Колпак шешімі: Еуроодақ азаматтарымен тең құқықтар
Kolpak ruling
ЕО сот шешімі: Кольпак ережесі – ЕО-мен қатысты елдердің азаматтарына жұмыс және қозғалыс еркіндігін береді. Спорттағы шектеулерге қатысты маңызды заң.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колпак туралы шешім – 2003 жылғы 8 мамырда словак гандболшысы Марош Колпақтың пайдасына шығарылған Еуропалық соттың шешімі. Ол, Еуропалық Одақпен серіктестік туралы келісімдерге қол қойған елдердің азаматтары Еуропалық Одақтың азаматтарымен бірдей жұмыс істеу және Одақ ішінде еркін қозғалу құқығына ие екенін жариялады. Осылайша, олардың жұмыс құқығына назардағы кез келген шектеулер (мысалы, спорт командаларындағы мұндай шетелдік ойыншылардың максималды санын белгілейтін квоталар) Еуропалық Одақ заңнамасына сәйкес заңсыз деп есептеледі. Германиядағы сот процесі Еуропадағы кәсіби спорт үшін үлгі құрды, оның кең ауқымды әсері болды, әсіресе Англия графтығының крикеті және Еуропалық кәсіби регбиге қатысты. "Колпак ойыншысы" немесе "Колпак" термині Ұлыбританияда крикет және регбидің екі түріндегі жергілікті лигаларда ойнаған шетелдік ойыншыларды білдіретін. Алайда, 2020 жылы Еуропалық Одақтан шығу күшке енгеннен кейін, бұл жүйе Ұлыбританияда енді қолданылмайды.
The Kolpak ruling is a European Court of Justice ruling handed down on 8 May 2003 in favour of Maroš Kolpak, a Slovak handball player. It declared that citizens of countries which have signed European Union Association Agreements have the same right to freedom of work and movement within the EU as EU citizens. Thus any restrictions placed on their right to work (such as quotas setting maximum numbers of such foreign players in sports teams) are deemed illegal under EU law. The legal actions in Germany set a precedent for professional sports in Europe, which have had a wide ranging effect, especially in regard to English county cricket and European professional rugby. A Kolpak player, or Kolpak, was a term used in the United Kingdom for people from overseas playing in the domestic leagues in cricket and both rugby codes, who were subject to the Kolpak ruling. However, the system no longer applies in the UK, following its exit from the European Union, which came into effect in 2020.
Сот шешімі
1995 жылы Әділет Сарайының Босман шешімі бойынша, ЕҚ шартының жұмысшылардың еркін қозғалысына қатысты ережелеріне сәйкес, Еуропалық Одақтың ешбір тұрғыны оның ұлттығына байланысты Еуропалық Одақтың басқа бөлігінде жұмыс істеуіне шектеу қойылмауы тиіс. Мысалы, Германия футбол командасы грек ойыншысын трансферлеуге тыйым салынбауы керек, өйткені екі ел де Еуропалық Одақтың мүшелері. Марош Колпак – словак қол добы ойыншысы, ол Германияда заңды түрде тұрып, жұмыс істеген және 1997 жылдан бері Германияның екінші лигасының TSV Östringen командасында ойнаған. Германияның қол добы федерациясының ережесі (15-бап) мүше клубтарына Еуропалық Одақтың азаматтарынан көп емес екі ойыншыны алаңға шығаруға тыйым салады. Сол кезде Словакия Еуропалық Одақтың мүшесі емес еді (2004 жылдың мамырында ғана мүше болды), сондықтан Босман шешімі оның азаматтарына қолданылмады. Дегенмен, Словакияның Еуропалық Одақпен әріптестік туралы келісімі болды. 2000 жылы Колпак клубтан шығарылды, себебі клуб Еуропалық Одақ емес ойыншылардың квотасын толтырған. Колпак Германияның қол добы федерациясына шағымданып, 15-баптың оны неміс азаматтарынан өзгеше қарауы жұмысшы ретінде оның еркін қозғалу құқығын заңсыз шектегенін мәлімдеді. Германияның қол добы федерациясы теңдік принципі тек Еуропалық Одақ елдерінің азаматтарына ғана қолданылады (Босман шешіміне сәйкес), Еуропалық Одақ емес азаматтарға емес деп мәлімдеді. Бұл мәселе Германияның жоғары сотынан Еуропалық Әділет Сарайына, Словакия мен Еуропалық Одақ арасындағы әріптестік туралы келісімде Еуропалық Одақта заңды түрде тұрып, жұмыс істеп жатқан словак жұмысшыларына тең құқықтар берілгені туралы шешім қабылдау үшін жіберілді. Сарай Колпак пайдасына шешім шығарды. Осылайша, Колпак шешімі бойынша, Еуропалық Одақпен әріптестік туралы келісімдері бар және Еуропалық Одақ елінде заңды түрде жұмыс істейтін елдердің азаматтары Еуропалық Одақ азаматтарымен бірдей еңбек құқығына ие және оларға квоталар сияқты шектеулер қойылмайды. Мұндай елдерге Африка, Кариб бассейні және Тынық мұхиты (АКТ) мемлекеттері тобына жататын Оңтүстік Африка, Ямайка және Зимбабве сияқты елдер кіреді.
The Court of Justice's Bosman ruling in 1995 declared that, in accordance with the EC Treaty rules regarding freedom of movement for workers, no resident of the European Union should be restricted from working in another part of the EU on the grounds of their nationality. For example, a German football team could not be prevented from signing a Greek player, because both nations are members of the EU. Maroš Kolpak was a Slovak handball player, who was legally resident and working in Germany, and had been playing for the German second division handball side TSV Östringen since 1997. The German Handball Association had a rule (Rule 15) which prohibited its member clubs from fielding more than two non EU citizens. At that time, Slovakia was not yet a member of the European Union (it joined the EU in May 2004), and therefore the Bosman ruling did not apply to its citizens. Slovakia did however have an Association Agreement with the European Union. Kolpak was ejected by his club in 2000 because they had filled their quota of two non EU players. Kolpak challenged the German Handball Association, claiming that Rule 15, by treating him differently from German citizens, placed an illegal restriction on his freedom of movement as a worker. The German Handball Association held that equality of treatment applied only to citizens of European Union countries (as per the Bosman Ruling) and not to non EU citizens. The case was referred by the German higher court to the European Court of Justice, for a determination on whether the Association Agreement between Slovakia and the European Union provided equal rights for Slovak workers who were living and working legally within the EU. The Court ruled in favour of Kolpak. Thus the Kolpak Ruling declares that citizens of countries which have applicable Association Agreements with the EU, and who are lawfully working within an EU country, have equal rights to work as EU citizens, and cannot have restrictions such as quotas placed upon them. Such countries include those within the African, Caribbean and Pacific (ACP) group of states, such as South Africa, Jamaica and Zimbabwe.
Крикет
Іс жүзінде бұл шешім ағылшын графтық крикет клубтарына шетелден, әсіресе Оңтүстік Африкадан көптеген крикетшілерді жұмысқа алуға мүмкіндік берді. Колпак ережесі күшіне енгенге дейін Англия және Уэльс крикет федерациясының (АВКФ) ережелері әр графтыққа бір шетелдік (ЕО-дан тыс) кәсіпқорды шектеуде еді. Босман ережесіне сәйкес графтық крикет клубтары ЕО азаматтарын кез келген санда жұмысқа алатын болды. Дегенмен, Еуропалық одақта (2017 жылдан бастап) Ирландиядан басқа тесттік крикет ойнайтын елдер болған жоқ; осы себепті ағылшын графтық крикетіне Босман емес, Колпак елеулі әсер етті. Еуропалық одақпен қауымдастық туралы келісімге қол қойған елдердің ішіндегі ең ірі тобы – Оңтүстік Африка, Зимбабве және Вест-Индия крикет командасын құрайтын көптеген елдерді қамтитын АКТБ мемлекеттері тобы. Англия және Уэльс крикет федерациясы (АВКФ) Колпак статусын алу үшін ойыншының өз елінен он екі айдан астам уақыт бойы ойнамағанын талап етті, бірақ Оңтүстік Африкалық Жак Рудольф «Йоркшир» клубымен келісімге келгеннен кейін, бұл ережені орындау мүмкін емес екенін мойындады. Колпак ойыншыларының көптеп келуіне қарсы күресу үшін АВКФ графтықтарға бөліп беретін қаржыны сол графтықта ойнайтын ағылшын ойыншыларының санымен байланыстырды. Яғни, әр ойында Колпак ойыншысы ағылшын ойыншысының орнына ойнаса, графтық АВКФ-тан 1100 фунт стерлинг аз алатын болды. Бұл жас ағылшын ойыншыларын дамытуға бағытталған шара ретінде қарастырылды, Англия құрамасына қатыса алатын ойыншыларды тәрбиелеу мақсатында жасалғандықтан, Еуропалық одақтың ережелеріне қайшы келмеді. Алайда, бұл жүйе Колпак ойыншыларының санын күрт азайта алмады, себебі графтықтар АВКФ-тан алатын қаржыны барынша арттырудың орнына шетелдік ойыншыларды жалдауды жалғастырды. 2008 жылы «Нортгемптоншир» және «Лестершир» командалары арасындағы матчта алаңдағы ойыншылардың жартысы ЕО-ға мүше емес елдерден келген. 2008 жылы Еуропалық одақ Котону келісімін, яғни Еуропалық одақ пен АКТБ елдері арасындағы қауымдастық келісімін өзгертті. Осы өзгерістен кейін Котону келісімі еңбек күшінің еркін қозғалысын емес, тауарлар мен қызметтердің еркін саудасын қамтамасыз ету мақсатында жасалғаны айтылды. Содан кейін, Ішкі істер министрлігі Колпак ойыншыларына шектеулер енгізген жаңа ережелерді қабылдады, оған сәйкес төрт жыл бойы жарамды жұмыс рұқсатын иеленгендер ғана Еуропалық одақ азаматтарымен тең қаралатын болды. Ұлыбританияның 2020 жылдың 31 қаңтарында Еуропалық одақтан шығуынан кейін, Колпак ережесі 2020 жылдың соңында күшін жойды.
In practice, the decision allowed English county cricket clubs to employ the services of a multitude of overseas cricketers, especially from South Africa. Prior to the Kolpak ruling ECB rules had limited each county to one overseas (non EU) professional. County cricket clubs could already employ any number of EU residents under the Bosman ruling. However, there were no other Test cricket nations within the EU except (from 2017) Ireland; this explains why it was Kolpak, not Bosman, which had the significant impact on English county cricket. The largest group of countries with an association agreement with the EU is the ACP Group of States, which includes South Africa, Zimbabwe, and many of the nations that supply the West Indies cricket team. The English and Wales Cricket Board ruled that a player must not have represented their own country for over twelve months in order to qualify for Kolpak status, but after South African Jacques Rudolph signed for Yorkshire, they admitted that this rule was unenforceable. In an effort to combat the influx of Kolpak players, the ECB linked the central payments made to counties to the number of English qualified players who play for that county. That meant that every game a Kolpak player played instead of an English qualified player, a county received £1,100 less from the ECB. Because that was classed as a way of encouraging counties to develop young players who could go on to play for England, rather than a restrictive quota system, it was legal under the EU rules. However, the system did not result in a significant drop in the number of Kolpak players, because counties chose to continue to sign foreign players, rather than maximise their handout from the ECB. The influx reached a peak in 2008 when, during a match between Northamptonshire and Leicestershire, half the players on the field were from non EU countries. In 2008, the EU changed its reading of the Cotonou Agreement, the Association Agreement between the EU and the ACP countries. It then stated that the Cotonou agreement should not be interpreted as mandating free movement of labour, but rather the free trade of goods and services. The Home Office was subsequently able to introduce new rules placing restrictions on Kolpak players, stating that only those who had held a valid work permit for four years had the right to be treated the same as EU citizens. After the UK withdrew from the European Union on 31 January 2020, the Kolpak ruling ceased to have any effect there at the end of 2020.
Регби
Регби лигасы мен регби одағында Колпак ережесі командаларға Фиджи, Тонга, Самоа және Оңтүстік Африкадан көптеген ойыншыларды трансферлеуге мүмкіндік берді, бұл елдердің барлығы да ЕЭО елдерінің қатарында. Көптеген регби клубтары да Колпак арқылы Оңтүстік Африкалық ойыншылармен келісімшарт жасасты, оның ішінде француздық "RC Toulonnais" және ағылшындық "Saracens F. C." ерекше аталады.
In rugby league and rugby union, the Kolpak ruling has allowed teams to sign many players from Fiji, Tonga, Samoa and South Africa, all of which are also ACP countries. Many rugby union clubs have also signed South African players under Kolpak, most notably the French team RC Toulonnais and English team Saracens F. C.
Бұл мәселеге байланысты, Дурбанда туған Жаңа Зеландиялық ойыншы Эндрю Мехртенс 2005-06 жылғы Ұлттық бірінші дивизион маусымында ағылшындық "Harlequins" клубымен келісімшарт жасасқанда Оңтүстік Африка паспортын алуға шешім қабылдады, себебі бұл клубқа ЕО және Колпак тізіміне кірмейтін тағы бір ойыншыны трансферлеуге мүмкіндік беретін еді.
In a related issue, New Zealand player Andrew Mehrtens, who was born in Durban, decided to pursue a South African passport when he signed with the English side Harlequins for the 2005–06 National Division One season, as it would enable the club to sign another non EU and non Kolpak player.