Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз католик математигі, экономисі және саясаткері (1784–1873)
French Catholic mathematician, economist and politician (1784–1873)
Барон Пьер Шарль Франсуа Дюпен (6 қазан 1784, Варзи, Ниевр – 18 қаңтар 1873, Париж, Франция) – француз католик математигі, инженері, экономисі және саясаткері. Ол әсіресе математика саласындағы еңбектерімен танымал, онда Дюпен циклиді және Дюпен индикатрисі оның атымен аталады; сондай-ақ статистикалық және тақырыптық карта жасау саласындағы жұмысы үшін белгілі. 1826 жылы ол ең алғашқы хорполит картасын жасаған.
Baron Pierre Charles François Dupin (6 October 1784, Varzy, Nièvre – 18 January 1873, Paris, France) was a French Catholic mathematician, engineer, economist and politician, particularly known for work in the field of mathematics, where the Dupin cyclide and Dupin indicatrix are named after him; and for his work in the field of statistical and thematic mapping. In 1826 he created the earliest known choropleth map.
Өмір және жұмыс
Ол Францияның Варзи қаласында, адвокат Шарль Андре Дюпен мен Кэтрин Агнес Дюпеннің ұлы болып дүниеге келді. Оның ағасы Андре Мари Жан Жак Дюпен. Дюпен Эколь-Политехникте Монгеден геометрияны оқыды, содан кейін теңіз инженері болды (ENSTA). Оның математикалық еңбектері сипаттамалық және дифференциалдық геометрия саласында болды. Ол беттің нүктесіне жанасқан түзулерді және Дюпин индикатрисін ашты. Дюпин 1808 жылы Корфуда математика мен механика сабақтарын оқыту арқылы грек ғылымының қайта жаңғыруына қатысты. Оның шәкірттерінің бірі Джованни Карандино болды, ол 1820 жылдары грек математика мектебінің негізін қалады. 1807 жылдан бастап Дюпин Корфудағы зақымдалған порт пен арсеналды қалпына келтіруге жауапты болды. Ол 1813 жылы Тулон теңіз мұражайын құрды. 1818 жылы Дюпен Француз ғылым академиясының құрамына сайланды. 1819 жылы Консерваторияда профессор болып тағайындалды және 1854 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1822 жылы Дюпин Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1824 жылы барондық шен алды. 1826 жылы ол Франциядағы сауатсыздықтың таралуын көрсететін тақырыптық карта жариялады, онда көлеңкелер (қарадан аққа дейін) пайдаланылды – бұл қазіргі кезде хороплет картасы деп аталатын алғашқы белгілі мысал. Дюпиннің саяси мансабы да болды және ол 1852 жылы Сенатқа тағайындалды.
He was born in Varzy in France, the son of Charles Andre Dupin, a lawyer, and Catherine Agnes Dupin. His elder brother is André Marie Jean Jacques Dupin. Dupin studied geometry with Monge at the École Polytechnique and then became a naval engineer (ENSTA). His mathematical work was in descriptive and differential geometry. He was the discoverer of conjugate tangents to a point on a surface and of the Dupin indicatrix. Dupin participated in the Greek science revival by teaching mathematics and mechanics lessons in Corfu in 1808. One of his students was Giovanni Carandino, who would go on to be the founder of the Greek Mathematics School in the 1820s. From 1807 Dupin was responsible for the restoration of the damaged port and arsenal at Corfu. He founded the Toulon Maritime Museum in 1813. In 1818, Dupin was elected to the body of the French Academy of Sciences, one of the Institut de France's five Academies. He was appointed professor at the Conservatoire des Arts et Métiers in 1819; he kept this post until 1854. In 1822, Dupin was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. He was made a baron in 1824. In 1826 he published a thematic map showing the distribution of illiteracy in France, using shadings (from black to white), the first known instance of what is called a choropleth map today. Dupin also had a political career and was appointed to the Senate in 1852.
Таңдалған жарияланымдар
Дюпен, Франсуа Пьер Шарль. Геометрияны дамыту. (1813 ж.). Дюпен, Франсуа Пьер Шарль. Өнеркәсіп, сауда, теңіз шаруашылығы және өнерге қолданылатын ғылымдар туралы лекциялар мен еңбектер. 1825 ж. Дюпен, Франсуа Пьер Шарль. Суэц каналы. Малет-Башель баспаханасы, 1858 ж.
Dupin, François Pierre Charles. Développements de géométrie. (1813). Dupin, François Pierre Charles. Discours et leçons sur l'industrie, le commerce, la marine, et sur les sciences appliquées aux arts. 1825. Dupin, François Pierre Charles. Canal maritime de Suez. Imprimerie de Mallet Bachelier, 1858.