Роберт Нелли Белла: Американдық әлеуметтанушының өмірбаяны мен еңбектері

Кіріспе

Американдық социолог (1927–2013)

Роберт Нилли Белла (23 ақпан 1927 – 30 шілде 2013) – американдық социолог және Калифорния университеті, Берклидегі социология профессоры. Ол дін социологиясы саласындағы еңбектерімен әлемдік деңгейде белгілі болды.

Білім

Белла 1950 жылы Гарвард колледжін "Summa cum laude" атағымен бітіріп, әлеуметтік қатынастар мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, негізгі бағыты – әлеуметтік антропология. Оның бакалавриат дипломдық жұмысы Phi Beta Kappa сыйлығына ие болды және 1952 жылы "Apache Kinship Systems" деген атпен жарияланды. Белла Гарвардты қоғамтану және Шығыс тілдері бойынша біріктірілген бағдарлама бойынша бітірді. Белла Талкотт Парсонстың еңбектерін студент кезінде танысты, оның дипломдық жұмысының жетекшісі Парсонстың бұрынғы оқушысы Дэвид Аберл болды. Парсонс Белланың діни эволюция және "азаматтық дін" тұжырымдарына ерекше қызығушылық танытты. 1955 жылы философия докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясы "Токугава Жапониясындағы дін мен қоғам" деп аталды және Макс Вебердің протестанттық этика туралы тезисін Жапонияға қатысты кеңейтілген нұсқасы болды. 1957 жылы "Токугава діні" деген атпен жарияланды. Гарвардта оқып жүрген кезінде Белла 1947-1949 жылдары АҚШ Коммунистік партиясының мүшесі және "марксизмді зерттеумен айналысатын танымал студенттік ұйым" Джон Рид клубының төрағасы болды. 1954 жылдың жазында Гарвардтың өнер және ғылым факультетінің деканы МакДжордж Банди, кейін Джон Ф. Кеннеди мен Линдон Б. Джонсонның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі болған, Белланың аспирантураға қабылдауын тоқтатумен қорқытты, егер ол бұрынғы клуб мүшелерінің есімдерін бермесе. Белла да осы мақсатта Бостон қаласындағы Федералдық тергеу бюросымен сұраққа тартылды. Соның салдарынан Белла отбасымен бірге екі жыл Канадада тұрды, онда Монреальдегі МакГилл университетінің Ислам институтында докторантурадан кейінгі стипендия алды. Ол Маккартизмнің негізгі идеологы сенатор Джозеф Маккартидің қайтысынан кейін Гарвардқа оралды. Кейін Белла былай деп жазды: "Мен жеке тәжірибемнен Гарвардтың Маккарти кезеңінде қаншама қателіктер жасағанын білемін және олардың ешқайсысы жұртшылыққа жарияланған жоқ. Ең жаман жағдайда ол қорғансыз адамдарға қарсы психологиялық террорге жақын болды. Университет пен құпия полиция саяси қарсылықты басу және тіпті өз ойларын өзгерткен қарсылықтарды қуғындау үшін келісімге келді, егер олар қуғынға қатысуға дайын болмаса." Бұл кітап Американың дін социологиясы секциясының "Ең үздік кітап" сыйлығын жеңіп алды. Белланың ең танымал кітабы 1985 жылы жарық көрді, ол американдық қоғамда діннің рөлін зерттейді. Ол американдықтардың жекелеген өмірге құштарлығы мен қауымдастыққа деген қажеттілігі арасындағы қайшылықты айтады және бұл шиеленіс олардың діни сенімдерінде көрінеді. Белла 1985 жылы жарық көрген "Жүрек әдеттері" кітабымен танымал, онда діннің Американың жалпы игілігіне қалай үлес қосатыны және оған қалай кері әсер ететіні туралы, сондай-ақ діни және моральдық мәселелердің қоғаммен байланысы зерттеледі. Белла, бәлкім, америкалық азаматтық дінге қатысты жұмыстарымен танымал, бұл терминді ол 1967 жылы жариялаған және ғалымдар арасында кең танылған мақаласында қолданды. Ол 1955 жылдан 1967 жылға дейін Гарвардта әртүрлі лауазымдарда қызмет етті, содан кейін Берклидегі Калифорния университетінің Ford профессоры болып тағайындалды. Ол өмірінің соңына дейін Берклиде жұмыс істеді. Оның көзқарастары көбінесе қауымдық идеологияға жатқызылады. "Діннің әлемдегі ең көп оқылатын әлеуметтанушысы" Роберт Белланың толық өмірбаяны, әлеуметтанушы Маттео Бортолини жазған "Қуанышпен маңызды адам. Роберт Белланың өмірі" деген атпен 2021 жылдың күзінде Принстон университетінің баспасында жарық көрді.

Bellah graduated summa cum laude from Harvard College in 1950, receiving a Bachelor of Arts degree in social relations with a concentration in social anthropology. His undergraduate honors thesis won the Phi Beta Kappa Prize and was later published in 1952 with the title Apache Kinship Systems. Bellah graduated from Harvard in a joint sociology and Far East languages program. Bellah first encountered the work of Talcott Parsons as an undergraduate when his senior honors thesis advisor was David Aberle, a former student of Parsons. Parsons was specially interested in Bellah's concept of religious evolution and the concept of "civil religion". He received his Doctor of Philosophy degree in 1955. His doctoral dissertation was titled Religion and Society in Tokugawa Japan and was an extension of Max Weber's Protestant ethic thesis to Japan. It was published as Tokugawa Religion in 1957. While an undergraduate at Harvard, Bellah was a member of the Communist Party USA from 1947 to 1949 and a chairman of the John Reed Club, "a recognized student organization concerned with the study of Marxism". During the summer of 1954, Dean of the Faculty of Arts and Sciences at Harvard McGeorge Bundy, who later served as a national security adviser to John F. Kennedy and Lyndon B. Johnson, threatened to withdraw Bellah's graduate student fellowship if he did not provide the names of his former club associates. Bellah was also interrogated by the Boston office of the Federal Bureau of Investigation with the same purpose. As a result, Bellah and his family spent two years in Canada, where he was awarded a post doctoral fellowship at the Islamic Institute in McGill University in Montreal. He returned to Harvard after McCarthyism declined due to the death of its main instigator senator Joseph McCarthy. Bellah afterwards wrote,
blockquote| I know from personal experience that Harvard did some terribly wrong things during the McCarthy period and that those things have never been publicly acknowledged. At its worst it came close to psychological terror against almost defenseless individuals. The university and the secret police were in collusion to suppress political dissent and even to persecute dissenters who had changed their minds if they were not willing to become part of the persecution. The book won the Distinguished Book Award of the American Sociological Association's Section on Sociology of Religion. Bellah's most famous book, 'Habits of the Heart,' was published in 1985 and explored the role of religion in American society. He argued that Americans are torn between individualism and a desire for community, and that this tension is reflected in their religious beliefs. Bellah is best known for his 1985 book Habits of the Heart, which discusses how religion contributes to and detracts from America's common good, and for his studies of religious and moral issues and their connection to society. Bellah was perhaps best known for his work related to American civil religion, a term which he coined in a 1967 article that has since gained widespread attention among scholars. He served in various positions at Harvard from 1955 to 1967 when he took the position of Ford Professor of Sociology at the University of California at Berkeley. He spent the remainder of his career at Berkeley. His views are often classified as communitarian. A full biography of Robert Bellah, "the world's most widely read sociologist of religion", written by sociologist Matteo Bortolini, titled A Joyfully Serious Man. The Life of Robert Bellah, has been published by Princeton University Press in the fall of 2021.

Принстондағы номинация

1972 жылы Карл Кейсен мен Клиффорд Гертц Роберт Белланы Жоғары оқу институтының (IAS) тұрақты профессорлық құрамына кандидат ретінде ұсынды. (Белла 1972–1973 оқу жылында IAS-та уақытша мүше ретінде болған.) 1973 жылдың 15 қаңтарында IAS профессорлық-оқытушылар кеңесінде IAS профессорлары Беллаға он үш дауысқа қарсы сегіз дауыспен, үш адам қалыс қалған күйде қарсы дауыс берді. Барлық математиктер және тарихшылардың жартысы кандидатураға қарсы дауыс берді. Барлық физиктер кандидатураны қолдады. Дауыс беруден кейін Кейсен, дауыс беру нәтижесіне қарамастан, Белланың кандидатурасын IAS сенімділеріне ұсынуға ниеттенгенін айтты. Беллаға қарсы дауыс берген профессорлық-оқытушылар құрамының өкілдері ашуға іш толды. Бірақ 1973 жылдың сәуір айында Белланың үлкен қызы өзін-өзі өлтіріп, ол қайғыға батып, өтінішін кері алды.

Жеке өмір

Белла 1927 жылғы 23 ақпанда Оклахома штатының Алтус қаласында дүниеге келген. Оның әкесі газет редакторы және баспагер болған, ол Белла үш жасқа толғанда өзіне-өзі қол жұмсаған. Оның анасы Лилиан отбасын Лос-Анджелеске көшірді, онда оның туыстары тұрған. Белла Лос-Анджелесте өсіп, Лос-Анджелес орта мектебінде оқыды, онда ол болашақ әйелі Мелани Хайманмен бірге студенттік газеттің редакторы болды. Олар 1948 жылы Мелани Стэнфорд университетін бітіргеннен кейін үйленді, ал Белла АҚШ армиясында қызметтен кейін Гарвард университетінде оқуға түсті. Белланың әйелі 2010 жылы қайтыс болды. Белла 2013 жылғы 30 шілдеде Окленд, Калифорния қаласындағы ауруханада жүрек операциясынан кейінгі асқынулар салдарынан қайтыс болды. Ол 86 жаста болды және оның Дженифер Белла Магуайр мен Хэлли Белла Гутхер деген қыздары, Хэлли Рейнольдс деген әпкесі және бес немересі бар. Пресвитериан дінінде тәрбиеленген ол епископальдық дінге ауысты.

Марапаттар мен құрметтер

Белла 1967 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1996 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2000 жылы президент Билл Клинтоннан Ұлттық гуманитарлық медаль алды, ішінара "америкалық қоғамдағы қауымдастықтың маңыздылығын ашып көрсетуге жасаған еңбегі" үшін. 2007 жылы ол American Academy of Religion Мартин Э. Марти сыйлығын алды.