Кіріспе
Еуроодақ заңдары мен құжаттарының ресми сайты Eur Lex (стильде EUR Lex) – Еуроодақ заңдары мен басқа да мемлекеттік құжаттарының ресми онлайн дерекқоры, ол Еуроодақтың 24 ресми тілінде жарияланады. Еуроодақтың Ресми газеті (РГ) де Eur Lex сайтында жарияланады. Пайдаланушылар Eur Lex-ке ақысыз қол жеткізе алады, сондай-ақ қосымша мүмкіндіктер ұсынатын тегін тіркелгіге тіркеле алады.
Eur Lex (stylized EUR Lex) is the official online database of European Union law and other public documents of the European Union (EU), published in 24 official languages of the EU. The Official Journal (OJ) of the European Union is also published on EUR Lex. Users can access EUR Lex free of charge and also register for a free account, which offers extra features.
Тарих
Еуропалық Комиссияда заң мәтіндерін өңдеу 1960 жылдары басталды, ол кезде перфокарталар әлі де қолданылып тұрды. Құжаттар арасындағы байланыстарды анықтап, оларды талдау арқылы метадеректерді алу және қайта пайдалану, сондай-ақ оларды іздеуді жеңілдету үшін жүйе әзірленді. Комиссия Еуропалық Одақтың басқа институттарымен ынтымақтастық жасаған сайын, Одақ кеңейген сайын жүйе мен оның ауқымы жылдар бойында өсті. Ол CELEX (Communitatis Europae Lex) деп аталды және көп ұзамай институтаралық құрал ретінде кеңінен қолданысқа ие болды. Бастапқыда тек ішкі қолдану үшін пайдаланылған жүйе, жеке компаниялар арқылы коммерциялық лицензиялар бойынша мазмұн ұсынуды қоса, әртүрлі деңгейде көпшілікке қолжетімді болды. Соңында, 1997 жылы EUR Lex деп аталған веб-нұсқасы іске қосылды, оны Еуропалық Одақтың Баспаханасы ұйымдастырды. EUR Lex веб-сайты 2001 жылы ашылды, ал CELEX 2004 жылдың соңына дейін жеке деректер базасы ретінде сақталды. Кейіннен екі қызметті біріктіру және оларды толығымен тегін ету жөнінде шаралар қабылданды. Еуропалық Одаққа жаңа елдердің қосылуымен және веб- және деректерді өңдеу технологияларының дамуымен жүйені жаңарту қажет болды. 2004 жылы жаңа нұсқасы жарияланды. 2014 жылы сайтта тағы бір маңызды жаңарту жасалды, оның ішінде "CELLAR" деп аталатын жаңа деректер қоры енгізілді. "CELLAR" Баспахана басқаратын барлық метадеректер мен цифрлық мазмұнды бірыңғай орында, үйлесімді және стандартталған түрде сақтайды. 2016 жылы Sketch Engine-де қолжетімді болған, 24 тілдегі 3,9 миллион EUR Lex құжатынан тұратын, көлемі ирланд тілінде 37 миллионнан ағылшын тілінде 840 миллионға дейін жетоннан құралған, үйлесімді параллель корпус жасалды. Белгіленбеген деректер зерттеушілерге Creative Commons лицензиясы бойынша ұсынылады. Жарияланған кезде авторлар EUR Lex Corpus-ты еуропалық тілдік ресурстардан құралған ең ірі параллель корпус деп есептеді, ол EUR Lex ресми веб-сайтынан гөрі тілдік мотивацияланған іздеулер үшін тиімді.
Еуропалық Одақтың ресми газеті
1998 жылы Еуропалық Одақтың ресми газеті (ЕО ресми газеті) EUR Lex сайтында онлайн жариялана бастады. 2013 жылдың 1 шілдесінен бастап ресми газеттің электрондық нұсқасы қағаз түрінен заңдық күшін жоғалтып, тек қана қажет болған жағдайда басылады. Электрондық ресми газеттің түпнұсқалығын, толықтығын және өзгертілмегенін қамтамасыз ететін күрделі электрондық қолтаңбасы бар. EUR Lex сайтында 1952 жылдан бергі барлық ресми газет басылымдары қолжетімді, олар француз, итальян, голланд және неміс тілдерінде жарық көрген. Оларды іздеу арқылы немесе каталогтан қарап табуға болады.
ЕС құқығы
EUR Lex-те барлық ЕО құқығы (3 және 4-секторлар) қамтылған, оны қарау арқылы немесе іздеу мүмкіндіктерін пайдаланып табуға болады. Осы тақырып бойынша негізгі актілер – Еуропалық одақ келісімдері (1-сектор), директивалар, регламенттер, шешімдер, сондай-ақ біріктірілген заңнама (0-сектор) және т.б. Біріктіру – негізгі құқықтық актіні және оның кейіннен жасалған барлық өзгерістері мен түзетулерін бір оқуға ыңғайлы құжатқа біріктіру. Біріктірілген мәтіндер анықтама ретінде қолдануға арналған және заңдық күші жоқ. Іске асыруды талап ететін актілер ұлттық іске асыру шаралары туралы ақпаратқа сілтемелер тізімімен бірге жарияланады (7-сектор).
Дайындық құжаттары мен заң шығару рәсімдері
Деректер базасында заң актілеріне дейінгі құжаттар да бар, мысалы заң жобалары, есептер, жасыл және ақ кітаптар (5 сектор). Кейбір ұсыныстар дайындық кезеңінен өте алмайды, бірақ оларға да кеңесу үшін қол жеткізуге болады. EUR Lex жүйесінде әрбір заңнамалық процедура уақыт жобасымен және оқиғалар мен қатысты құжаттар тізімімен ұсынылған. Процедураларға іздеу арқылы немесе процедуралық құжаттар арқылы қол жеткізуге болады.
ЕС-тің сот практикасы
Осы құжаттар Еуропалық Одақ Сотымен жасалған, 6-тарауды құрайды және олардың ішінде, мысалы, сот шешімдері, бұйрықтар, қаулылар және бас прокурорлардың пікірлері бар.
Басқа құжаттар
EUR Lex халықаралық келісімдерді (2 сектор), парламенттік сауалдарды (9 сектор), ЕЭҚТА актілерін, соның ішінде ЕЭҚТА сотының және ЕЭҚТА бақылау органының актілерін (Е сектор); келісім жасасқан мемлекеттердің соттары берген және Брюссель режимі бойынша ЕО сотының үкімдерін; ЕО құқығына қатысты ұлттық сот шешімдеріне сілтемелер (8 сектор) және басқа да ресми құжаттарды сақтайды.
CELEX нөмірі
ЕС құжаттары әртүрлі нөмірленсе де, олардың әрқайсысына бірегей, тілге тәуелсіз CELEX нөмірі тағайындалады. Бұл идентификатор сектор нөмірінен, содан кейін жылдың 4 цифрынан, құжат түрінің бір немесе екі әріпінен және соңында құжат нөмірінің 2-4 цифрынан тұрады. Мысалы, Электрлік және электрондық жабдықтар қалдықтары туралы директиваның CELEX нөмірі 32012L0019 (3 – сектор, заңнама; 2012 – ЕО Ресми газетінде жарияланған жыл; L – ЕО директиваларын білдіреді, ал 0019 – директиваның ЕО Ресми газетінде жарияланған нөмірі).
ECLI
Еуропалық сот шешімдерінің идентификаторы (ECLI) Кеңес тарапынан енгізілді, олар "сот шешімдерін анықтау үшін адамдар мен компьютерлердің түсінетін, оқи алатын және тани алатын стандартты идентификатор қолданылуы тиіс" деген тұжырымға келді. Құжаттарды ECLI арқылы EUR Lex-те де табуға болады.
ELI
EUR Lex сонымен қатар 2012 жылғы 10 қазандағы Кеңес қорытындыларымен (2012/C 325/02) енгізілген Еуропалық заңнамалық идентификаторы арқылы құжаттарды іздеу мүмкіндігін ұсынады.
Іздеу
Құжаттарды іздеу жүйесі (IDOL by HP Autonomy) арқылы әртүрлі іздеу нысандары қолданылып табуға болады. Құжат нөмірлері, күндер, мәтін және көптеген метадеректер бойынша іздеу жасау мүмкін. Тіркелген пайдаланушылар кеңейтілген іздеуді пайдаланып, Буль операторларымен іздеуді жүзеге асыра алады.
Мәтіннің көрсетілуі және пішімдері
Мәтіндер мен олардың метадеректерін алуға, көрсетуге және түрлі форматтарда (html, pdf, xml) жүктеуге болады. Бірнеше тілдік нұсқамен бірдей жұмыс істеу үшін пайдаланушылар көптілдік көрініс режимін қолдана алады, бұл аударма және тіл білімі салаларында ерекше пайдалы.
Сақталған құжаттар мен іздеулер
Тіркелген пайдаланушылар өздерінің EUR Lex аккаунтына құжаттар мен іздеулерді сақтай алады, іздеу және басып шығару профильдерін жасап, сақталған іздеулерге негізделген жеке RSS ағындарын орната алады.
ЕО мүше мемлекеттерінің ұлттық заңдарына қол жеткізу (N-Lex)
N Lex – Еуропалық Одаққа мүше елдердің әрқайсысының ұлттық заңнамасына ортақ кіру нүктесі. Ол қолданушылар мен ұлттық заңнама дерекқоры арасындағы байланыс құралы болып табылады.