1963 жылғы Саяма оқиғасы: күдікті сотталған және бұракумин мәселесі

Кіріспе

1963 жылғы кісі өлтіру, мүмкін, қате айыптау

Саяма оқиғасы (狭山事件) 1963 жылдың 1 мамырында Жапонияның Сайтама префектурасы, Саяма қаласында 16 жасар Йошиэ Наката есімді қызды белгісіз біреу ұрлап, зорлап, өлтірген. Бұл оқиғада сол кезде 24 жастағы Кадзуо Ишикава, оның кінәлігі күмәнді адам, 31 жылға түрмеге жабылды. Бұл жағдай Жапониядағы буракумин кастасына қатысты ресми дискриминацияны көрсетті. Ишикава бастапқыда аспанға тігіліп өлім жазасына кесілген, бірақ өлім жазасынан он жыл өткен соң, шартты түрде босату мүмкіндігімен өмір бойына түрмеге кесілді. Ишикава 1994 жылы шартты түрде босатылып, содан бері оның сот үкімін жоюға тырысып келеді.

Өлтіру

1963 жылы 1 мамырда 16 жасар Ёши Наката (中田善枝) мектептен үйге қайтып бара жатқанда жоғалып кетті. Сол түні оның үйіне талап хат жеткізілді. Хатта 2 мамыр күні таңғы сағат 12:00-де оның үйіне жақын жерге 200 000 иен (сол кезде шамамен 556 АҚШ доллары) әкелу талап етілді. Кейін өз-өзіне қол жұмсаған оның әпкесі, белгіленген жерге жалған ақшаны алып барды, ал полиция қызметкерлері сол жерді қоршап алды. Бір ер адам келіп, онымен сөйлесіп тұрса да, күдік туып, полиция ұстамас бұрын түнде қашып кетті. 4 мамыр күні таңертең Накатаның денесі фермадағы бір жолда көмілген күйі табылды. Полиция оның зорланғанын, содан кейін өлтірілгенін анықтады. Бұқаралық ақпарат құралдары полицияны күдіктіні ұстай алмағаны үшін сынады. Осыған ұқсас қате бір ай бұрын Йосинобу Муракошиді ұрлау ісінде де жасалған еді. 6 мамырда, үйлену тойынан бір күн бұрын, сол ауданнан бір адам өз-өзіне қол жұмсады. Оның қан тобы күдіктінікімен сәйкес келді, бірақ ол эректильді дисфункциядан зардап шеккендіктен, полиция оның зорлаушы болмауы мүмкін деп ойлады.

Тұтқындау және сотталу

Накатаның үйінің жанында Ишида шошқа фермасы (石田養豚場) орналасқан. Ишида шошқа фермасының иесі мен көптеген қызметкерлері буракумин болған. Бұл қызметкерлер бураку қауымында ұрлық және зорлық-зомбылық тарихы болғандықтан қауіпті деп есептелген. Полиция Ишида шошқа фермасының қызметкерлерін тергеп, 24 жасар Казуо Ишикаваны (石川一雄) басқа да қылмыспен байланысы жоқ айыппен қамауға алды. Бастапқыда ол кінәсін мойындамаған, бірақ 20 маусымда адам ұрлап, өлтіргенін мойындады. Ишикава мен оның қолдаушылары полиция оны шамамен бір ай бойы оқшаулап, қорқытып, жалған жақсылыққа мойындауға мәжбүрлегенін мәлімдеді. Олар Ишикаваның оқи алмайтынын және жаза алмайтынын айтты, бірақ оның бұрынғы жұмыс берушісі, ол да буракумин болған, Ишикава апталық журналдарды, газеттерді және жол ережелері мен автомобиль құрылысы туралы кітаптарды оқи алатынын куәландырды. Ишикава мен оның қолдаушылары оның адвокаттың не екенін білмейтінін және полиция осы мүмкіндікті пайдаланғанын айтты. Колдаушылар полиция Ишикаваға өз адвокатына күдік тудыру үшін жалған ақпарат бергенін мәлімдеді. Ишикава сондай-ақ полиция оны он жыл ішінде босататыны туралы келісімге келгенін айтты. Сотта полиция мұны жоққа шығарды. Ишикава аса қатыгездікпен жасалған кісі өлтіру, зорлау және адам ұрлау қылмыстары үшін айыпталып, өлім жазасына кесілді. Апелляция кезінде ол өзінің кінәсіздігін жариялап, қылмыстық жауапкершіліктен бас тартты. Оның жазасы өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырылды. 1969 жылы Бураку азаттық лигасы оның ісін қолға алды, бірақ олар көбінесе Жапон Коммунистік партиясының жақтасы болған оның адвокатын сынау үшін осы жағдайды пайдаланды. Коммунистік партия өз кезегінде Бураку азаттық лигасына сын айтты. 1975 жылы Ишикаваның адвокаты Ишикаваның коммунизмге қарсы көзқарастарына байланысты қызметінен кетті. Екі топ арасындағы тартыс 1976 жылға дейін жалғасты. Ишикаваның ағасы Сайама, Сайтама филиалының Бураку азаттық лигасының төрағасы. Ишикава 1994 жылы мерзімінен бұрын босатылды. Ол және оның қолдаушылары әділ қайта сот отырысын және атын ақтау мүмкіндігін күтуде. 2002 жылы Ишикава: «Менің үстімдегі кісі өлтіруші деген атақты алып тастағым келеді», - деді. Ол буракумин қауымының мүшесі болғандықтан, олар жиі кемсітілгендіктен, адам құқықтары жөніндегі ұйымдар мен адвокаттар соттың оның кінәлі екенін болжады деп мәлімдеді.

Near Nakata's home was the Ishida Pig Farm (石田養豚場). The owner's family and most of the employees of Ishida Pig Farm were burakumin. These employees were regarded among the buraku as dangerous for their history of theft and violence. The police investigated the Ishida Pig Farm employees and arrested 24 year old Kazuo Ishikawa (石川一雄) on an unrelated charge. Although he denied the charge at first, he confessed to the kidnapping and killing on June 20. Ishikawa and his supporters insisted that the police forced him to make a false confession by isolating and threatening him for almost a month. They also insisted that he could not read or write, but his ex employer, who was also a burakumin, testified that Ishikawa could read the weekly magazines, newspapers, and books on traffic rules and automotive structures. Ishikawa and his supporters also insisted that he did not have the slightest knowledge of what a lawyer was and that the police exploited that fact. Supporters claimed the police fed Ishikawa false information to make him suspicious of his lawyer. Ishikawa also claimed that the police arranged a plea bargain stating that he would be freed within ten years if he confessed to the murder. In court, the police denied doing that. Ishikawa was convicted of aggravated murder, rape, and kidnapping, and was sentenced to death. During his appeal, he began to claim his innocence and rejected any criminal liability. His sentence was reduced to life imprisonment. In 1969, the Buraku Liberation League took up his case, but they mostly used the situation to criticize his lawyer, a supporter of the Japanese Communist Party. The Communist Party in turn criticized the Buraku Liberation League. In 1975, Ishikawa's lawyer resigned, citing Ishikawa's anti Communist sympathies. The battle between the two groups continued into 1976. Ishikawa's brother is the chief of the Sayama, Saitama branch of the Buraku Liberation League. Ishikawa was paroled and released from prison in 1994. Along with his supporters, he is still seeking a fair retrial and the chance to clear his name. "I want the label of murderer, which is bearing so heavily on me, removed", Ishikawa said in 2002. Since he was a member of the burakumin, a social minority frequently discriminated against, human rights groups and lawyers claimed that the courts made the assumption that he was guilty.

Ишикаваның кінәсіздігіне дәлел

Ишикаваның жақтастары сот шешімінің негізінде берілген мойындаулар мәжбүрлеп алынғанын мәлімдейді. Ишикаваның жақтастары Накатаның отбасына жіберілген қарыз хатын ол жасамағанын айтады. Ол, өзінің бураку ұрпағындай, кедей отбасынан шыққандықтан, жақсы білім алмаған. Қамауға алынған кезде ол 24 жаста болған, тіпті бастауыш мектепті де бітірмеген, сауатсыз еді. Бірақ Накатаның үйіне жеткізілген қарыз хатында көптеген қытай иероглифтері болған және оны жазуға үйренген адам жазған. Соттар Ишикаваның қытай иероглифтерін журналдан көшіріп алғанын айтады, бірақ сарапшылар қолжазудың басқа адамға тиесілі екенін куәландырды. Сондай-ақ, қарыз хатында немесе конвертте Ишикаваның саусақ іздері табылмады. Ишикаваның жақтастары сот шешімінің көп бөлігі Накатаның қаламы Ишикаваның үйінен табылғанына негізделгенін мәлімдейді. Алайда, бұл қалам оның үйін үшінші рет тінткен кезде ғана табылды. 23 мамырда, Ишикава қамауға алынған күні, полиция оның үйіне келіп, оны оятып, түрмеге алып кетті. Он екі детектив үйді екі сағат бойы толық тінті. Олар бірнеше затты сақтап алды, бірақ Накатаның қаламын таба алмады. 18 маусымда үйді екінші рет тінті. Оған 14 детектив қатысып, Накатаның сөмкесін, сағатын және қаламын іздеді. Олар екі сағаттан астам уақыт бойы үйді толық тінтті, бірақ ештеңе таппады. Сегіз күннен кейін, осы екі кең ауқымды тінтіруден кейін, барлығы 26 жаттығудан өткен детективтер қаламды Ишикаваның ас үйінің есік жақтауынан тапты. Токио Жоғарғы соты мен Жоғарғы соттың екі шешімі де алғашқы 26 детектив есік жақтауын байқамағанын айтады, бірақ олардың бұл оқиғаның себептері әртүрлі. Токио Жоғарғы соты бұл орынның тым анық болғанын айтты, ал Жоғарғы сот бойы шағын адамдар есік жақтауының үстіңгі бөлігін көруі қиын екенін мәлімдеді. Есік жақтауының биіктігі шамамен 1,83 метр (6 фут); екінші тінтіруден кейін бірден түсірілген ас үйдің суретінде есіктің алдында кішкентай баспалдақ көрінеді. Тәжірибелі полиция детективінің айтуынша, жаттығудан өткен полиция тергеушілерінің салыстырмалы түрде төменгі есік жақтауындағы ақылға сыймайтын қызғылт қаламды байқамауы мүмкін емес, және мұндай нәрсе екі рет орын алуы да мүмкін емес. Ишикаваның үйін тінтіруге шақырылған тергеушілер аймақтың ең білікті қызметкерлері болды. Ишикава қамауға алынған кезде бұл іс жариялылыққа шығып, полиция кінәліні табу үшін барлық шараны қолданды. Олар толыққанды тінтіру үшін ешқандай шығын мен кадрларды аямады. Сонымен қатар, есік жақтауы полиция детективтерінің стандартты оқулықтарында тінтіруді жүргізуге арналған орын ретінде көрсетілген. Прокурордың ісі негізінен Ишикава полицияда ұсталғанда берген мойындауына негізделген. Алайда, бұл мойындаулар ақылға сыймайтын және қылмыс орнының физикалық орналасуы мен сипаттамаларына сәйкес келмейтін мәлімдемелерге толы. Бұл қарама-қайшылықтар Ишикаваның қылмысты жасағанына күмән туғызумен қатар, Жапонияның қылмыстық сот жүйесінде мойындаулар қалай жасалатыны туралы да сұрақтар туғызады. Ишикава мен Накатаны бірге көрген куәгерлер жоқ. Бұл куәліктің болмауы таңғаларлық, өйткені мойындау бойынша Ишикава мен Наката күндіз бірнеше жүз метр бірге жүрген. Олар екі егістік аралығын алып өткен жолға түсіп, бұл оқиға болған күн қалада жыл сайын өткізілетін фестивальмен сәйкес келді. Сол күні 10-нан астам адам егістікте жұмыс істеп жатты, ал фестивальға 800-ден астам адам келді, олардың кейбіреулері осы жолмен фестивальға баратын. Егістікте жұмыс істейтіндер тергеуден өтті, бірақ олардың ешқайсысы Ишикава мен Накатаны бірге көргенін есіне түсірмеді. Қаладан басқа ешкім де осындай куәлікпен алға баспады. Бұл 16 жасар мектеп оқушысының өзінен үлкен, танымайтын еркектің артынан орманға кіргенінің негізсіздігін айтудың қажеті жоқ. Мойындау бойынша Ишикава Накатаны ол айқайлағандықтан өлтірген. Оны үнсіздендіру үшін ол оны тұншықтырды, ал ол сезбей қалғанша, ол қайтыс болды. Алайда, дәл осы уақытта (сағат 4-тен сәл кейін) бір адам қылмыс болған жерден шамамен алыс жердегі егістікте жұмыс істеп жүрген. Полиция оны бірнеше рет тергеді және ол фестивальдің дыбыстарын әлсіз ести алатынын, бірақ жұмыс істеп жатқанда айқайлауды естімегенін айтты. Полициямен соңғы кездесулерінің бірінде ол біреудің 3:30-дан бұрын шақырғанын естіген болуы мүмкін деп мәлімдеді, бірақ орманның қарама-қарсы жағынан. Бұл мәлімдеме бірінші сот барысында біреудің кісі өлтіруді естігенін дәлелдеу үшін пайдаланылды. Ишикаваға қатысты сотталудан 18 жыл өткен соң, 1981 жылы полициямен болған әңгімелердің толық мазмұны және қылмыс кезіндегі оның нақты орны қорғау тарапына берілген жоқ. Ишикаваның мойындауында Наката күрескен кезде басына ауыр жарақат алғаны айтылған. Алайда, аймақтағы топырақтың талдауы қанның ізіне тапқан жоқ. Ишикава сонымен қатар студентті оң қолымен өлтіргенін, айқайлауын тоқтатуға тырысқанда мойнын қасақана басып өлтіргенін мойындады. Денсаулық сақтау саласындағы сарапшының баяндамасында мұндай күш қолданылса мойнында іздер қалғаны керек еді, бірақ ешқандай іздер табылған жоқ. Оның орнына мойнында матамен оралған іздер болды. Мойындауда Ишикава денені орманнан қалаға және үйіне апарып, аяқтарына арқан байлап, басын төмен қаратып тесікке түсіргені айтылған. Мойындауда Ишикава денені әрқасына тасымаған, ал денесін өзінің алдынан тасығандығы нақты айтылған. Қорғау тобы бірнеше тәжірибелер жүргізді, онда мықты жас еркектер осы жолмен дене салмағын тасымалдауға тырысты. Бірде-бір еркек дене салмағын толық қашықтыққа тасымалдай алмады. Денсаулық сақтау саласындағы сарапшы сонымен қатар жаңа дене тесікке арқанмен аяқтарынан түсірілсе, аяқтардың айналасында іздер қалғанын айтты. Мұндай іздер табылған жоқ. Қылмыс болған жерде және дене табылған жерде бірнеше іздер табылған. Алайда, олардың ешқайсысы Ишикаваның іздерімен сәйкес келмейді. Бұл қарама-қайшылықтар мен сәйкессіздіктер Саяма құқықтық қорғау тобымен Токио Жоғарғы сотына істі қайта қарау үшін үшінші шағым ретінде ұсынылды.

Ishikawa's supporters claim that the confession upon which the courts’ decisions are based was coerced. Ishikawa's supporters claim he could not have written the ransom note that was delivered to Nakata's family. Like other Buraku people of his generation, he came from an impoverished background and, as a result, he was not well educated. At the time of his arrest, he was 24 years old, lacked even an elementary school education, and was illiterate. The ransom note that was delivered to Nakata's house, however, contained many Chinese characters and was written by a person accustomed to writing. The courts maintain that Ishikawa could have copied the Chinese characters out of a magazine, but analysts have testified that the handwriting is clearly that of a different person. There is also no evidence of Ishikawa's fingerprints on the ransom note or on the envelope it was in. Ishikawa's supporters claim the court has based much of its decision on the fact that Nakata's pen was found at Ishikawa's house. However, this fountain pen was not discovered until the third search of his residence. On May 23, the day Ishikawa was arrested, the police came to his house, woke him up and took him to jail. Twelve detectives conducted a full, two hour search of the premises. They took several objects from as potential evidence, but did not find Nakata's pen. On June 18, a second search of the premises was conducted. Fourteen detectives participated, specifically looking for Nakata's bag, watch, and pen. They searched the entire premises for over two hours, but found nothing. Eight days later, following these two extensive searches by a total of 26 trained detectives, the pen was found on the doorframe in Ishikawa's kitchen. Both court decisions, that of the Tokyo High Court and the Supreme Court, state that the first 26 detectives had simply overlooked the doorframe, but their reasons for why this happened differ. The Tokyo High Court said that it was because the location was too obvious, while the Supreme Court maintained that short people would have difficulty seeing the top of the doorframe. The doorframe is approximately 1.83 meters (6 feet) tall; there is a picture of the kitchen taken immediately following the second search that shows a small stepladder in front of the door. A veteran police detective had testified that it is unthinkable that trained police investigators would have overlooked a bright pink pen on a relatively low doorframe, and even more unthinkable that such a thing could happen twice. The investigators called to search Ishikawa's house were the top professionals from the area. By the time Ishikawa was arrested, the case had already become a scandal, and the police were doing whatever it took to find the culprit. They spared no cost or personnel in conducting as thorough a search as possible. Furthermore, the doorframe is mentioned in all standard police detective textbooks as a routine location to search. The prosecutor's case rests primarily on the confession extracted from Ishikawa while he was in police custody. However, this confession is filled with statements that violate commonsense and do not match the physical layout and characteristics of the crime scene. These discrepancies, in addition to raising reasonable doubt as to whether Ishikawa actually committed the crime, also raise questions about how confessions are drafted under the Japanese criminal justice system. There are no witnesses who have testified to seeing Ishikawa and Nakata together. This lack of testimony is odd given that the confession states that Ishikawa and Nakata walked together for several hundred meters in the middle of the day. The path they were supposed to have taken led between two fields, and the day on which this was supposed to have happened also coincided with the town's annual festival, which was being held very close by. Over ten people were working in the fields that day, and the festival drew well over 800 people, some of whom would have walked along this path on their way to the festival. The people working in the fields were questioned, but none of them remember seeing Ishikawa and Nakata together. No one else from the town stepped forward with such testimony either. This is all to say nothing of the implausibility of a 16 year old high school student following an older man she did not know into a forest in the first place. The confession states that Ishikawa murdered Nakata because she started to scream. In an attempt to silence her, he choked her, and before he knew it, she was dead. However, at this exact time (slightly after 4pm), a man was working in his field approximately away from where the murder supposedly happened. He was questioned by the police repeatedly and testified that, while he could faintly hear the sounds of the festival over away, he heard no screaming while he was working. In one of his last sessions with the police, he stated that he might have heard someone calling sometime before 3:30, but from the direction opposite the forest. This statement was used in the first trial as evidence that someone had heard the murder take place. The full contents of the man's sessions with the police and his exact location during the crime were not released to the defense until 1981, 18 years after Ishikawa was tried. Ishikawa's confession says that Nakata sustained a deep cut to her head during the struggle. However, analyses of the soil in the area revealed no trace of blood. Ishikawa had also confessed that he killed the student with his right hand, inadvertently crushing her neck in an attempt to keep her from screaming. The coroner's report states that the amount of force required to do this would have left bruises on her neck – no such marks were found. Instead, there were marks from a cloth being wrapped tightly around her neck. The confession also maintains that Ishikawa carried the body from the forest back in the direction of the town and his home, where he tied a rope around her ankles and lowered it headfirst into a hole. The confession explicitly states that Ishikawa carried the body in front of him the entire distance, without slinging it over his shoulder. The defense team has conducted several experiments whereby strong young men try to carry a body weighing along the same path. Not one of these men was able to carry this weight for anywhere near the entire distance. A coroner has also testified that if a fresh corpse were lowered into a hole by a rope tied around the ankles, there would be marks left around the ankles. No such marks were found. There were a number of footprints found at both the supposed murder scene and where the body was found. However, none of these match Ishikawa's. These discrepancies and inconsistencies have been presented to the Tokyo High Court by the Sayama Legal Defense Team as part of the third appeal for a retrial of the case.