Кіріспе

Пламе ісі 2003 жылдың шілдесінде журналист Роберт Новак Валерия Пламедің Орталық барлау агенттігінің жасырын қызметкері екенін жариялағанда басталды, бірақ осы жанжалдың бастауы 2001 және 2002 жылдары Буш әкімшілігі Ирактың Нигерден уран сатып алғаны туралы күдіктерді тергеген кезде қаланды. 2003 және 2007 жылдар аралығында Патрик Фицджеральд Буш әкімшілігінің Пламедің жеке басын, оның күйеуі Джозеф С. Уилсонның Ирак соғысының себептерін ашық сынағаны үшін жаза ретінде жариялағаны туралы айыптаулар бойынша қылмыстық тергеу жүргізді. 2006 жылдың тамызында АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысының орынбасары Ричард Армитаж ақпараттың негізгі көзінің өзі болғанын мәлімдеді. 2007 жылдың шілдесінде президент Джордж Буш Фицджеральдтың тергеуі кезінде жалған куәлік бергені және әділетке кедергі келтіргені үшін Скутер Либбиге тағайындалған түрме жазасын жеңілдеткен кезде, бұл дау негізінен аяқталды. 2018 жылдың сәуірінде президент Дональд Трамп Либбиді толық кешірді.

1980 жылдар

1980-1982 жылдар аралығында Саддам Хусейннің Баас Ирағы Португалия мен Нигерден 400 тоннадан астам уран концентраты (сары торт) сатып алады. Бұл материал 2003 жылғы басып кіруге дейін Ирақта МАГАТЭ бақылауында қалады.

1981 жыл

Нигердің сол кездегі президенті Сейни Кунче өз елінің "уранды тіпті шайтанға дейін сататынын" айтты.

1988 жыл

BBC хабарлауынша, Оңтүстік Африка Удай Хусейн арқылы Иракқа заңсыз уран саудасын жүргізеді. Бұл мәлімет басқа көздермен тексерілген жоқ.

1990 жыл

Валерия Плейм өзінің алғашқы ЦРУ қызметін Афинадағы АҚШ елшілігінде Мемлекеттік департамент өкілі болып жұмыс істеу арқылы бастайды. "Брюстер Дженнингс және серіктестері" көптеген ЦРУ офицерлеріне, Валерия Плеймге де жамылшық қызмет етеді.

1997 жыл

Олльдрих Эймс оның кім екенін ресейлік барлау қызметтеріне жария еткен деп қорқып, ЦРУ Пламені Еуропадан Вашингтонға қайта шақырады.

1999 жыл

Маусым: (Жозеф С. Уилсон мен Нигердің бұрынғы премьер-министрі Ибрагим Ассан Маякидің 2002 жылғы әңгімесіне сәйкес) Ирактық кәсіпкер Маякиге жақындап, Саддам Хусейн басқаратын Ирак үкіметі мен Нигер арасындағы "сауда қатынастарын кеңейту" туралы мәселені талқылау үшін ирактық делегациямен кездесуін талап етті. Маяки бұл әрекетті уран сатуды талқылауға жасалған тытыру деп түсінді, бірақ БҰҰ-ның Иракқа қатысты санкциялары болғандықтан, әңгімені саудадан ауыстырды. 2004 жылы Уилсонмен сөйлескенде, Уилсонның "нигерлік дереккөзі" (дегенмен, Маяки) Уилсонға 1999 жылдың маусым айында кездескен "ирактық кәсіпкердің" Мұхаммед Саид әл Сахаф, бұрынғы Ирак ақпарат министрі екенін айтты, ол АҚШ баспасөзінде кейде "Бағдад Боб" деп аталды.

2001 жыл

2001 жылдың жаз-күз мезгілі: Жақында саяси істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болып тағайындалған Марк Гроссман доктор Абдул Кадир Ханның ядролық қару тарату желісімен байланысты ядролық контрабандалық желінің түрік мүшелерін Брюстер Дженнингс және серіктестерінің Орталық барлау агенттігінің жасырын ұйымы екені туралы ескерткен деген күдік бар. 2001 жылдың жаңа жылы: мереке күндері қарақшылар тобы Нигер елшілігіне Римде шабуыл жасап, хат қағаздары мен ресми мөрлерді ұрлады.

2002 жылғы наурыз

5 наурыз: Вильсон өз үйінде екі ЦРУ қызметкерінен жауап алады. Хэдли мен осы кездесуге қатысқандар талқыланған мәселелердің толық мәліметтерін есінде ұстамайтындарын айтады, ал Хэдли баспасөз конференциясында кездесуді 15 минуттан кем уақытқа созылған "ілтипатты сапар" деп сипаттады. Италия Премьер-Министрі кеңсесінің мәліметінше, кездесу сол кездегі Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Кондолиза Райс пен Николо Поллари арасында, Стивен Хэдлиді қоса алған Италия және АҚШ делегациясының қатысуымен өтті.

2002 жылдың қазаны

2002 жылдың 6 қазанында Ұлттық қауіпсіздік кеңесі президент Буштың Цинциннатиде сөйлейтін сөзінің алтыншы нұсқасын ЦРУ-ға жіберді. Нұсқада Ирактың "500 тоннаға дейін уран оксидін сатып алуға талпынғаны анықталды" деген мәлімдеме бар болды. Сол кездегі ЦРУ директоры Джордж Тенет және оның басқа да ЦРУ қызметкерлері бұл мәтінді сөзден алып тастауды тапсырды, себебі бұл талаптың дұрыстығына сенімділік жеткіліксіз болды. 2002 жылдың 7 қазанында Джордж Буш Цинциннатиде сөйлеген сөзінде Иракты қарусыздандыру қажеттігін алғаш рет толыққанды түсіндірді. Ол: "Егер Ирак режимі жоғары тотыққан уранды өндіруге, сатып алуға немесе ұрлауға қабілетті болса, бір софтболынан сәл ғана үлкен мөлшердегі уранмен ол бір жылдың ішінде ядролық қаруға ие болуы мүмкін" деді. Джордж Тенеттің, әсіресе Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі орынбасар кеңесші Стивен Хэдли арқылы берген тапсырмасы бойынша, сөзде Ирактың Нигер уранына жасаған күдікті әрекеттері туралы ештеңе айтылмады.

2003 жылғы қаңтар

Қаңтар: Ұлттық барлау кеңесі Пентагонның сұрауы бойынша Нигердегі уран туралы әңгімеге қатысты хабарлама жасайды, онда бұл әңгіменің негізсіз екеніне келеді. Хабарлама сол айдың соңындағы Мемлекеттік хабарлама алдында Ақ үйге жетеді. Бұл сөйлем "16 сөз" деп белгілі болады. Мемлекеттік хабарламасында Буш сондай-ақ: "Халықаралық атом энергия агенттігі 1990 жылдары Саддам Хусейннің қару ретінде пайдалануға болатын ядролық қаруды дамыту бағдарламасы болғанын, ядролық қарудың жобасын жасағанын және бомба үшін уранды байытудың бес әртүрлі тәсілімен жұмыс істегенін растады" деді.

2003 жылғы ақпан

4 ақпан: АҚШ Ирактың Нигерден сары уран алуы туралы BP құжаттарының электрондық нұсқасын Нью-Йоркте болған МАГАТЭ-нің Ирактағы ядролық бақылау кеңсесінің басшысы Жак Бутеге жібереді, сондай-ақ көшірмесін Венадағы МАГАТЭ кеңсесіне де жібереді.

2003 жылғы шілде

"Пламе ісі" осы айда осылай болады. Айдың басында Вильсон Нигерге сапары туралы жазған мақаласы жарияланды, онда Ирактың ядролық қатері асыра көрсетілгенін айтты. Бірнеше күн ішінде Буш әкімшілігі журналистерге ақпарат берді және оның әйелінің аты аталды, ол сол кезде жасырын қызмет атқарғанына қарамастан. Айдың ортасында Буш әкімшілігінің бұл ақпаратты Вильсонға қарсы жаза ретінде жариялағанын көрсететін алғашқы хабарлар пайда болды. 6 шілде: Вильсон The New York Times газетінде Нигерге сапарын сипаттап, былай деп жазды: "Ирактың ядролық қару бағдарламасына қатысты кейбір барлау мәліметтері Ирактың қатерін асыра көрсету үшін бұрмаланды деген тұжырым жасауға мәжбүрмін". 7 шілде: Мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл президент Буш пен басқа да әкімшіліктің мүшелерімен Африкаға сапарға шықты. Пауэлл өзінің Мемлекеттік департаменті дайындаған 10 маусымдағы меморандумның көшірмесін алып жүреді, онда Плэм Вильсонның әйелі деп көрсетілген және ақпарат "Құпия, Шет елдіктерге арналмаған" деп жіктелген. 8 шілде: Роберт Новак АҚШ Президентінің аға кеңесшісі Карл Роувпен телефон арқылы сөйлеседі, онда ЦРУ агенты Плэм туралы әңгіме қозғалды, аты аталмаған дереккөзге сәйкес, оған бұл туралы сөйлеспеу керектігі айтылды. Роув Новакқа агенттің есімін "Валери Плэм" деп айтқан және оның Вильсонның Африкаға жасаған сапарындағы рөлін баяндаған. Роувтың Новакқа "Мен де естігенмін" немесе "Ой, сіз бұл туралы білесіз ғой" дегенін айтқандығы хабарланды. Роув үлкен алқаға бұл кезде Вильсонның әйелі ЦРУ-да жұмыс істейтінін басқа журналистен естігенін, бірақ оның кім екенін есіне түсіре алмағанын айтты. 8 шілде: Льюис Либби журналист Джудит Миллермен кездесіп, оған Нигердің уранды талап етуі 2002 жылдың қазан айындағы Ұлттық барлау бағасының (ҰББ) "негізгі қорытындысы" болғанын және Плэм ЦРУ-да жұмыс істегенін айтты. Либби кейінірек президент Буштың оған құпия ҰББ-ден ақпаратты жариялауды тапсырғанын мәлімдеді. Либби Миллерге берген ақпарат жалған болды; Нигердің мәселесі ҰББ-нің алғашқы беттерінде басылған, қалың әріппен және тізімделген "негізгі қорытындылардың" бірі емес еді. 10 шілде – 11 шілде: Новак ЦРУ өкілі Билл Харлоуға Плэм мен Вильсон туралы ақпаратты растау үшін қоңырау шалды. Новактың айтуынша, Харлоу Пламенің Вильсонды сапарға таңдауды "ұсынғанын" жоққа шығарды, ал Харлоу оның орнына ЦРУ "жаралы қарудың таралуына қарсы іс-қимыл қызметкерлері Вильсонды таңдап алып, оның әйелімен байланысуға шақырды" деп мәлімдеді. Харлоудың айтуынша, ол "Новакты құпия ақпаратты жарияламай, қолдануға рұқсат етілген ең қатаң шарттармен ескертті", Вильсонның әйелі миссияға рұқсат бермегенін және егер Новак бұл туралы жазса, оның есімі жарияланбауы керек екенін айтты. Харлоу Новактың қоңырауынан кейін Плэмнің жағдайына қарап, оның құпия оперативші екенін растағанын айтты. Ол Новакқа қайта қоңырау шалып, онымен байланысты оқиғаның дұрыс емес екенін және Пламе есімін қолданбау керектігін қайталап айтты. Алайда Харлоудың айтуынша, ол Плэмнің жасырын жұмыс істейтінін Новакқа тікелей айтпаған, өйткені бұл ақпарат құпия болған. Новактың айтуынша, Харлоу Пламе құпия қызмет атқарып жүргенін айтпады, сонымен қатар "оған енді ешқашан шетелде қызмет етпейтінін, атын жария ету "қыйындықтар" тудыруы мүмкін екенін" айтты. Новак егер оған Пламе есімін жариялау оны немесе басқа біреуді қауіпке ұшырататынын айтса, ол оны жарияламас еді. 11 шілде: Creators Syndicate Novak-тың Plame-ді атаған мақаласын AP жаңалықтарында таратады. 11 шілде: Time журналының тілшісі Мэтью Купердің ішкі Time электрондық поштасы сағат 11:07-де оның бюросының басшысына жіберіледі, онда: "Роувпен екі минуттай сырлы түрде демалуға кеткенге дейін сөйлестім". Купер Роувтың оған "Уилсонға тым көп көңіл бөлмеу" туралы "үлкен ескерту" жасағанын жазды. Купердің айтуынша, Роув Куперге Уилсонның сапарына "ЦРУ директоры Джордж Тенет" немесе вице-президент Дик Чейни рұқсат бермегенін айтты. Керісінше, "КР-дің айтуынша, бұл сапарға рұқсат берген Уилсонның әйелі, ол агенттікте ЖҚҚ мәселесі бойынша жұмыс істейді". Роув Куперге "Ирақтың Нигерден уран алуы туралы қызығушылығын білдіретін көптеген фактілер бар" деп айтты. Кейін Купер тергеуші үлкен алқаға Роувтың "Мен қазірдің өзінде тым көп айттым" деп әңгімелесуді аяқтағанын айтты. 11 шілде (күнде немесе кешке): ЦРУ директоры Джордж Тенет Буштың одақ жағдайы туралы жолдауындағы уран туралы адастырушы тіл үшін жауапкершілікті мойнына алады, бұл агенттіктің тексеру процесінің сәтсіздігінен туындады. Директор Тенет сондай-ақ (1) Вильсонның Нигерден уран алуға бағытталған бизнесменнің ұсыныстары туралы хабарлағанын нақтылады; (2) Вильсонның есебінде жалған құжаттар туралы немесе тіпті құжаттардың бар екендігі туралы айтылмағанын мәлімдеді; және (3) 2002 жылдың қазан айындағы Ұлттық барлау бағасының Ирактың ядролық бағдарламасы туралы қорытындыларын талқылады. 2005 жылғы The New York Times газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, Тенеттің 2003 жылғы 11 шілдедегі мәлімнамасын Карл Роув және Скутер Либби жазған. 12 шілде: Президент Буш және оның командасы әлі Африка сапарында. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Флейшер Нигерияның Абужа қаласындағы Ұлттық ауруханасында президент Буш сапар шегуде, жергілікті уақыт бойынша сағат 9:20-да "баспасөз жиынында" уран дауы туралы пікір білдірді. Президенттің ауруханадағы қызметі туралы қысқа мәлімдеме жасағаннан кейін Флейшер ЦРУ директоры Тенеттің кешегі мәлімдемесіне қатысты сұраққа жауап берді. Флейшер президенттің бұл мәлімдемеге риза екенін және президенттің Тенетке деген сенімін білдірді. Келесі сұрақ жауапкершілік туралы болды, баспасөз хатшысы одан бас тартып, мынадай деді: "Шындық мынада, ешкім де Саддам Хусейннің ядролық қару іздегенін жоққа шығармайды". Флейшер Вильсонның есебін сары уран туралы мәлімдемені қолдайтынын айтты. Журналистермен әңгімелесуде барлау Ирактың ядролық қаруға ие болғанын немесе алуға тырысқанын қолдайтыны айтылды. Флейшер әкімшіліктің сары уран туралы мәлімдеме президенттің сөйлеуіне енгізілуі керек емес деген позициясын қайталады. Көшедегі пікір туралы сұраққа Флейшер мәселе жоқ екенін жоққа шығарды. "Иә, президент бұдан әрі жылжыды. Менің ойымша, елдің көп бөлігі де солай жасады". 12 шілде: Журналист Джудит Миллер Скутер Либбимен тағы бір рет кездесіп, ол оған Вильсонның миссиясының маңыздылығын азайтып, оның өнімділігіне күдік келтіргенін айтты. 12 шілде: Washington Post газетінің тілшісі Уолтер Пинкус әкімшіліктің бір шенеунігінің оған Вильсонның әйелінің жаппай қырып тастау қарулары бойынша жұмыс істейтін ЦРУ талдаушысы екенін және Вильсонның сапары "бос әрекет" болғанын айтқанын хабарлады. 14 шілде: Роберт Новак "Нигерге сапар" мақаласын жазды: "Вильсон ешқашан ЦРУ-да жұмыс істемеген, бірақ оның әйелі, Валери Плэм, жаппай қырып тастау қарулары бойынша агенттіктің оперативті қызметкері. Екі жоғары лауазымды әкімшілік шенеунігі Вильсонның әйелі оны Нигерге жіберуді ұсынғанын айтты. ЦРУ өз қаруды көбейтуге қарсы іс-қимыл қызметкерлері Вильсонды таңдап алып, оның әйелімен байланысуға шақырды". (Курсивпен жазылған). Бұл мақала Ари Флейшердің Ақ үй баспасөз хатшысы лауазымынан кеткен күні жарияланды. 16 шілде: Дэвид Корн "Ақ үйдің қаралауы" мақаласын жазды және Nation журналының веб-сайтында жариялады. Корн Новактың ақпарат көздері Вильсонның әйелінің рөлін Вильсонның атын жоққа шығару үшін, "жаза ретінде" ашты деп болжайды, "Бұл Буш әкімшілігі өзінің ең құпия оперативті қызметкерінің біреуін Вильсонды жазалау үшін немесе оған қарсы шығуға тырысқандарға үлгі көрсету үшін бұзып алғанын білдіреді". Корнның мақаласы алғашқы пу...

2003 жылғы тамыз

3 тамыз: CNN Late Night with Wolf Blitzer бағдарламасында Уилсон американдық күштердің Ирактағы жаппай қырып-жою қарулары бағдарламаларының дәлелдерін табатынына сенім білдірді: "Менің ойымша, біз химиялық қару табамыз. Менің ойымша, біз қаруландырылған немесе қаруландырылмаған биологиялық алғырттарды табамыз. Сондай-ақ, біз ядролық қаруға деген қызығушылықтың жалғасатынын көреміз. Нақты мәселе – бұл қауіптің біздің ұлттық қауіпсіздігімізге тікелей төніп тұрған немесе ауырлап, күшейіп келе жатқан қауіптің деңгейіне жететін-жетпемейтінінде". 21 тамыз: Уилсон "Вашингтондағы ашық отырысқа" қатысты және ол былай деді: "Соңында, Карл Роувты қолғаппен Ақ үйден шығарып салуды көру маған қатты қызық. Маған сеніңіз, осы есімді айтқанда, мен әр сөзімді ойлап айтамын".

2003 жылғы қыркүйек

16 қыркүйек: Скотт МакКеллан Карл Роувтың Пламе туралы ақпаратты жариялағанын айту "толыққанды абсурд" дейді. 26 қыркүйек: ЦРУ директоры Тенет Әділет министрлігінен ақпараттың жария болуын тергеуді сұрайды. 29 қыркүйек: МакКеллан Карл Роувтың өзі қатыспағанын және құпия ақпаратты жариялағандар жұмыстан босатылатынын жеке растағанын айтады. 29 қыркүйек: Новак осы оқиғаға өзі кездейсоқ тап болғанын мәлімдейді. "Буш әкімшілігінен ешкім маған осыны жариялау үшін хабарласпады", - деді Новак CNN телеарнасына берген сұхбатында. Новакқа сұхбат берушінің айтуынша, шілде айында әкімшіліктің бір өкілі Уилсонның сапары "оны әйелі ынталандырған" екенін, ал ЦРУ оның "ерінің тапсырмасына қатысқанын" растаған. "Олар маған оның атын атамауды өтінді, бірақ бұл оның немесе басқа біреудің қауіпсіздігіне қатер төндіретінін көрсетпеді", - деді ол, сондай-ақ ЦРУ-дағы дереккөз оған Плэме "жасырын агент емес, жасырын операцияларды басқаратын жетекші де емес, талдаушы" екенін айтқанын қосты. 29 қыркүйек: ABC тілшісі: "Сізде осы агент туралы қандай да бір ақпарат болды ма, әлде сіз оның атын баспасөзге жарияладыңыздар ма?" деп сұрайды. Роув "Жоқ" деп жауап береді. 29 қыркүйек: National Review журналында жарияланған мақаласында Клиффорд Мэй Новактың Плэме туралы жазған мақаласы "маған жаңалық болған жоқ. Оның [ЦРУ-да жұмыс істейтінін] білдім, бірақ Ақ үйден ешкім айтқан жоқ. Керісінше, бұрын үкіметте жұмыс істеген біреуден естідім, ол бұл туралы кездейсоқ айтты, менің ойымша, бұл туралы ішкі адамдар жақсы біледі" деді. 29 қыркүйек: Әділет министрлігі ресми түрде ақпараттың жариялануын қылмыстық жолмен тергеуді бастады, ал жетекші демократтар Бас прокурор Эшкрофтті арнайы прокурор тағайындауға шақырды. Әділет министрлігі Ақ үйдің кеңесшісі Альберто Гонзалеске кешкі сағат 8-де хабарлады. Гонзалес Ақ үйдің бас штабы Эндрю Кардқа дереу хабарлайды, бірақ Ақ үй қызметкерлеріне хабарлау үшін келесі таңға дейін күтеді және оларға барлық қатысты құжаттарды сақтауды бұйырады. 30 қыркүйек: Крис Мэтьюспен "Хардбол" бағдарламасында болып өткен кезде, Республикалық Ұлттық Комитет төрағасы Эд Гиллеспи ақпараттың жариялануы Уотергейттен де жаман болар еді деп келіседі: "Егер бұл айыптамалар рас болса, жасырын ЦРУ оперативтігінің жеке басын ашу - бұл қорқынышты, қылмыс болуы керек, және ол қылмыс". 30 қыркүйек: Баспасөз мәслихатында президент Буш: "Егер менің әкімшілігімнен ақпарат жария болса, мен оның кім екенін білгім келеді. Егер адам заң бұзса, оның жазасы болады", бірақ арнайы прокурор тағайындаудан бас тартады.

2003 жылдың қазаны

1 қазан: Роберт Новак бағанда Пламе туралы ақпаратты "бір жоғары лауазымды шенеунікпен әңгімелескенде, ол ешқандай партиялық дауға қатыспаған адам" екенін білгенін жазады. Бағанды оқып, өзі сол дерек көзі екенін түсінген Ричард Армитаж Колин Пауэллге хабарласып, ФБР тергеушілерімен кездеседі. 1 қазан: Уилсон "Nightline" бағдарламасында Тед Коппелге "Вашингтондық журналистер оған Ақ үйдің аға кеңесшісі Карл Роувтың әйеліне қатысты "әрекет етуге болады" дегенін айтқан" деді. Уилсон "журналистердің есімдерін ФБР-ге беруді жоспарлап отыр, себебі ФБР ақпараттың жария болу мүмкіндігін жан-жақты тергеп жатыр". 6 қазан: Президент Буш ақпараттың таралуын "қылмыстық әрекет" деп атады. 10 қазан: Ақ үйдің баспасөз хатшысы Скотт Макклеллан Роув, ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Эллиот Абрамс және вице-президент аппаратының басшысы Льюис Либби "олардың бұл іске қатысы жоқ екенін мәлімдеді" деді.

2003 жылғы желтоқсан

30 желтоқсан: Бас прокурор Джон Эшкрофт тергеуден өзін шеттетіп, федералды прокурор Патрик Фицджеральдты арнайы прокурор ретінде тағайындады. 2003 жылдың желтоқсаны немесе 2004 жылдың қаңтары: Роувтің адвокаты Роберт Лускин Роувтің прокурорларға ол сөйлескен кез келген журналистермен сөйлесуге рұқсат беретін жазбаша келісім бергенін мәлімдеді.

2004 жылғы ақпан

11 ақпан: Джордж Буш: "Егер менің әкімшілігімнен ақпарат сыртқа шығып кетсе, кім екенін білгім келеді. Егер бұл адам заңды бұзған болса, ол жазаланады. Мен тергеуге қуана келемін. Әділет министрлігі жақсы жұмыс істейтініне толық сенемін. Мен шындықты білуге асығам. Құпия ақпараттың жария болуы – жамандық."

2004 жылғы мамыр

22 мамыр: Үлкен жюри NBC News-тің Тим Рассерт және Time журналының Мэтью Куперіне күндізгі сотқа шақыру қағаздарын жіберді. NBC және Time бұл шақыру қағаздарына сотта қарсы шығатындарын мәлімдеді.

2004 жылғы маусым

10 маусым: Журналист "Сіз [Валери Плеймнің] есімін жариялаған деп табылған кез келген адамды қызметтен босатуға берген уәдеңізден мойын бұрасыз ба?" деген сұраққа Буш: "Иә. Бұл фактілерді анықтау АҚШ прокурорының құзырында". 24 маусым: Арнайы прокурор Фицджеральд президент Джордж Бушпен бір сағаттық әңгіме жүргізді.

2004 жылғы шілде

5 шілде 2004: Еуропалық барлау қызметкерлері, жалған Нигер-Ирак құжаттары жарияланғанға үш жыл бұрын, бірнеше елден алынған адамдар мен электрондық дереккөздер Нигердегі уранның заңсыз саудасы туралы көп рет әңгімелерді тіркегенін мәлімдеді. Уранды сатып алушылардың бірі Ирак болды. 1999-2001 жылдар аралығында кем дегенде үш еуропалық барлау қызметі Нигер уранының заңсыз саудасы болуы мүмкін екенін білген. 7 шілде 2004: Сенаттың барлау комитеті «АҚШ барлау қауымдастығының Иракқа қарсы соғысқа дейінгі барлау бағалаулары туралы есебін» жариялады. Есеп АҚШ барлау қауымдастығының Ирактың қару-жарақ бағдарламаларын бағалаудағы көптеген қателіктерін құжаттап, оларға түсіндірмелер берді. Пламе мен Уилсонның Нигерге сапары туралы ЦРУ-ның бір шенеунігі Пламе «өз атын ұсынды» деді, ал Пламе Нигердің шенеуніктерімен байланысы және «көптеген француздық байланыстары» болғандықтан Вилсонды сапарға ұсынатын хат жазды (39-бет). Vanity Fair журналының 2004 жылғы қаңтардағы «Қос экспозиция» мақаласында Вилсон Нигердегі алтын кенін іздеумен айналысатын компанияны өкілдік еткені айтылады. Вилсон Нигерде алған ақпаратқа қатысты, ЦРУ мен Мемлекеттік департаменттің барлау қызметкерлері Вилсонның есебі Ирактың уран іздеп жатыр деген тұжырымды нығайтқанына сенді, бірақ Джо Вилсон өзінің әңгімесін керісінше бұрғандай көрінді. ЦРУ, Ұлыбритания барлау қызметінің қолдауымен, Ирактың Нигерде уран іздегенін мәлімдеді. 31 шілде 2004: Роув CNN арнасында: «Мен ABC News-ке осы оқиға бірнеше ай бұрын болғанда айтқандарымды қайталағым келеді. Мен оның есімін білмедім және оның есімін жарияламадым». ABC арнасында ол Пламе туралы ақпараттың жария болуына қатысы болмағанын айтқан.

2004 жылғы қыркүйек

16 қыркүйек 2004: The Washington Post Уолтер Пинкустың дерек көзі өзін ашты, соның арқасында Пинкус Джудит Миллер мен Мэтью Куперді қамтып тұрған жағдайдан босады. 30 қыркүйек 2004: Иракты зерттеу тобының соңғы есебі жарияланды. Онда Ирактың 1991 жылдан бері уран алуға тырысқанына ешқандай дәлел табылмады делінген.

2004 жылдың қазаны

2004 жылдың қазанында: Роув Плэймнің кім екенін жариялау ісін тергеп отырған үлкен жюри алдында куәлік берді. Роув осы топтың алдында екі сағаттан аса уақыт куәлік берді.

2005 жылғы ақпан

15 ақпан 2005: Жоғарғы соттың "Бранцбургке қарсы Хейс" ісі бойынша қабылдаған шешіміне сілтеме жасап, DC Апелляциялық соты Джудит Миллер мен Мэтью Куперді үлкен қазылар алқасының күшімен шақыруларын орындаудан босатпайды деген қаулы қабылдады.

2005 жылғы наурыз

2005 жылдың 23 наурызы: Отыз алты жаңалық ұйымы Джудит Миллер мен Мэтью Купердің атынан сотқа көмектесу мақсатындағы үзінді ұсынысты (amicus brief) берді. Бұл ұйымдардың ішінде «Нью-Йорк Таймс», «Вашингтон Пост», «ABC», «NBC», «CBS», «CNN», «AP», «Newsweek», «Reuters» және көптеген басқа да Ақ үй тілшілері бар. Осы жаңалықтар ұйымдары мен олардың тілшілерінің жалпы пікірінше, егер қандай да бір қылмыс жасалмаса (яғни, тиісті заңдарды бұза отырып, құпия агенттің кім екені жарияланбаса), Миллер мен Купер сотқа бағынбағаны үшін жазаланбауы керек еді. Жаңалықтар агенттіктері қылмыс жасалмағанын көрсететін дәлел ретінде сотқа көмектесу мақсатындағы үзінді ұсынысты өз еркімен ұсынды, онда 5-Б бетте былай делінген: «Қылмыс жасалғанына күмән тудыратын көптеген дәлелдер бар». [Қолдайтын фактілер мен негіздемелер келесі беттерде келтірілген.] Жаңалықтар агенттіктерінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл тілшілерді олардың дереккөздерін ашуға мәжбүрлеудің қажеті жоқ еді, себебі қылмыс жасалғанына күмән болды.

2005 жылғы маусым

27 маусым: Жоғарғы Сот Миллер мен Купердің ақпан айындағы апелляциялық сот шешіміне қатысты шағымын қараудан бас тартты. 30 маусым: Time Inc. бас редакторы Норман Перлстайн Мэтью Купердің құпия көздеріне қатысты құжаттарды үкім шығаруға арналған сот алқасына ұсынуға келісті.

2005 жылғы шілде

Шілде 2005: Майкл Исикофф Newsweek басылымында Карл Роувтың Новак материалы жарықтанғанға дейін Матт Купермен сөйлескенін, тіпті Купердің осы телефон қоңырауын жасап, Уилсон мен оның әйелі туралы сөз қозғағанын хабарлады. Кейін Купер GJ-ге бұл қоңыраутың әлеуметтік жәрдеммен ешқандай қатысы болмағанын айтты. 1 шілде: The McLaughlin Group-тағы MSNBC саяси сарапшысы Лоренс О'Доннелл: «Мен мұны айтқаным үшін үлкен жюриге шақырылатынымды білемін, бірақ Мэтт Купердің ақпарат көзі – Карл Роув, және бұл Time журналының үлкен жюриге ұсынған құжаттарында ашық көрсетіледі» деді. 4 шілде: Роувтың адвокаты Роберт Лускин Newsweek журналына Роувтың Новак материалына дейін Уилсонның әйелі туралы журналистермен сөйлескенін, бірақ оның есімін білмей, Пламе аты ашыққа шыққаннан кейін ғана оның есімін атағанын мойындады. 6 шілде: New York Times газетінің тілшісі Джудит Миллер ЦРУ қызметкерінің атын ашқандардың кім екенін қорғау үшін түрмеге қамалды. 6 шілде: Роувтың адвокаты Роберт Лускин Newsweek журналына Роувтың «Куперге куәлік беруге рұқсат беру үшін қоңырау шалмағанын» мәлімдеді. 7 шілде: The New York Times газетінде Купердің куәлік беру үшін босатылуы Роув пен Купердің адвокаттары арасындағы келіссөздердің нәтижесі болғаны жазылды. 10 шілде: Newsweek журналы Роувтың адвокаты Роберт Лускиннің Роувтың Time журналының тілшісі Мэтт Куперге құпиялылық сақтап ақпарат бергенін және кейіннен осы әңгіме туралы куәлік беруіне рұқсат бергенін растағанын хабарлады. 11 шілде: Роувтың адвокаты: «Роув Куперге оның есімін айтқан жоқ» деді. 11 шілде: Куперге «көзінен» Роувтың қоңырау шалуы болған жоқ. WSJ журналында Роувтың адвокаты Лускиннің сұхбатын оқып, куәлік беруге шешім қабылдады. 13 шілде: Мэтт Купер ақпараттың көзінің президент Буштың бас штабының орынбасары Карл Роув екенін растады, бұл туралы Роувтың адвокаты Роберт Лускин қол қойған құпиялылықтан бас тарту туралы хабарламаны алғаннан кейін болды. 17 шілде: ABC News жүргізген сауалнамада сұралағандардың көп бөлігі (47%) Ақ үйдің ағымдағы тергеуге толыққанды ынтымақтаспайтынын айтты; қалғандары пікір білдірмеді (28%) немесе Ақ үйдің толыққанды ынтымақтасатынын айтты (25%). 18 шілде: Президент Буш: «Егер біреу қылмыс жасаса, ол енді менің әкімшілігімде жұмыс істемейді» деді. Кейбіреулер мұны бұрынғы уәдесінен – құпия ақпаратты жариялауға қатысы барларды жұмыстан шығарудан бас тарту деп түсіндірді. 20 шілде 2005: ФБР директоры Роберт Мюллер (жасырын) хат жазып, Италияның бюромен жасалма Нигер-Ирак құжатының көзін анықтау үшін жұмыс істегеніне ризашылық білдірді. ФБР жүргізген тергеу барысында құжаттар жеке пайда үшін жасалғаны анықталды және итальяндық қызметті американдық саясатқа ықпал ету ниетінен ақталды. Нәтижесінде ФБР құжаттың шығу тегін анықтау бойынша тергеуді аяқтады. 22 шілде: Сенаттың Демократиялық саясат комитеті Пламе ісі бойынша ресми емес тыңдаулар өткізді. 25 шілде: Gallup жүргізген сауалнамада сұралағандардың 49% Роувтың отставкаға кетуі керек деп санайды. 26 шілде: Джон Керри және тағы жиырма бес демократ сенаторы құпия ақпаратты жариялауға қатысты тергеу жүргізуді талап етті.

2005 жылғы тамыз

8 тамыз: Newsweek тапсырысымен жүргізілген сауалнамада респонденттердің 45% Роувті "ауыр құқық бұзушылыққа кінәлі" деп есептесе, 15% "ауыр құқық бұзушылыққа кінәлі емес" деп жауап берді, ал 37% "білмеймін" деді.

2005 жылғы қыркүйек

2005 жылдың 29 қыркүйегі: Джудит Миллер куәлікке келіскен соң түрмеден шығарылды. 2005 жылдың 30 қыркүйегі: Джудит Миллер Пламе ЦРУ ақпаратын жариялау ісін тергеп отырған үлкен жюри алдында куәлік берді.

2005 жылғы қазан

2005 жылдың 13 қазанында Джудит Миллер Плэме ЦРУ ақпаратының жария етуін тергейтін үлкен жюри алдында куәлік берді. 2005 жылдың 14 қазанында Карл Роув ЦРУ ақпаратының жария етуін тергейтін федералдық жюри алдында пайда болды. Бұл оның төртінші рет қатысуы. 28 қазан 2005: Скутер Либбиге екі бап бойынша жалған куәлік беру, екі бап бойынша жалған мәлімдеме жасау және әділетке кедергі келтіру бойынша айып тағылды. Ол дереу Дик Чейнидің бас кеңесшісі лауазымынан кетті. Айыптама шығарған жюри таратылды.

2005 жылғы қараша

2005 жылдың 4 қарашасы: Италияның әскери барлау қызметінің бастығы, генерал Николо Поллари, Италияның құпия қызметтер жөніндегі парламенттік комитетіне бұрынғы барлау агенттігінің хабаршысы Рокко Мартиноның Нигер-Ирак құжатының жалған екенін анықтаған көзі екенін мәлімдеді. Бірақ ол Мартиноның өзі осы құжатты жасағанын айтқан жоқ. Хабарларға сәйкес, Мартино Римдегі Нигер елшілігіндегі байланысы арқылы осы құжаттарды алғанын мәлімдеген. Поллари сондай-ақ комитетке ешбір итальяндық барлау қызметкерінің осы құжатты жалғандап жасауға немесе таратуға қатысқан жоқ екенін айтты. Поллари Мартиноның француздық барлау қызметі үшін жұмыс істегенін де мәлімдеді. Француздық барлау қызметінің өкілі Мартиноның мәлімдемесін сенімсіз деп сипаттады, бірақ оның мәнін нақты растау не жоққа шығарудан бас тартты. "La Repubblica" газеті бір апта бұрын Мартиноның "2000 жылы Нигердің Римдегі елшілігінен ұрлаған қағазбас және мөрлерді пайдаланып жалған құжаттар жасағанын" жазған болатын.

2006 жылғы ақпан

4 ақпан 2006: The Washington Post хабарлағандай, "сот тізімдері Либбидің үлкен жюри алдында Плэм туралы немесе оның ЦРУ-дағы қызметі туралы Ақ үйдің баспасөз хатшысы Ари Флейшерге және Нью-Йорк Таймс тілшісі Джудит Миллерге 2003 жылдың шілде айының басында өткен жеке әңгімелерде айтқандығын жоққа шығарғанын көрсетеді. Тізімдер сонымен қатар Либбидің тергеушілерге 2003 жылдың маусым айында Миллермен Плэм туралы алғашқы әңгімесін жасырғанын, ал прокурорлар осы әңгіменің мәнін тек 2005 жылдың күзінде Миллер куәлік бергеннен кейін ғана білгенін көрсетеді". Мақала былай жалғастырады: "Бұл үш нақты айыптаманың барлығы АҚШ Апелляциялық сотының бұрын өңделген бөлімдерінде қамтылған. Бұл шешім Фитцджеральдтың құпия дәлелдерін талдап, оның ісі журналистерге көздерімен болған құпия әңгімелері туралы куәлік беруді талап етуге болатынын анықтау үшін жасалды".

2006 жылғы маусым

2006 жылдың 12 маусымы: Арнайы прокурор Фицджеральд Карл Роувқа қатысты қудалау ісі ашылмайтынын мәлімдейді.

2006 жылғы шілде

12 шілде: Роберт Новак Карл Роувтің Джозеф Вильсонның әйелі ЦРУ-да жұмыс істегені туралы ақпараттың "басты көзі" емес екенін жария түрде мәлімдеді. 13 шілде: АҚШ аудандық сотындағы сот процесінде Валерия Плэйм және оның күйеуі, бұрынғы АҚШ елшісі Джозеф С. Уилсон, Чейни, Роув және Льюис "Скутер" Либбиді Уилсонның Буш әкімшілігінің Ирактағы ниеттерін сынағаны үшін оған кек қайтару мақсатында Плэймнің ЦРУ-дағы қызметін жариялағандығы үшін айыптады.

2006 жылғы тамыз

29 тамыз: Ричард Л. Армитаж, бұрынғы мемлекеттік хатшының орынбасары, Роберт Новакқа Валери Плеймнің ЦРУ-дағы қызметі туралы ақпараттың негізгі көзі екенін мойындады.

2006 жылғы қыркүйек

13 қыркүйек: Вильсондардың азаматтық ісі, бастапқыда Карл Роув, Дик Чейни және Скутер Либби есімдерімен тіркелген, Армитаждың да қосылуымен өзгертілді. 14 қыркүйек: Роберт Новак Армитаждың ашқан мәліметтерінің, сұхбаттар мен жаңалықтарда келтірілген тұжырымдамаларын жоққа шығарды.

2007 жылғы наурыз

6 наурыз: Скутер Либби бес баптың төртеуінен кінәлі деп танылды. 16 наурыз: Өкілдер палатасының қадағалау және үкіметтік реформалар комитеті ақпараттың жария болуына қатысты тыңдау өткізді. Плэме және тағы төрт куәгер жауабын берді.

2007 жылғы маусым

5 маусым: Судья Реджи Уолтон Либбиді екі жарым жылға федералды түрмеге кесуге және 250 000 доллар көлемінде айыппұл төлеуге үкім етеді.

2007 жылғы шілде

2 шілде: Либбидің Уолтонның шешіміне шағымы қабылданбағаннан кейін, Президент Буш Либбидің 30 айлық түрме жазасын алмастырады, жазаның қалған бөліктері күшінде қалады. 9 шілде: Либби ақшалай айып төлейді және екі жылдық бақылауда босатылып, 400 сағат қоғамдық жұмыс істейді.

2008 жыл

20 наурыз: Колумбия округінің адвокаттар алқасының ұсынысымен, DC апелляциялық соты Скоутер Либбиді кем дегенде 2012 жылдың маусымына дейін адвокаттық қызметтен шеттетуге үкім шығарды.

2016 жыл

3 қараша: Колумбия округінің апелляциялық соты Либбидің DC адвокатурасына қалпына келтіру туралы петициясын қанағаттандырды.

2018 жыл

13 сәуір: Президент Дональд Трамп Либбиге толық кешірім берді, "бірнеше жылдан бері оған бұрыс қарағандарын естіп келемін" деді.