Кіріспе

Британдық саясаткер Десмонд Луис Доннелли (16 қазан 1920 – 3 сәуір 1974) – британдық саясаткер, автор және журналист. Ол өмірінде төрт саяси партияға мүше болып, бес рет партиялар арасында ауысқан.

Шығу тегі

Донали, ата-тегі ирландтық, Үндістанның Ассам штатындағы Сибсагар қаласында дүниеге келді, оның әкесі шай өсіруші болған; анасы – ағылшын және Үндістан мемлекеттік қызметінің бір мүшесінің ұрпағы. 1928 жылы ол отбасының бір ғасырдан бері Британияға білім алу үшін оралған алғашқы өкілі болды (анасымен бірге; олар әкесімен байланысты үзіп қалды); ол Глостерширдегі Ньюнхэм-он-Северндегі Брайтлендс мектебінде оқыды. Кейін Уайт аралындағы Бембридж мектебіне түсті. 1936 жылы Уильям Моррис идеяларына қызығғаннан кейін Еңбек партиясына қосылды. Ол университетте оқымады. Белсенді спортшы болғандықтан, Доннели мектепті бітіргеннен кейін және кеңседе жұмыс істегенде Лондондық «Grasshoppers» регби клубының хатшысы болды. 17 жасында Британ империясының крикет құрамасын құрды, ол соғыс жылдарында да жұмыс істеді, крикетке қолдау көрсетіп, Глостер герцогының Қызыл Кресті мен Сент-Джон қорына қаржы жинады. 1939 жылы Корольдік әуе күштеріне қатысып, бомбалаушылар тобында ұшқыш офицер болып қызмет етті. Кейін Солтүстік Африка және Италиядағы науқандарда «Шөл әуе күштеріне» қосылып, ұшқыш лейтенант шеніне жетті.

Сол жақта

1945 жылғы жалпы сайлауда Доннели Уорстерширдегі Эвешем сайлау округінде «Жалпы әл-ауқат» партиясынан бақ сынасты, бұл – идеалистік социалистік партия, ол көбінесе Лейборист партиясынан солға қарай саналатын. Лейборист партиясынан кандидат болмағанмен, Доннели Либералдық партияның кандидатымен шамалы айырмамен үшінші орынға түсіп қалды. «Жалпы әл-ауқат» партиясы сайлаудан көп ұзамай таратылды, ал Доннели 1945 жылдың қыркүйегінде Лейборист партиясына қайта қосылды. 1945-1946 жылдары ол RAF штаб колледжінде лекция оқыды. RAF-тен кеткен соң, Доннели «Town and Country Planning» журналының редактордың көмекшісі, кейіннен редакторы болды, бұл журнал қала және елді мекендерді жоспарлау қауымдастығының органы еді. 1948 жылдан бастап ол аталған қауымдастықтың директоры болды. 1946 жылы ол Солтүстік Ирландияның Лейборист партиясынан кандидат ретінде төмендегі сайлауға қатысты.

Беванит

Доннели 1950 жылғы жалпы сайлауда Лейборист партиясынан Пемброкшир округінен сайлануға таңдалды. 1945 жылы бұл округте лайықты лейбористтік кандидат жеңіске ие бола алмаған еді, ал қазіргі депутат Гвилим Ллойд Джордж өте танымал болды, себебі ол Дэвид Ллойд Джорджтың ұлы ғана емес, сонымен қатар өзінің беделімен де көзге түсті. Лейборист партиясынан қолдау азайғанмен, Доннели Ллойд Джорджтың консерваторларды қолдағанын пайдаланып, 129 дауыспен жеңіске жетті. Парламентте ол өзін "Уэльс округінен сайланған ирланд аты бар ағылшын" деп таныстырды және бастапқыда Анеурин Беванмен жақын қарым-қатынас орнатты. Ол сондай-ақ сайлау округінде кең байланыстар жасап, халық арасында беделді болды. Оның орны толыққанды қауіпсіз болмаса да, оған қарсы өткір бәсеке болған жоқ. Парламент депутаты қызметін атқару кезінде Доннели инженерлік фирмалар "Дэвид Браун" және "Филипс Индустриес", сондай-ақ "Хилл Сэмюэл" коммерциялық банкісіне кеңесші ретінде қызмет етіп, табысын арттырды.

Қаңқалы келлит

1954 жылы Доннелли Беванмен ол қажет деп санаған неміс қарулануы мәселесі бойынша келіспеушілікке ұшырады. Ол сондай-ақ Кеңес Одағына қатысты өткір пікірде болды, бұл ұстаным оның Кеңес блогына сапар жасағаннан кейін одан да күшейді. 1955 жылдан бастап ол ядролық қаруды жою науқанының белсенді қарсыласы және Хью Гейтскеллді лейбористтік партияның жетекшісі ретінде толық қолдаушы болды. Бұл оның 1959 жылдан бастап Daily Herald газетінің саяси тілшісі болып тағайындалуына мүмкіндік берді, бірақ 1963 жылы Гейтскеллдің қайтыс болуы Доннеллиге ұнамайтын Гарольд Уилсонды билікке әкелді. Доннеллидің қабілеттері 1964 жылғы сайлаудан кейін Уилсон үкіметінде қызмет етуіне лайық болғанымен, Уилсон оған ешқандай ұсыныс жасамады. 1960 жылдардың ортасында Доннелли лейбористтік партия мен либералдық партия арасында одақ құруды ұсынды. Ол басқа лейбористтік депутат Вудроу Уайаттпен бірге болат өнеркәсібін мемлекеттік меншікке беру саясатына қарсы шықты; Уилсон үкіметінің алғашқы мерзіміндегі аз ғана көпшілігін ескере отырып, олардың қарсылығы жоспарды сүріншікке жіберу үшін жеткілікті болар еді, сондықтан кез келген қадамдар 1966 жылғы сайлауда үлкен көпшілікке қол жеткізілгенге дейін кейінге шегерілді.

Еңбекші-талаушы

Донелли сайлаудан кейін Лейборист партиясының парламенттік ұйымдастырушыларына көбейіп бара жатқан қиындықтар туғыза бастады. 1967 жылы ол "News of the World" газетінің бас саяси тілшісі болды, бұл оның пікірлерінің кеңінен танылуын қамтамасыз етті. Ол үкіметтің экономиканы басқаруын сынап, партияның кәсіподақтармен қарым-қатынасын түбегейлі өзгертуді талап етті, "кәсіподақтар Лейборист партиясын өздерінің бағынышты иті ретінде қарамайтын жағдайға жеткізу керек". 1967 жылғы қарашада фунт стерлингінің құнсыздануына байланысты үкімет шығындарды қысқартуға мәжбүр болды, бұл оны "Суэц шығысы" аймағындағы қорғаныс міндеттемелерінен бас тартуға итерді. Доннели 1968 жылғы 18 қаңтарда Лейборист партиясының парламенттік ұйымдастырушысы қызметінен кетті. Лейборист партиясы 27 наурызда оны партия мүшелігінен толығымен шығарып тастауға жауап берді.

Демократиялық партия

1968 жылы Дүйсенбі клубының отырысында Доннелли екі минут бойы тұрып қол шапалақтап қарсы алынды, содан кейін клуб мүшелеріне "Мистер Уилсон отставкаға келіп, қоғамдық өмірден кетуі керек" деді. Бірақ ол Консервативтік партияға қосылуға ниет білдірмеді, орнына өз партиясын құрды, ол бастапқыда "Біздің партия" деп аталды, кейін Демократиялық партия болып өзгерді. Партия бағдарының кейбір тұстары консерваторлардың бағдарынан да оңға қарай болды, олар әлеуметтік мемлекетті таратуды, салық жүйесінде кең ауқымды өзгерістер жасауды және міндетті әскери қызметке қайтаруды қолдады. Партия 1970 жылғы жалпы сайлауда бес мандатқа түсті, бірақ сайлау нәтижелері көңіл көншітпеді. Доннелли өзі Пемброкшир округінде консерваторларға жеңіліп қалды.

Кейінгі мансап

1971 жылы сәуірде Доннели Демократиялық партия мүшелерін ескертпестен Консервативтік партияға қосылғанын жариялады. Ол Консервативтік партияның кәсіподақтарға қатысты заң реформасы және ЕЭО-ға кіру мәселелеріндегі көзқарастарымен өте жақын екенін түсіндірді және сол жылғы қазанда Лондон және Вестминстер қалаларының делегаты ретінде Консервативтік партия конференциясына қатысты. 1973 жылы Ховтағы сайлауда Консервативтік партиядан кандидат болуға өтініш берді, бірақ мақұлданбады, сондай-ақ келесі жалпы сайлауда Мелтон округінен де кандидаттыққа ілікпеді. Көптеген кітаптарды сынға салатын журналистік қызметінен бөлек, Доннели 1970 жылы сайлауда жеңілгеннен кейін бизнеске кірісіп, ICPS Ltd төрағасы және Practical Europe Ltd бас директоры болды. 1973 және 1974 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде оның компаниялары қаржылық қиындықтарға тап болды, бұл оның Консервативтік партиядан парламентке қайта орала алмауымен бірге, күйзеліске ұшырауына себеп болды. Доннели 1974 жылғы 3 сәуірде Хитроу әуежайының жанындағы Вест-Дрейтон қонақ үйінің бөлмесінде көп мөлшерде арақ ішіп, барбитураттардың үлкен дозасын қабылдап, өз өмірін өз қолымен аяқтады.