Кіріспе

Ұлыбритания, Корнуоллдағы Сент Дейдегі қалайы кеніші

Ұлыбританиядағы Корнуоллдағы Сент Дей ауылынан шығысқа қарай екі миль жерде орналасқан Веллингтон тауы қалайы кеніші 1976 жылы ашылды және көп жылдардан кейін аймақтағы алғашқы жаңа кен орны болды. Қалайы бағасының төмендеуі және сорғылауға берілетін жәрдемақының тоқтатылуына байланысты кен 1991 жылы жабылды. Кенді қайта жандандыруға әрекет жасалып, ол туристік орталыққа айналдыруға тырысылды, бірақ бұл жоба сәтсіз аяқталды. 2007 жылдың басында "Маунт Веллингтон Майн Лтд" компаниясы осы учаскені сатып алып, қалған кеніштің тіреу құрылымын бұзып, оны жеке, қақпасы бар бизнес-паркке айналдырды. Жаңартылатын энергия саласында ғана жұмыс істейтін, соның ішінде Kensa жылу сорғылары сияқты бірнеше арендаторлар бар.

1920-30 жылдар

1920 жылдары Веллингтон атымен танылған үш бауырластың ескі "Уил Эндрю" кен тауларының беткі қабаттарында жұмыс істегені белгілі. Бауырластар кенді шағын көлемде өндіріп, қарапайым құрал-жабдықтар мен технологияларды пайдаланып, кенді Корнуоллдың ұнтақтағыш машиналарын (штамптар) алып барып, онда қалайыны бөліп алған. Лондонның Кен-металлургиялық клубының капитаны Джозиа Пауль Веллингтонның өндірген кенінен тоннасына орташа есеппен 30 фунт қара қалайы шығатынын хабарлаған. Олар жұмыс істеген шахтаның айналасындағы кеңістік кейіннен қирап, шахта тоқтатылды. "Қарапайым Корнуолл кеншілері" болғандықтан, Веллингтонның шахтаның ішін ашуға немесе жаңа шахта салуға қаржысы жетпеді. 1935 жылы British Non-ferrous Mining Corp Ltd компаниясының қолдауымен Mount Wellington Ltd компаниясы United and Consolidated Mines, Wheal Clifford және Wheal Andrew кен орындарының құқықтарын сатып алды. 5 ақпанда Mount Wellington Mine Ltd компаниясының акциялары сатылымға шығарылды. 1930 жылдары Mount Wellington тауында қосымша шахталар мен кеншілердің үйлері салынды, сондай-ақ, жақын орналасқан кен орындарына кен өндіру құқығы алынды. Алайда, онжылдықтың соңына қарай, қалайы бағасының төмендеуіне байланысты ұнтақтау тоқтатылып, пайда табу үшін жеткілікті мөлшерде кен өндіру қиындықтары туды. 1939 жылдың 16 желтоқсанында қаржы жетіспеуі салдарынан Mount Wellington кенішіндегі жұмыс тоқтатылды.

1960-1970 жылдар

1963 жылы Торонтодағы International Mine Services Ltd компаниясы Корнуоллдың минералдық потенциалына қызығушылық танытты. 1967 жылы Маунт Веллингтон кенішінде іздеу-барлау бұрғылау жұмыстары басталды, ал 1969 жылы Cornwall Tin & Mining Ltd компаниясы Thyssen (Great Britain Ltd) компаниясына No.1 Веллингтон шахтасын қазу және ғимараттар салу жөніндегі келісім-шартты тапсырды. 1974 жылы Корнуолл қалайы және тау-кен корпорациясының басқаруындағы Маунт Веллингтон кеніші, Труродан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Биссо алқабының қарсы бетінде орналасқан көршілес Уилл Джейн кенішімен бірге, қалайы өндіру жөніндегі жоспарланған операцияны іске асыруға кірісті. Бұл үш жылдың ішінде Корнуоллдағы үшінші жаңа қалайы кеніші болды. 1976 жылдың қаңтарында жер астынан алғашқы кенді қабылдауға дайындық ретінде концентрациялау зауытының құрылысы басталды. Операцияны қаржыландыруға бастапқыда шамамен 4,25 миллион фунт стерлинг жұмсалды және ол Ұлыбритания үкіметінен 20% грант алуға құқылы болды. Бастапқы өнімділік жылына 0,2 миллион тоннаны құрайтын, барлық гравитациялық зауыт 1600 тонна қалайы металлы, сондай-ақ мыс, мырыш және күміс өндіруге бағытталды деп күтілді. Шахта 210 метрден 310 метрге дейін тереңдетілді. Кеніштің қызмет ету мерзімі 25 жылға жоспарланған, ал жұмыс күші 300 адамға дейін жетеді деп есептелді. Алайда, 1978 жылдың 20 сәуірінде Маунт Веллингтон кеніші жабылды. Осы күннен бастап Веллингтонның No.1 шахтасынан ешқандай кен шығарылмады. No.1 шахта адамдар мен жабдықтардың кіруі үшін сақталды. Веллингтондық жерді Корнуолл қалайы және тау-кен компаниясының әкімшілері Фалмуттағы металл сынықтарын сатумен айналысатын саудагерге сатты. 1979 жылдың тамызында Rio Tinto Zinc компаниясының еншілес компаниясы Carnon Consolidated компаниясы Wheal Jane кенішін Consolidated Gold Fields Ltd компаниясынан сатып алды. RTZ компаниясы Wheal Jane кенішін қайта құру үшін Thyssens компаниясын, ал Wheal Jane зауытын жаңарту үшін William Press компаниясын пайдаланды. Карнон сонымен қатар Веллингтонның No.1 шахта аймағының меншікті құқығын, сондай-ақ металл сынықтары сатушысынан Веллингтонның инженерлік ғимаратын сатып алды. Екі кенішті жаңартуға 10 миллион фунт стерлинг бөлінді. Сондай-ақ 1979 жылы Shell компаниясының еншілес компаниясы Billiton Minerals (UK) Ltd компаниясы Bissoe-дегі гидравликалық қалайы өндіретін Hydraulic Tin компаниясын сатып алды, ол аллювиалды қалайы мен кеніш қалдықтарын өңдеді. Billiton қалған жер мен ғимараттарды, оның ішінде Маунт Веллингтон кенішіндегі диірменді сатып алды. Олар сонымен қатар Уилл Мейд аңғарын, қалдықтарды жинау тоғанын және лагунаны сатып алды. Thyssens компаниясы Веллингтонның кеңселерін және жабдықты сақтауға арналған жерді Billiton компаниясынан жалға алды. Thyssens компаниясы Веллингтонды Wheal Jane, South Crofty және Geevor кеніштеріндегі жұмыстары үшін база ретінде пайдаланды.

1980-1990 жылдар

1980 жылдың маусым айында Джейн кеніште өндіріс қайта басталды, ал кеннің бір бөлігі Веллингтон тауынан алынды. Келесі жылы Веллингтон мен Уил Мейдтегі тұнба тоғаны арасында жаңа 7 дюймдік полиэтилен құбыр (MDPE) тартылды. Ескі кен қалдықтары ұсатылып, Веллингтонның диірменіне жіберілді, онда олар минералдарды алу үшін қайта өңделді. 1982 жылы Carnon Consolidated (RTZ) компаниясы Биллитонның Маунт Веллингтон, Уил Мейд және Гидравликалық қалайы участаларындағы меншік құқығын сатып алды. 1984 жылға қарай South Crofty компаниясының 100% үлесі Rio Tinto Zinc компаниясының еншілес компаниясы Carnon Consolidated компаниясымен сатып алынды, ал Крофти, Маунт Веллингтон және Уил Джейннің үш кені бір бөлімше ретінде жұмыс істеді. Уил Джейндегі өндіріс 1980 жылы қайта басталды, 1981 жылы 1499 тонна, ал 1984 жылы 1863 тонна қалайы өндірілді. Уил Мейдтің төмендеуі (Decline) бастапқыда Маунт Веллингтон кенішіне тиесілі болған жерде басталды. 1984 жылғы операциялар барысында шамамен 35 000 тонна кен өндірілді. Төмендеудің ұзындығы 655 метрді құрайды және ол Корнуолл округінің Юнайтед Даунс полигонындағы қалдықтар жинағышқа қарай созылды. Полигоннан шыққан метан газының төмендеуге енуінен жер астындағы өрт немесе жарылыс болуы мүмкін деген қауіп туды. 1991 жылдың наурыз айында Уил Джейн, Маунт Веллингтон кеніші, Уил Мейд төмендеуі және Уил Мейд тұнба лагуналарын қамтитын кен орны соңғы рет жабылды. 1992 жылдың 16 қаңтарында Ұлыбританиядағы ең танымал кен суының ағыны орын алды, 320 миллион литр өңделмеген қышқыл кен суы мен шлам Корнуоллдағы Уил Джейн кенішінің орнындағы Нангилз шахталық кіреберісінен Карнон өзеніне құйылды. Бұл өзен сағасындағы судың түсін өзгертетін және Cd және Zn концентрациясының жоғары деңгейін тудырған үлкен ластану толқынына әкеп соқты. Кадмий деңгейі 600 мг/л-ға жетті, бұл Ұлыбританияның су сапасы стандарттарындағы 1 мг/л-ға қарағанда едәуір жоғары.

1998 жылы Маунт Веллингтон кеніші DRS Demolition компаниясының Дэвид Шригли компаниясы South Crofty PLC-ден сатып алынды. DRS Маунт Веллингтон кенішінің мақсатын өзгерту бойынша бірнеше жобалық өтінімдерді ұсынды, бірақ барлығы да қабылданбады.

2000-шы жылдар - қазіргі уақыт

2003 жылы Каррик аудандық кеңесі Маунт Веллингтон кен орнының ғимараттарын сақтауға рұқсат берді. 2004 жылдың 15 сәуірінде Каррик аудандық кеңесі Биссодағы Твелвехедс қаласындағы Маунт Веллингтон кен орнының болашағын қарастырды. Кеңес мүшелері бұрынғы кен орнын қандай мақсатта пайдалануға болатынын талқылады, осылайша болашақ дамытушылар оның әлеуетін нақты біле алады. Карриктің даму бөлімінің басшысы Карл Робертс комитетке ұсынған баяндамасында бұл жердің тұрғын үй салуға жарамсыз екенін айтты. Комитеттің пікірлері мен баяндаманың қорытындылары Каррик кеңесінің толық отырысында қарастырылуы тиіс еді. Маунт Веллингтон кен орны 10 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істемеді және бір кезде ол табиғат қорығына айналдырылатын болды. 2005 жылы Маунт Веллингтон кенішіндегі бас киімдердің жоғарғы бөлігі бұзды. 2007 жылдың 15 қаңтарында Маунт Веллингтон кен орнын Ричард Фриборн, «Mount Wellington Mine Ltd» компаниясы арқылы сатып алды. Маунт Веллингтон кен орны 22 қаңтарда «The Eden Project» жобасының өкілі Тим Смит тарапынан ресми түрде қайта ашылды. 2012 жылдың 30 мамырында «Kensa Heat Pumps» компаниясының Маунт Веллингтон кен орнына көшіп келгеніне 5 жыл толуына арналған мерекелік шара өтті, ал компания кен орнындағы алғашқы арендатор болды. Іс-шараға бірнеше онжылдықтардан кейін алғаш рет Корнуоллдың төрт қазіргі заманғы қалайы кеніштерінің – «Geevor», «South Crofty», «Wheal Jane» және «Mount Wellington Mine» біріктірілген басқару топтары қатысты. 2013 жылы халықаралық теңіздік инженерлік компания «Geoquip» «Ocean Fabrications» компаниясының активтерін сатып алып, кен орнындағы жалға алу құқықтарын алды. «The Dry» ауданындағы ескі кеңселер жаңартылды, ал «Mill» ғимараты мен оған жататын зауыт ауласына маңызды инвестициялар жасалды. 2016 жылдың 5 наурызында, Сент Пиран күні, Корнуолл радио әуесқойлар клубы (CRAC) Маунт Веллингтон кенішінде бір реттік арнайы хабар тарату жүргізді. Клуб Корнуолл кенішін әуесқойлар радиостанциясы ретінде пайдалану үшін арнайы шаралар лицензиясын алды. Сондай-ақ 2016 жылы «Eagle Plant» компаниясы кен орнында тұрғын үй жалдау бизнесін ашты, ал 2017 жылдың ақпан айында жабдықты жалға беру операциясы басталды. 2017 жылы «Metal Surgery» және «Building With Frames» компаниялары тиісінше «Geoquip» компаниясын «Mill» және «Concentrator» ғимараттарында алмастырды. 2020 жылдың ақпан айында Маунт Веллингтон кенішінде «Kensa Heat Pumps» компаниясының қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған, кеңселермен жабдықталған жаңа мамандандырылған өндіріс орны салынды. Бұл 1970 жылдардан бері Маунт Веллингтон кенішінде салынған алғашқы жаңа ғимарат.

Минералдық статистика

Роберт Ханттың "Біріккен Корольдіктің минералды статистикасы" басылымынан алынған. +Жұмыспен қамту (1935–1943)
Жыл(дар)ЖалпыКен ортасындаЖер астында193595375819366848201937133864719387042281940532194222221943987820