Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
25-ші Горео патшасы (1274–1308)
25th King of Goryeo (r. 1274–1308)
Горео патшасы Чунгнёль (1236 жылдың 3 сәуірі – 1308 жылдың 30 шілдесі), жеке аты Ван Ко, Кореяның Горео әулетінің 1274 жылдан 1308 жылға дейінгі 25-ші патшасы. Ол бұрынғы патшасы Вонжонның ұлы еді. Чунгнёль монғолдардың Жапонияға басып кірген кезінде патша болды және осы шабуылдарға құсырып көмектесті.
King Chungnyeol of Goryeo (3 April 1236 – 30 July 1308), personal name Wang Kŏ, was the 25th king of Korea's Goryeo dynasty from 1274 to 1308. He was the son of Wonjong, his predecessor on the throne. Chungnyeol was king during the Mongol Invasions of Japan, reluctantly aiding in the offensives.
Өмірбаян
Чжунъёль патшасы – Горёоның «патша» деген мағынаны білдіретін ванг (王) атағымен еске алынған алғашқы билеушісі болды. Алдыңғы билеушілер «қадірлі ата-баба» дегенді білдіретін «чо» (祖) немесе «чон» (宗) жұрнақтары қосылған храм есімдерін алған, бұл атақ көбінесе императорларға арналған. Горёо монғолдар басқарған Юань әулетінің бағыныштысы болғаннан кейін, Юань императоры Хубилай хан мұндай әдетті өзінің билігін кемсірту деп санап, Горёо билеушілеріне енді мұндай есімдер берілмеуін бұйырды. 1260 жылы тәж шаһзада Сим (諶) болған Чжунъёль 1271 жылы Хубилай ханның қызына үйленуді ұсынды, Хубилай хан оған келісті. 1278 жылы Чжунъёль патшасы Юань әулетіне тағы келді, Хубилай ханның 20 жыл бұрынғы уәдесіне сүйене отырып, Горёодағы даругачилер мен әскерлерін кері қайтаруды талап етті. Юань әулетінің әскерлері мен шенеуніктері енді Горёода орналаспады. Бұл құқықтар мен өтініштердің орындалуына Корея патшаларының монғол ханшайымдарына үйленуі және олардың патшайымдары болуы ықпал етті. Юань әулетінің ықпалы барысында Корея патшалары Корея және Шэньянның (хангуль=고려심왕) титулды билеушілері ретінде Моңғол империясының Құрылтайына қатысуға құқылы болды. Тіпті Юань әулетінің құрметті даругачилері де Горёо патшаларының алдында иіліп, құрмет көрсету үшін су ішуге мәжбүр болды, сондықтан олар абайсызда әрекет ете алмады. Патша Чжунъёль өзінің билігі кезінде жемқор дворяндардан заңсыз мүлікті тәркілеуге бағытталған, сонымен бірге ел ішінде конфуцийлік білімді дамытуға көмектесетін, Тұрмыстық және жер тексеру басқармасы (хангуль=전민변정도감) сияқты бақылау институттарын қайта құру арқылы реформалар жасауға тырысты. Ол сондай-ақ Горёоның монғол үстемдігінен тәуелсіздігін сақтауға күш салды. Оның тұсында Конфуцийге құрмет көрсетілген конфуцийлік храмдар, корей тілінде мунмё (хангуль=문묘) деп аталады, Кореяда салынды. Конфуцийлік білім беру орталықтары, мысалы, Сункюнгам, Сункюнгванның алдағысы, белгілі конфуцийшіл ғалым Ан Хянг ұсынған стипендиялық қорлармен құрылды. Сол кезде Чжеджу аралында экспедиция үшін соғыс аттарын өсіруге арналған ат фермалары құрылды. Патша Чжунъёль осы жорықта монғолдар басқарған экспедицияның азаматтық генералдарының бірі ретінде көзге түскен Горео және Силла әулеттерінің ұрпағы, атақты Ким Панг Гёнды (хангуль=김방경) таңдады, ол корейліктердің шығындарын азайтып, жапондық қорғаушыларға елеулі зиян келтірді.
King Chungnyeol was the first Goryeo ruler to be remembered by the title wang (王), meaning "king". Previous rulers had received temple names with the suffix jo (祖) or jong (宗), meaning "revered ancestor" and a title typically reserved for emperors. After Goryeo became a vassal of the Mongol led Yuan dynasty, the Yuan emperor Kublai Khan perceived this practice as lowering his own power and ordered that the Goryeo rulers could not receive such names henceforth. King Chungnyeol, who became the Crown Prince Sim(諶) in 1260, proposed to marry a daughter of Kublai Khan in 1271, which Kublai Khan agreed. King Chungnyeol visited the Yuan Dynasty again in 1278, to have the Mongols withdraw its darughachis and troops stationed in Goryeo on the pretext of Kublai's promise 20 years ago. Troops or officials from the Yuan Dynasty were no longer stationed in Goryeo in the aftermath. These rights and requests enabled were partially attributed to the fact that Korean kings were the Khans' son in law with Mongolian princesses as their queens. The Korean kings during times of Yuan influence also had the authority to attend the Kuriltai of the Mongol Empire as titled rulers of Korea and Shenyang (hangul=고려심왕). Even revered darugachis from the Yuan Dynasty could not act carelessly in front of Goryeo kings having to bow in front of them and receive a drink to pay their respects. King Chungnyeol during his reign made attempts to make reforms by reestablishing monitoring institutions such as the Censorate of Household and Land Inspection (hangul=전민변정도감) that focused on confiscating illegal properties under corrupt nobles whilst at the same time promoting the development of Confucian studies inside the nation. He also made various efforts to attempt to maintain the independence of Goryeo from Mongol domination. Confucian temples, known as in Korean as munmyo (hangul=문묘), that paid homage to Confucius were built in Korea under his reign. Confucian educational centers such as the Sunkyungam, the predecessor of Sungkyunkwan, were also founded with scholarship foundations proposed by the renowned Confucian scholar An Hyang. Horse farms set up to raise war horses for the expedition amounted in Jeju Island during these times. It was King Chungnyeol that selected the famed Kim Pang gyŏng (hangul=김방경), a descendant of both Goryeo and Silla royalty, that stood out in the campaign as one of the few competent generals of the Mongol led expedition, minimizing Korean losses and inflicted significant damage on the Japanese defenders.
Қаданның Кореяға басып кіруі (12901291)
1290 жылы Маньчжурияда орналасқан Юань әулетінің бұрынғы монғол генералы және көтерілісшісі Кадан (хангул=кадаан), Наймандай (хангул=내만대) бастаған Юань әскерлеріне жеңілгеннен кейін Горёоға шабуыл жасады. Каданның көтерілісшілері Горёо аумағына одан әрі жылжып, жергілікті әскерлер Юаньның қарусыздандыру саясатының салдарынан басқыншыларға қарсы тұра алмағанша, Чунгрьол өзін және жақындарын әсем патшалық тойлармен көңіл көтеріп, шабуылға салқын қарайды. Жағдайды елемей, ұлттық қазынаны жауапсыздықпен ысыраптап, тіпті Каданның көтерілісшілеріне қарсы күресетін корей әскеріне көмекке келген монғол генералы Наймандайдың да сынға ілікті. Корей қорғанысы кейіннен Чиак бекінісінде (치악성; 雉岳城, қазіргі Вонжу қаласы) және Йенгиде (연기; 燕岐, қазіргі Седжонг қаласы) маңызды жеңістерге жетіп, Наймандай бастаған он мың Юань әскерінің көмегімен нығайтылды. Дегенмен, Кадан бастаған көтерілісшілер азық-түлік пен жабдық іздеу кезінде көптеген корейлік азаматтарды өлтірді.
In 1290, Kadaan (hangul=카다안), a former Mongolian general and rebel of the Yuan Dynasty stationed in Manchuria, invaded Goryeo after his defeat against the Yuan forces led by Naimandai (hangul=내만대). Despite dire situations regarding Kadaan's rebels advancing further into Goryeo territory and the local troops' inability to fend the invaders due to Yuan's forceful disarmament, Chungryeol was said to spoil himself and his followers with extravagant royal banquets; maintaining an indifferent stance towards the invasion. King Chungnyeol, who neglected the situation and wasted national treasury consistently with an irresponsible demeanor, was even criticized by the Mongolian general Naimandai who came to assist the Korean forces fighting Kadaan's rebels. Korean defenses proved effective later on upon achieving decisive victories at Chi'ak Fortress (치악성; 雉岳城, Modern day Wonju) and Yeongi (연기; 燕岐, Modern day Sejong City), later strengthened by the assistance of the ten thousand Yuan troops led by Naimandai. Nonetheless, many Korean locals were killed by the Kadaan led rebels who were scavenging for food and supplies as a result.
Биліктен айырылды
Патша билігі жақын көмекшілерінің күшін пайдалану арқылы нығайтылғаннан кейін, Чунньеонг той-томалақтар мен бүркіт салып көңіл көтеру арқылы өзін баптауын жалғастырды. 1297 жылы мұрагер ханзада (Чунгсон патшасы) мен ханшайым Гьёгук Моңғолиядан оралған соң, 1298 жылы тақты ұлы Чанға (Чунгсон патшасы) беру ниетін білдіріп, ақырында орнынан бас тарды. Бірақ, Чунгсонның реформа саясатына қарсылық тудырған саяси тартыстар мен патша отбасының адалдықсыздықтары саяси топтардың бір-біріне қарсы күресуіне әкелді. Ол сегіз айдан кейін қайтадан билікке келді. 1306 жылы Чоньёль патшасы ұлы, мұрагер ханзадаға қарсы қастандық жасады. Сол кездегі Корё патшалары тек моңғол ханшайымына үйленген жағдайда ғана билікке көтеріле алатындықтан, ханзаданы ажыратып, оның қайта оралуын болдырмақшы болды. Алайда, ханзаданың патшаның қастандығына жылдам жауап беруі және ханзаданың әйелінің ағасы Күлүг ханның биліктен кетуі Чунньеонгтың бұл әрекеттерін оқшаулады. 1307 жылы ханзада Чунгсон патшасы болып таж кигізілді, ал Чунньёль Дадудағы ғибадатханаға қамалды. Соңында ол барлық саяси билігінен айырылып, Корёға оралды.
After royal authority was strengthened by utilizing the powers of close aides, Chungnyeong continued to spoil himself by enjoying feasts and falconry. Then, with the returning of Crown Prince (King Chungseon) and Princess Gyeguk from Mongolia in 1297, he expressed his intention to cede the throne to his son Chang (King Chungseon) in 1298 and eventually stepped down. However, political strife stemming from opposition towards Chungseon's reform policy and the royal family's adulterous affairs led to political factions plotting between each other. He was eventually reinstated after eight months. In 1306, King Chungnyeol plotted against his son, the Crown Prince, with aims of preventing his reinstatement by having them divorced since Goryeo kings at the time could only rise to power under the condition of marrying a Mongolian Princess. However, the Crown Prince's quick response to the king's plot along with the abscession of Külüg Khan, the brother of the Prince's wife, neutralized such attempts made by Chungnyeong. The Crown Prince was eventually crowned in 1307 as King Chungseon, with Chungnyeol having been detained at a temple in Dadu. He eventually returned to Goryeo with all political power deprived.
Өлім
Өзінің ұлымен болған саяси тартыста жеңіліске ұшырап, Гореоға қайтқаннан кейін, Чжуннёль саясатқа деген ынтасын жоғалтып, 1308 жылдың шілде айында 73 жасында Шинхё ғибадатханасында дүниеден өтті, соңғы күндерін аң аулау мен ішімдікке берді. Ол елдің қирауына және патшалық үйдің отбасы мүшелері арасындағы араздыққа себеп болған саяси дауға қатысты терең өкініш сезінгені айтылады.
After a crushing defeat in the political dispute with his own son and returning to Goryeo, King Chungnyeol lost his will to politics and died at the age of 73 in Shinhyo Temple in July 1308, spending his final days hunting and drinking. He was said to have deep regrets regarding how the nation was left devastated and the political dispute causing discord between family members of the Royal House.
Танымал мәдениетте
2012 жылы MBC телесериалы "Соғыс құдайында" Жин Вон осы рөлді сомдады. 2017 жылы MBC телесериалы "Махаббат патшасында" Чон Бо Сок осы рөлді сомдады.
Portrayed by Jin Won in the 2012 MBC TV series God of War. Portrayed by Jeong Bo seok in the 2017 MBC TV series The King in Love.