

Бірнеше көрермендер құпия ережелер жасайды, олар фигуралардың қалай жылғалысын анықтайды, ал екі ойыншы осы ережелерді табуға тырысады. Ойын дәстүрлі түрде шахмат фигураларымен ойналады, бірақ монеталар сияқты, жеткілікті түрде ерекшеленетін кез келген компоненттермен немесе Icehouse фигураларымен де ойнауға болады. Ойын басталмас бұрын, көрермендер қай фигуралар үшін ереже жазатынын өзара шешеді. Фигураның құпия ережесі, мысалы, оның жылғалысын, ұстауын немесе ұсталуын бақылай алады және тақтадағы басқа фигураларға әсер етуіне себеп болуы мүмкін. Фигураға жылмай-ақ тақтадағы басқа фигураларға әсер ететін команда берілуі мүмкін. Құпия ереже жазылған кезде, көрермен оған ойын барысында жаңа есім береді. Осы есімдер және кез келген командалардың болуы ойыншыларға ойын басталғанда хабарланады. Ойын барысында көрермендер өз ережелерінің қалай өзара әрекеттесетінін жеке талқылай алады. Өз кезегінде ойыншы өз фигураларын жылжытуға немесе команданы орындауға тырысады, ал сол фигураның көрермені бұл әрекеттің заңды немесе заңсыз екенін жариялайды. Егер әрекет заңды болса, жылжу немесе команда орындалады, содан кейін ойыншының кезегі аяқталады және ойын басқа ойыншыға өтеді. Егер әрекет заңсыз болса, фигура кезектің басындағы орнына қайтарылады. Бастапқы ойында ойын екінші ойыншыға беріледі; басқа нұсқаларда бастапқы ойыншы заңды жылжу немесе команданы орындағанға дейін әрекет етуді жалғастырады. Егер ойыншы "шах" астында болса, ол шахтан шыға алғанша әрекет етуді қайталап талпынуы мүмкін. Стандартты шахматтағыдай, қарсыласының королін (немесе эквивалентті фигурасын) матқа салуға мәжбүрлеген ойыншы жеңіске жетеді. Ойын аяқталғаннан кейін көрермендер өз ережелерін ашады.